Ακίνητα: Υπερτίμηση 10% βλέπει το ΔΝΤ - Ποια μέτρα στεγαστικής πολιτικής προτείνει

Συστάσεις στην κυβέρνηση για τη στεγαστική πολιτική κάνει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στην έκθεσή του, στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων του άρθρου IV, με στόχο τη βελτίωση της διαθεσιμότητας κατοικιών, η οποία αποτελεί βασικό διαρθρωτικό πρόβλημα στην Ελλάδα, με διακριτά χαρακτηριστικά από αντίστοιχο πρόβλημα που έχουν άλλες χώρες της ΕΕ.
Το Ταμείο σημειώνει ότι οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν κατά 7,8% το 2025 λόγω της ισχυρής εγχώριας ζήτησης, παρά την κάμψη της ζήτησης από το εξωτερικό μετά την αύξηση των ορίων για την απόκτηση Golden Visa.
H σωρευτική αύξηση των τιμών από το 2016 υπερβαίνει το 85% και είναι αναντίστοιχη με την αύξηση των εισοδημάτων. Το Ταμείο θεωρεί ότι οι κατοικίες ήταν υπερτιμημένες κατά 10% το 2025 καθώς «μέρος της αύξησης αντανακλά την εξομάλυνση (της αγοράς) μετά την κρίση».
Το βάρος από το κόστος στέγασης, σημειώνει, παραμένει υψηλό, ιδιαίτερα για τα νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα, τους συνταξιούχους και τα νέα νοικοκυριά.

Πρόβλημα τα κενά ακίνητα
Αναφέρει επίσης ότι το κόστος αυτό είναι υψηλό πατά το υψηλό ποσοστό ιδιοκατοίκησης στην Ελλάδα. Σε σημαντικό βαθμό, προσθέτει, το πρόβλημα προκύπτει από το γεγονός ότι περίπου το 35% των υφιστάμενων σπιτιών δεν χρησιμοποιούνται ως κύρια κατοικία.
«Πολλά κενά ακίνητα βρίσκονται εκτός αγοράς για μεγάλες περιόδους, χωρίς ανακαινίσεις, κυρίως λόγω των περιορισμών στη ρευστότητα των ιδιοκτητών και το υψηλό κόστος ανακαίνισης, όπως επίσης του κατακερματισμού της ιδιοκτησίας και ζητημάτων οικοδομικής συμμόρφωσης». 

Ποια μέτρα προτείνει
Το Ταμείο τονίζει ότι προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στην ένταξη κενών ακινήτων στην αγορά μέσω μίας επέκτασης και καλύτερης στόχευσης των υφιστάμενων προγραμμάτων ανακαίνισης, περιλαμβανομένων των προγραμμάτων για την ενεργειακή αναβάθμιση.
Οι προσπάθειες αυτές θα μπορούσαν να συνδυασθούν με στοχευμένα αντικίνητρα για τη διατήρηση κενών ακινήτων για μεγάλα διαστήματα σε περιοχές υψηλής ζήτησης, για παράδειγμα με τη φορολογική επιβάρυνσή τους καθώς και με αποφασιστικά μέτρα για τη μείωση εμποδίων στην «κινητικότητα των κατοικιών» (όπως αλλαγές στο νόμο κληρονομιάς και ταχύτερες αποφάσεις σε περιπτώσεις δικαστικών αγωγών).
Το Ταμείο προτείνει πιο φιλόδοξα κοινωνικά προγράμματα ενοικίασης κατοικιών σε περιοχές υψηλής πίεσης, ενώ για το μέτρο επιστροφής ενοικίου της κυβέρνησης αναφέρει ότι πρέπει να στοχεύει καλύτερα σε ευάλωτες ομάδες.
Προτείνει, επίσης, να εξετάσει η κυβέρνηση τη σταδιακή άρση της εξαίρεσης επιβολής ΦΠΑ στις νέες κατοικίες, τη μείωση της ελάχιστης διάρκειας των μισθώσεων, τη μείωση του χρόνου στις αποφάσεις για διαμάχες που αφορούν καθυστερημένες πληρωμές καθώς και τη θέσπιση πλαισίου εγγύησης πληρωμών για ευάλωτους ενοικιαστές.