Για να σταματήσουν οι γυναικοκτονίες πρέπει να σταματήσει και η επένδυση σε συντηρητικές και σεξιστικές απόψεις

Η χώρα μας συγκλονίζεται από άλλη μια υπόθεση γυναικοκτονίας και η σκέψη είναι πόσες ακόμη δολοφονημένες. Τουλάχιστον, τώρα πια συνηθίσαμε να περιγράφουμε αυτό που έγινε με τον ορθό τρόπο, δηλαδή ως γυναικοκτονία και δεν βλέπω τα γνωστά ειρωνικά σχόλια διαφόρων ανδρών γύρω από τη χρήση του όρου. Όμως, η ορθή περιγραφή δεν αναιρεί το πρόβλημα. Ούτε τη βεβαιότητα ότι αργά ή γρήγορα θα θρηνήσουμε και άλλη. Και μετά και άλλη. Και μετά…
Και θα συνεχίσουμε να θρηνούμε όσο δεν συζητάμε το πρόβλημα στις πραγματικές του διαστάσεις.
Γιατί σίγουρα μετράει ο τρόπος που εξακολουθούμε να βλέπουμε τέτοια προβλήματα ως «ιδιωτικά».
Οι φωνές, οι καυγάδες, και τα χτυπήματα ακούγονται από τα διπλανά διαμερίσματα.
Τα μαυρισμένα μάτια και οι μώλωπες δύσκολα καλύπτονται.
Τα «εγώ φεύγω» και τα «δεν θα πας πουθενά» συχνά συμβαίνουν στην ημιδημόσια σφαίρα μιας εισόδου.
Όμως, σπάνια θα παρέμβουμε μπροστά σε όλες αυτές τις εκδηλώσεις κακοποιητικών συμπεριφορών.
Συχνά τα απωθούμε, μέχρις ότου «πέσουμε από τα σύννεφα» όταν γίνει το κακό.
Το ίδιο ισχύει για τον τρόπο που συχνά οι δημόσιες υπηρεσίες που εμπλέκονται, ιδίως όταν υπάρχουν δικαστικές αποφάσεις και περιοριστικά μέτρα, συχνά συμπεριφέρονται ως να μην κατανοούν πως για να υπάρχουν τέτοιες υποθέσεις, αυτό σημαίνει ότι υπάρχει πραγματικός κίνδυνος και το νόημα της εφαρμογής τέτοιων αποφάσεων είναι ακριβώς να αποφευχθούν τραγωδίες.
Η Κυριακή Γρίβα δολοφονήθηκε έξω από αστυνομικό τμήμα στο οποίο είχε πάει ακριβώς επειδή ζητούσε προστασία από τον πρώην σύντροφό της που τελικά τη δολοφόνησε και η απάντηση «το περιπολικό δεν είναι ταξί» που άκουσε, συγκεφαλαίωσε ακριβώς την αδυναμία κατανόησης ότι τα ζητήματα κακοποίησης είναι κάποιες φορές ζητήματα ζωής και θανάτου.
Όμως, υπάρχει και κάτι ακόμη. Αυτό που αφορά το γιατί εξακολουθεί να αναπαράγεται η έμφυλη βία. Γιατί το ζήτημα δεν είναι μόνο να τηρούνται τα περιοριστικά μέτρα και οι δικαστικές αποφάσεις, ή να υπάρχουν έγκαιρα και αποτελεσματικά πρωτόκολλα άμεσης επέμβασης σε όλες τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες.
Το ζήτημα είναι να μη σηκώσει το χέρι, να μην πιάσει το μαχαίρι, να μην αναζητήσει όπλο, να μην νιώσει ότι η βία είναι η διέξοδος.
Εδώ είναι που μετράει το πώς ξεριζώνεις βαθιά ριζωμένες αντιλήψεις και στερεότυπα που έχουν να κάνουν με την αρρενωπότητα, το όλο του άνδρα, την ιεραρχία στην οικογένεια.
Προφανώς και αυτό δεν γίνεται από τη μια μέρα στην άλλη. Ούτε είναι υπόθεση απλώς κάποιων μεγάλων ενημερωτικών εκστρατειών παρότι και αυτές χρειάζονται, ή μαθημάτων στα σχολεία, παρότι το πώς όντως διαπαιδαγωγούνται τα παιδιά είναι σημαντικό. Είναι σαφώς κάτι πιο βαθύ και πιο συνολικό.
Όμως, σίγουρα από τη μια μέρα στην άλλη μπορούν να γίνουν βήματα προς τα εμπρός. Όπως μπορούν να γίνουν και βήματα προς τα πίσω. Το γεγονός ότι κατοχυρώθηκε η έννοια της γυναικοκτονίας στα μέσα ενημέρωσης, αλλά όχι προς το παρόν στο ποινικό μας δίκαιο παραμένει πρόβλημα, ενώ και το πλαίσιο για την υποχρεωτική συνεπιμέλεια έχει δεχτεί πλήθος δικαιολογημένες επικρίσεις από φεμινιστικές οργανώσεις για το πώς τελικά καταλήγει να διαμορφώνει συνθήκη ευνοϊκή για την ενδοοικογενειακή βία.
Όμως, πέρα από θεσμικά πισωγυρίσματα υπάρχει πάντα και ο πειρασμός νεοσυντηρητικών αντιλήψεων.
Οι εύκολες πολεμικές, από τη μεριά κυρίως ανδρών σχολιαστών, κατά της woke ατζέντας, οδηγούν σε συκοφάντηση αναγκαίων φεμινιστικών αιτημάτων.
Η αναδίπλωση σε μια παραδοσιακή εκδοχή «οικογενειακών αξιών», οδηγεί στην αναπαραγωγή σεξιστικών στερεοτύπων για το ρόλο του άνδρα και της γυναίκας.
Κινήσεις όπως η άρνηση να προβληθεί το Athens Pride από τα δημόσια μέσα μεταφοράς, επίσης βοηθούν αντιλήψεις που λένε «πρέπει να επιστρέψουμε στην εποχή που ο άνδρας ήταν άνδρας και η γυναίκα ήταν γυναίκα».
Η αναπαραγωγή όλων αυτών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης απλώς κάνει τα πράγματα χειρότερα.
Και σίγουρα δεν συμβάλλει θετικά στην όλη προσπάθεια όταν πολιτικοί χώροι δεν θέλουν να πολυανοίγουν τέτοια θέματα για να αποφύγουν εκλογικές διαρροές προς τα δεξιά τους, κάτι που αναμφίβολα ισχύει για τη σημερινή κυβέρνηση.
Γενικότερα, ο πειρασμός του νεοσυντηρητισμού είναι μεγάλος σε μια εποχή που η Ακροδεξιά ανεβαίνει και η Κεντροδεξιά θέλει συχνά να τη μιμηθεί.
Μόνο που στα ζητήματα που αφορούν τον σεξισμό και την ενδοοικογενειακή βία τέτοια θέματα δεν αφορούν απλώς κάποιες «ιδεολογίες» ή κάποια «στάση ζωής». Επηρεάζοντας το πώς βλέπουν τα πράγματα ιδίως οι άνδρες, καταλήγουν να γίνονται ζητήματα ζωής και θανάτου. Γιατί μπορεί να έχουμε τυπική ισότητα, αλλά το πώς αυτή γίνεται πραγματική ισότητα είναι μια μάχη που δεν έχει κερδηθεί ακόμη. Γιατί μπορεί πια να είναι αυτονόητο το ότι οι γυναίκες εργάζονται, ή ότι πρέπει κάπως να υπάρχει κατανομή των «οικογενειακών βαρών», όμως ο σεξισμός εξακολουθεί να είναι ενεργός και έντονος εκεί όπου το επίδικο είναι η ισότητα και η αυτονομία ως προς τις αποφάσεις ή το δικαίωμα να πεις «δεν πάει άλλο, χωρίζουμε».
Η ελληνική κοινωνία έχει ανάγκη μια βαθιά προοδευτική τομή σε αυτά τα ζητήματα. Κάτι αντίστοιχο με αυτό που έγινε στη μεταπολίτευση πρώτα ως μαζικό κίνημα και μετά με τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις που έκανε η πρώτη κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου. Και ένας σύγχρονος δημοκρατικός προοδευτισμός δεν μπορεί παρά να έχει τέτοια θέματα στην πρώτη γραμμή των επιδιώξεων του. Για να σταματήσουμε να μετράμε δολοφονημένες αλλά και για να εμπεδωθεί η ελευθερία, η αλληλεγγύη και η συμπερίληψη.      Λευτέρης Θ. Χαραλαμπόπουλος