Επιθεώρηση Εργασίας: Το 79% των εργαζομένων καταγγέλλει ψυχολογική βία – Ποιοι προϊστάμενοι μπαίνουν στο στόχαστρο

Σε διαρκή αλλαγή στρατηγικής και εμπέδωση πολιτικής μηδενικής ανοχής απέναντι σε κάθε μορφή βίας και παρενόχλησης στους χώρους εργασίας προχωρά η Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας, μετατοπίζοντας το κέντρο βάρους από την απλή καταστολή και διαχείριση των καταγγελιών στην ουσιαστική πρόληψη, την έγκαιρη παρέμβαση και τη θεσμική θωράκιση των εργαζομένων.
Σύμφωνα με τα επίσημα απολογιστικά στοιχεία του αρμόδιου αυτοτελούς τμήματος παρακολούθησης της Αρχής, η ελληνική αγορά εργασίας καταγράφει μια εντυπωσιακή αύξηση της τάξης του 43% στις επώνυμες προσφυγές για εργατικές διαφορές, γεγονός που δεν αποτυπώνει μόνο τη διατήρηση του προβλήματος, αλλά κυρίως το σπάσιμο της σιωπής και τη μεγαλύτερη εμπιστοσύνη των εργαζομένων στους ελεγκτικούς μηχανισμούς.
Όπως επισημαίνει η επικεφαλής του αυτοτελούς τμήματος για την παρακολούθηση της βίας και παρενόχλησης στην εργασία, Γεωργία Βαζάκη, στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, οι πρωτοβουλίες αυτές ενίσχυσαν τη γνώση του θεσμικού πλαισίου, προώθησαν την έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση περιστατικών και καλλιέργησαν ένα ισχυρό μήνυμα πρόληψης σε ολόκληρη την αγορά εργασίας.
Παράλληλα, αναπτύσσονται διαρκώς στοχευμένες πρωτοβουλίες ενημέρωσης, επιμόρφωσης και ευαισθητοποίησης, με αποδέκτες τις επιχειρήσεις, τους εργοδότες και τους εργαζόμενους.
Η ακτινογραφία των περιστατικών: Ψυχολογικός πόλεμος στο 79%
Τα αναλυτικά ευρήματα της ετήσιας έκθεσης αναδεικνύουν ότι η κακοποιητική συμπεριφορά στην εργασία εκδηλώνεται κατά κύριο λόγο με μη σωματικές μορφές πίεσης. Οι ψυχολογικές και λεκτικές συμπεριφορές κυριαρχούν απόλυτα, αντιστοιχώντας στο 79% των καταγεγραμμένων περιστατικών. Αντίθετα, οι περιπτώσεις σωματικής βίας διαμορφώνονται στο 15%, ενώ τα περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης καταγράφονται στο 6%.
Κατά τη διάρκεια του έτους υποβλήθηκαν συνολικά 455 αιτήσεις εργατικών διαφορών αποκλειστικά για ζητήματα βίας και παρενόχλησης. Όπως τονίζουν τα στελέχη της Επιθεώρησης, ιδιαίτερα ενθαρρυντικό στοιχείο αποτελεί το σταθερά υψηλό ποσοστό εξωδικαστικής επίλυσης των υποθέσεων μέσω της ειδικής διαδικασίας της Αρχής, ιδίως όταν η εργασιακή σχέση παραμένει ενεργή κατά τον χρόνο της καταγγελίας.
Το προφίλ της ιεραρχίας, η αφύπνιση των νέων και τα ποσοστά ανά φύλο
Η ιεραρχική θέση παραμένει ο βασικός μοχλός εκδήλωσης καταχρηστικών συμπεριφορών, καθώς το 73% των περιστατικών εκδηλώνεται σε σχέσεις κάθετης ιεραρχικής εξάρτησης, δηλαδή από προϊσταμένους και εργοδότες προς υφισταμένους.
Την ίδια στιγμή, καταγράφεται μια σημαντική κοινωνική μεταβολή στη στάση των νεότερων γενεών:

Οι εργαζόμενοι ηλικίας 25-34 ετών κατέθεσαν το 21,8% του συνόλου των καταγγελιών (από 14% το προηγούμενο έτος), αποδεικνύοντας μηδενική ανοχή απέναντι σε απαξιωτικές και τοξικές πρακτικές.
Στο πεδίο των καταγγελλόμενων προσώπων, οι άνδρες αποτελούν το 62%, ωστόσο το ποσοστό των γυναικών αυξήθηκε σημαντικά στο 38% (έναντι 30% προηγουμένως).
Για πρώτη φορά καταγράφηκαν επίσημα περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου, με ποσοστά 10% μεταξύ γυναικών και 11% μεταξύ ανδρών, καταδεικνύοντας ότι η προστασία της αξιοπρέπειας στην εργασία αφορά το σύνολο του ανθρώπινου δυναμικού ανεξαρτήτως έμφυλης ταυτότητας.
Οι κλάδοι «πρωταθλητές» στην παραβατικότητα και οι υποχρεωτικοί κανονισμοί
Στην έκθεση αποτυπώνεται για πρώτη φορά ο συνολικός δείκτης παραβατικότητας, ο οποίος διαμορφώνεται στο 9%. Ωστόσο, σε συγκεκριμένους επαγγελματικούς τομείς ο δείκτης εκτοξεύεται έως και το 23%, με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις παραβάσεων να εντοπίζονται στις υπηρεσίες υγείας, στη διαχείριση ακινήτων, στις δραστηριότητες αισθητικής και κομμωτικής, καθώς και στις νομικές και λογιστικές υπηρεσίες. Αντίθετα, σε κλάδους έντασης εργασίας όπως το λιανικό εμπόριο (8%), τα ξενοδοχεία και καταλύματα (9%) και η εστίαση (12%), ο δείκτης διατηρήθηκε κοντά στον μέσο όρο, αποτέλεσμα και των εκτεταμένων προληπτικών ελέγχων.
Στο πλαίσιο των προληπτικών παρεμβάσεων, η Αρχή απέστειλε ενημερωτικές επιστολές σε περίπου 2.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις του εμπορίου και του τουρισμού, με παράλληλη ανάρτηση των οδηγιών στο σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ».
Παράλληλα, 271 νέοι κανονισμοί εργασίας με ενσωματωμένες ειδικές πολιτικές πρόληψης και διαχείρισης βίας υποβλήθηκαν προς κύρωση, με τη συντριπτική πλειονότητα (68%) να προέρχεται από την Αττική και την Κεντρική Μακεδονία, ενώ το 19% αφορούσε μεγάλες τουριστικές μονάδες της Κρήτης και του Αιγαίου, εδραιώνοντας ένα δεσμευτικό πλαίσιο προστασίας για χιλιάδες μισθωτούς.