Τι πιστεύουν οι Έλληνες για τη νικοτίνη και τι δείχνουν τα στοιχεία

Αλήθεια, πόσο ενημερωμένοι είναι οι Έλληνες σχετικά με τη νικοτίνη; Έχουν σωστή και αξιόπιστη πληροφόρηση για τα προϊόντα καπνού ή επικρατούν μύθοι και παρανοήσεις; Απαντήσεις έρχεται να δώσει η έρευνα «Polling on the public understanding of nicotine in Europe» της FTI Consulting, που διενεργήθηκε σε 9 χώρες, μεταξύ αυτών και στη χώρα μας, Τσεχία, Ιταλία, Καζακστάν, Πολωνία, Ρουμανία, Σερβία, Σλοβακία και Σουηδία.
Οι Έλληνες θεωρούν ότι γνωρίζουν, αλλά υπάρχουν παρανοήσεις
Η εικόνα που καταγράφεται στην Ελλάδα ακολουθεί τη γενικότερη τάση που παρατηρείται και στις εννέα χώρες της έρευνας. Συνολικά, το 78% των ενηλίκων δηλώνει ότι γνωρίζει τη νικοτίνη και τις επιπτώσεις της στην υγεία, όμως το 77% πιστεύει λανθασμένα ότι προκαλεί τις ασθένειες που σχετίζονται με το κάπνισμα.
Στην Ελλάδα, το χάσμα ανάμεσα στην αντίληψη και την πραγματική γνώση είναι ακόμη μεγαλύτερο. Αν και το 71% δηλώνει ότι είναι «πολύ» ή «αρκετά» ενημερωμένο, το 83% θεωρεί λανθασμένα ότι η νικοτίνη ευθύνεται για τις ασθένειες που σχετίζονται με το κάπνισμα, ποσοστό υψηλότερο από τον μέσο όρο της έρευνας. Επιπλέον, το 52% αποδίδει στη νικοτίνη την πρόκληση αναπνευστικών παθήσεων, ενώ σχεδόν ένας στους τρεις (31%) πιστεύει ότι προκαλεί όλες τις ασθένειες που εξετάστηκαν.
Σχολιάζοντας τα ευρήματα της έρευνας, ο Tom Hirons, External Affairs Operations Director της JTI, επισημαίνει ότι η σύγχυση γύρω από τη νικοτίνη παραμένει έντονη, καθώς πολλές φορές παρερμηνεύεται η ίδια η ουσία, με τις βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος.
Όπως εξηγεί, η νικοτίνη είναι μια εθιστική ουσία, η οποία υπάρχει σε πολύ μικρές ποσότητες ακόμη και σε ορισμένα τρόφιμα, όπως οι πατάτες, οι ντομάτες κ.λ.π., ωστόσο δεν αποτελεί από μόνη της την αιτία των ασθενειών που συνδέονται με το κάπνισμα. «Η παραπληροφόρηση γύρω από τη νικοτίνη είναι ευρέως διαδεδομένη και οδηγεί πολλούς καταναλωτές σε σύγχυση. Για αυτό είναι σημαντικό να έχουν πρόσβαση σε σωστή και τεκμηριωμένη ενημέρωση», σημειώνει ο κ. Hirons.
Η σωστή ενημέρωση εξακολουθεί να αποτελεί ζητούμενο
Η δυσκολία πρόσβασης σε αξιόπιστες πληροφορίες είναι κοινό χαρακτηριστικό και στις εννέα χώρες. Συνολικά, το 59% των συμμετεχόντων δηλώνει ότι δυσκολεύεται να ξεχωρίσει ποιες πληροφορίες για τη νικοτίνη είναι ακριβείς, ενώ το 48% θεωρεί ότι δεν διαθέτει επαρκή ενημέρωση.
Στην Ελλάδα, το αντίστοιχο ποσοστό όσων δυσκολεύονται να αξιολογήσουν την αξιοπιστία των πληροφοριών φτάνει το 61%, γεγονός που εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί οι λανθασμένες αντιλήψεις εξακολουθούν να είναι τόσο διαδεδομένες.
Οι ειδικοί αποτελούν το σημείο αναφοράς
Σε όλες τις χώρες της έρευνας, οι γιατροί και οι επαγγελματίες υγείας είναι η πηγή που εμπιστεύονται περισσότερο οι πολίτες. Συνολικά, το 88% δηλώνει ότι θα εμπιστευόταν πληροφορίες για τη νικοτίνη εφόσον προέρχονταν από επαγγελματίες υγείας, αν και μόλις το 35% ενημερώνεται κυρίως από αυτούς.
Στην Ελλάδα, οι γιατροί αποτελούν την κύρια πηγή ενημέρωσης για το 40% των πολιτών και συγκεντρώνουν το υψηλότερο ποσοστό εμπιστοσύνης, που αγγίζει το 91%. Αντίθετα, σημαντικό μέρος της ενημέρωσης προέρχεται από διαδικτυακές αναζητήσεις (38%) και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (37%), όπου η παραπληροφόρηση μπορεί να ενισχύσει τη σύγχυση.
Οι εναλλακτικές επιλογές είναι γνωστές, αλλά η αβεβαιότητα παραμένει
Η πλειονότητα των πολιτών γνωρίζει τα εναλλακτικά προϊόντα νικοτίνης. Το ποσοστό φτάνει το 79% στο σύνολο των χωρών και το 72% στην Ελλάδα.
Παράλληλα, το 60% των συμμετεχόντων συνολικά θεωρεί ότι τα εναλλακτικά προϊόντα μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της βλάβης που προκαλεί το κάπνισμα. Αντίστοιχα, περισσότεροι από τους μισούς Έλληνες καπνιστές (53%) δηλώνουν ότι θα ήταν πιθανότερο να επιλέξουν ένα τέτοιο προϊόν εάν είχαν τη βεβαιότητα ότι είναι σημαντικά λιγότερο επιβλαβές από το κάπνισμα, ποσοστό ελαφρώς υψηλότερο από τον μέσο όρο της έρευνας (51%).
Ωστόσο, η αβεβαιότητα εξακολουθεί να λειτουργεί αποτρεπτικά. Για το 33% των Ελλήνων καπνιστών αποτελεί τον βασικό λόγο που δεν δοκιμάζουν εναλλακτικά προϊόντα, έναντι 28% στο σύνολο των χωρών.
Σύμφωνα με τον κ. Hirons, τα αποτελέσματα της έρευνας αποτυπώνουν ένα σημαντικό χάσμα ανάμεσα σε αυτό που πιστεύει το κοινό και σε όσα γνωρίζει η επιστημονική κοινότητα για τη νικοτίνη. Όπως αναφέρει, η κατανάλωσή της υπό συγκεκριμένες συνθήκες μπορεί να επιφέρει, ό,τι κι άλλες ουσίες που καταναλώνουμε καθημερινά, όπως η καφεΐνη. «Τα στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχει ανάγκη η δημόσια συζήτηση και η ενημέρωση να βασίζονται σε πραγματικά δεδομένα και επιστημονικά τεκμηριωμένες πληροφορίες, ώστε οι πολίτες να μπορούν να διαμορφώνουν άποψη χωρίς την επίδραση της παραπληροφόρησης», τονίζει ο External Affairs Operations Director της JTI.
Το βασικό συμπέρασμα
Η έρευνα καταδεικνύει ότι η αντίληψη των πολιτών για το επίπεδο των γνώσεών τους γύρω από τη νικοτίνη δεν συμβαδίζει πάντα με την πραγματικότητα. Παρά το γεγονός ότι οι περισσότεροι Έλληνες θεωρούν πως είναι ενημερωμένοι, οι παρανοήσεις παραμένουν και μάλιστα σε αρκετούς δείκτες εμφανίζονται συχνότερα σε σχέση με τον μέσο όρο των υπόλοιπων χωρών.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη για πιο σαφή, επιστημονικά τεκμηριωμένη και αξιόπιστη ενημέρωση, ώστε οι πολίτες να μπορούν να διαμορφώνουν τεκμηριωμένη άποψη και να λαμβάνουν ενημερωμένες αποφάσεις.