«Καίνε» οι ρευματοκλοπές – Η αντεπίθεση του ΔΕΔΔΗΕ με «έξυπνους» μετρητές και επενδύσεις

Η μάχη κατά των ρευματοκλοπών εξελίσσεται σε ένα από τα μεγαλύτερα στοιχήματα του ΔΕΔΔΗΕ, καθώς το κόστος της παράνομης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας εξακολουθεί να επιβαρύνει τους συνεπείς καταναλωτές με εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Σύμφωνα με άτυπη ενημέρωση στελεχών του ΥΠΕΝ και του ΔΕΔΔΗΕ, με τις μη τεχνικές απώλειες του δικτύου να παραμένουν κοντά στο 10% της συνολικής ενέργειας που διακινείται μέσω του συστήματος διανομής, ο Διαχειριστής έχει θέσει στο επίκεντρο της στρατηγικής του την εγκατάσταση έξυπνων μετρητών και την εντατικοποίηση των ελέγχων. Όπως τονίστηκε οι ρευματοκλοπές, από 1,1% που ήταν το 2012 – 2013, ξεπέρασαν το 11% το 2023 και διαμορφώθηκαν στο 10,8% το 2024 και στο 10,5% το 2025.
Η αντιμετώπιση των ρευματοκλοπών αποτελεί, ωστόσο, μόνο μία διάσταση του ευρύτερου μετασχηματισμού που βρίσκεται σε εξέλιξη στο μεγαλύτερο δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας. Τα τελευταία πέντε χρόνια ο ΔΕΔΔΗΕ επιχειρεί να καλύψει ένα σημαντικό επενδυτικό κενό που δημιουργήθηκε κατά τη δεκαετία της κρίσης, υλοποιώντας έργα ύψους 2,8 δισ. ευρώ για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών, την ενσωμάτωση των ΑΠΕ και την ψηφιοποίηση του δικτύου.
Οι τρεις κρίσεις που εκτόξευσαν τις ρευματοκλοπές
Η πορεία των ρευματοκλοπών ακολουθεί σε μεγάλο βαθμό τις αναταράξεις που γνώρισε η ελληνική οικονομία και η αγορά ενέργειας την τελευταία δεκαπενταετία.
Η οικονομική κρίση δημιούργησε τις πρώτες ισχυρές πιέσεις, η πανδημία δυσχέρανε σημαντικά τους ελέγχους των συνεργείων, ενώ η ενεργειακή κρίση και η εκτίναξη των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας οδήγησαν το φαινόμενο σε πρωτοφανή επίπεδα.
Από 1,1% το 2012 – 2013, το 2023 οι ρευματοκλοπές ξεπέρασαν το 11%, καταγράφοντας ιστορικό υψηλό. Το ποσοστό υποχώρησε στο 10,8% το 2024 και εκτιμάται ότι διαμορφώθηκε κοντά στο 10,5% το 2025, με στόχο να προσεγγίσει το 10% το 2026.
Με δεδομένο ότι από το δίκτυο διανομής διέρχονται περίπου 40 τεραβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως, απώλειες της τάξης του 10% αντιστοιχούν σε περίπου 4 τεραβατώρες. Σύμφωνα, μάλιστα, με τις εκτιμήσεις του ΔΕΔΔΗΕ, το οικονομικό κόστος των ρευματοκλοπών προσεγγίζει τα 400 εκατ. ευρώ ετησίως. Μάλιστα, μία μόνο ποσοστιαία μονάδα μείωσης του φαινομένου, από το 11% στο 10%, ισοδυναμεί με εξοικονόμηση περίπου 400 γιγαβατωρών και οικονομικό όφελος που μπορεί να φτάσει τα 80 εκατ. ευρώ τον χρόνο.
Οι «έξυπνοι» μετρητές στο επίκεντρο
Το βασικό εργαλείο για την αντιμετώπιση του προβλήματος είναι η μαζική αντικατάσταση των συμβατικών μετρητών με έξυπνους μετρητές νέας γενιάς.
Με βάση τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η αφετηρία ήταν ιδιαίτερα χαμηλή. Το 2018 λειτουργούσαν μόνο 85.000 έξυπνοι μετρητές όταν έχουμε 7,7 εκατ. παροχές, δηλαδή 1,1%. Σήμερα ο ΔΕΔΔΗΕ εγκαθιστά περίπου 1,3 εκατ. μετρητές ετησίως, ενώ μέχρι το τέλος του 2026 εκτιμά ότι οι έξυπνοι μετρητές θα καλύπτουν περίπου τα δύο τρίτα της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.
Στόχος είναι η εγκατάσταση 2,4 εκατ. μετρητών σε πρώτη φάση, που θα αντιστοιχούν περίπου στο 60% της κατανάλωσης, καθώς προτεραιότητα δίνεται στις μεγάλες καταναλώσεις. Την ίδια στιγμή, ο ΔΕΔΔΗΕ έχει ήδη αναπτύξει το απαιτούμενο πληροφοριακό σύστημα διαχείρισης των νέων μετρητών, ενώ το έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το 2030.
Τέλος το 50% της ενέργειας που εγχείεται στο δίκτυο υποστηρίζει πορτοκαλί τιμολόγια. Όταν εγκατασταθούν όλοι οι μετρητές θα είμαστε μακράν από τις πιο προχωρημένες χώρες της Ευρώπης όπως εκτιμούν στελέχη του Διαχειριστή.
Από την υποεπένδυση στις επενδύσεις των 2,8 δισ. ευρώ
Η προσπάθεια περιορισμού των ρευματοκλοπών αποτελεί μέρος ενός πολύ μεγαλύτερου σχεδίου αναβάθμισης του δικτύου.
Ο ΔΕΔΔΗΕ διαχειρίζεται σήμερα ένα δίκτυο 250.000 χιλιομέτρων, με 4,5 εκατομμύρια στύλους και 168.000 υποσταθμούς μέσης και χαμηλής τάσης, το οποίο επί σειρά ετών λειτουργούσε με περιορισμένες επενδύσεις.
Πριν από την οικονομική κρίση οι ετήσιες επενδύσεις ξεπερνούσαν τα 500 εκατ. ευρώ. Στα χρόνια που ακολούθησαν υποχώρησαν ακόμη και κάτω από τα 150 εκατ. ευρώ, δημιουργώντας ένα σημαντικό επενδυτικό έλλειμμα. Είναι χαρακτηριστικό ότι την περίοδο 2015-2019 οι συνολικές επενδύσεις περιορίστηκαν σε περίπου 800 εκατ. ευρώ.
Η εικόνα άρχισε να αλλάζει το 2020. Έκτοτε ο Διαχειριστής έχει επενδύσει συνολικά 2,8 δισ. ευρώ για την αναβάθμιση των υποδομών του, με τις ετήσιες επενδύσεις να προσεγγίζουν πλέον τα 800 εκατ. ευρώ.
Στόχος είναι η δημιουργία ενός δικτύου ικανού να ανταποκριθεί τόσο στις νέες ανάγκες ηλεκτροδότησης όσο και στην αυξανόμενη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Καθοριστικός ρόλος στην ανάπτυξη των ΑΠΕ
Η αναβάθμιση του δικτύου έχει ήδη αποτυπωθεί στη δυνατότητα σύνδεσης νέων έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Σήμερα περισσότερο από το 50% των ΑΠΕ του ελληνικού ενεργειακού συστήματος είναι συνδεδεμένο στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ. Η εγκατεστημένη ισχύς αυξήθηκε από περίπου 4 GW το 2019 σε 9,1 GW το 2025 και αναμένεται να φτάσει τα 10 GW μέσα στο 2026.
Παράλληλα, ο αριθμός των παραγωγών που είναι συνδεδεμένοι στο δίκτυο έχει σχεδόν διπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια, προσεγγίζοντας πλέον τις 100.000 συνδέσεις.
Μόνο μέσα στο 2024 πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 17.000 νέες συνδέσεις ΑΠΕ, ρυθμός που αντιστοιχεί σε περίπου 78 συνδέσεις ανά εργάσιμη ημέρα. Για λόγους σύγκρισης, πριν από λίγα χρόνια ο αντίστοιχος αριθμός δεν ξεπερνούσε τις τρεις συνδέσεις ημερησίως.
Υπογειοποιήσεις και ανθεκτικότητα του δικτύου
Παράλληλα με την ανάπτυξη των ΑΠΕ, ο ΔΕΔΔΗΕ επιταχύνει τα έργα θωράκισης του δικτύου. Οι υπογειοποιήσεις αποτελούν βασικό πυλώνα του σχεδιασμού, με το συνολικό μήκος του υπόγειου δικτύου να έχει φτάσει πλέον τα 32.300 χιλιόμετρα. Ο ετήσιος ρυθμός υπογειοποιήσεων είναι σήμερα πολλαπλάσιος σε σχέση με το 2019, ενώ σημαντικό μέρος των έργων υλοποιείται σε δασικές περιοχές και χρηματοδοτείται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης.
Την ίδια στιγμή, οι δαπάνες για συντήρηση και πρόληψη έχουν αυξηθεί σημαντικά. Μόνο για εργασίες κλαδέματος δέντρων κοντά στο δίκτυο δαπανήθηκαν περίπου 60 εκατ. ευρώ το προηγούμενο έτος, ποσό που αντιστοιχεί σε περισσότερο από το 12% των λειτουργικών εξόδων του οργανισμού.