Μαφία του χαλκού: Ξηλώνουν τα πάντα - Πού αναμένονται σαρωτικοί έλεγχοι

Από τα καλώδια ηλεκτροφωτισμού και τους μετασχηματιστές μέχρι τα μεταλλικά καλύμματα των φρεατίων και τις εγκαταστάσεις πολυκατοικιών, η δράση των κυκλωμάτων που εμπορεύονται παράνομα χαλκό και άλλα μέταλλα προκαλεί εκτεταμένες ζημιές σε δημόσιες υποδομές και ιδιωτικές περιουσίες. Η λεγόμενη «μαφία του χαλκού» αφήνει πίσω της σκοτεινούς δρόμους, κατεστραμμένες εγκαταστάσεις και σημαντικό οικονομικό κόστος για δήμους και πολίτες.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Αρχαίας Κορίνθου, όπου ο φωτισμός ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου παραμένει εκτός λειτουργίας εδώ και περίπου 15 με 20 χρόνια, καθώς έχουν κλαπεί τα καλώδια. Την ίδια στιγμή, στον Ακροκόρινθο έχουν αφαιρεθεί περισσότερα από 5-6 χιλιόμετρα καλωδίων, ενώ οι κλοπές επεκτείνονται στο επαρχιακό οδικό δίκτυο και στις δημοτικές εγκαταστάσεις.
Το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο της εκπομπής Limit Up του OPEN, με τον δήμαρχο Κορινθίων, Νίκο Σταυρέλη, και τον πρόεδρο του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας (ΒΕΑ), Κώστα Δαμίγο, να περιγράφουν τις διαστάσεις του φαινομένου και να επισημαίνουν την ανάγκη αυστηρότερων ελέγχων στους χώρους εμπορίας των μετάλλων.
Αρχαία Κόρινθος και Ακροκόρινθος χωρίς φωτισμό
Την έκταση των ζημιών στην περιοχή της Κορίνθου περιέγραψε ο δήμαρχος Νίκος Σταυρέλης, εξηγώντας ότι οι κλοπές δεν περιορίζονται στον φωτισμό των αρχαιολογικών χώρων.
Όπως ανέφερε, ο φωτισμός ανάδειξης της Αρχαίας Κορίνθου δεν λειτουργεί εδώ και περίπου 15 με 20 χρόνια, καθώς τα καλώδια έχουν αφαιρεθεί. Για την αποκατάσταση του προβλήματος, η Περιφέρεια ετοιμάζει νέο διαγωνισμό.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η έκταση της καταστροφής στον Ακροκόρινθο, ένα από τα πλέον εμβληματικά κάστρα της Πελοποννήσου. Σύμφωνα με τον δήμαρχο, έχουν κλαπεί περισσότερα από 5-6 χιλιόμετρα καλωδίων, με αποτέλεσμα να τίθεται σε κίνδυνο η λειτουργία των υποδομών φωτισμού.
Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τους αρχαιολογικούς χώρους.
Όπως εξηγεί ο κ. Σταυρέλης, κλοπές σημειώνονται και στον οδοφωτισμό, κυρίως στα επαρχιακά δίκτυα που συνδέουν τα χωριά. Οι δράστες ανοίγουν τα φωτιστικά σώματα και αφαιρούν τα καλώδια, αφήνοντας ολόκληρα τμήματα του οδικού δικτύου χωρίς φωτισμό για μήνες.
Η συχνότητα των περιστατικών είναι τέτοια ώστε, όπως ανέφερε, μπορεί να καταγράφεται μία κλοπή ακόμη και κάθε μήνα ή κάθε τρίμηνο. Ο δήμος προχωρά στην αντικατάσταση των καλωδίων, ωστόσο δεν αποκλείεται να βρεθεί αντιμέτωπος με νέα κλοπή μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Κλέβουν μέχρι και μετασχηματιστές και μαντεμένια φρεάτια
Στις υποδομές που μπαίνουν στο στόχαστρο των δραστών περιλαμβάνονται ακόμη και τα καλύμματα των φρεατίων, τα λεγόμενα μαντέμια, αλλά και οι μετασχηματιστές.
Ο δήμαρχος Κορινθίων αποκάλυψε ότι οι κλοπές μεταλλικών καλυμμάτων δημιουργούν πρόσθετα προβλήματα στην καθημερινή λειτουργία του δήμου, καθώς η αντικατάστασή τους είναι δύσκολη. Μάλιστα, όπως είπε, εξετάζεται η χρήση πλαστικών υλικών ως εναλλακτική λύση για την αντιμετώπιση του φαινομένου.
Ιδιαίτερα σοβαρό είναι και το ζήτημα της αφαίρεσης μετασχηματιστών από δημοτικές γεωτρήσεις. Ο κ. Σταυρέλης ανέφερε ότι οι κλοπές αυτές τον έχουν οδηγήσει ακόμη και στην απόφαση να διακόπτει την υδροδότηση ως αντίδραση, προκειμένου να αντιμετωπίσει την κατάσταση.
Από την πλευρά του, ο Κώστας Δαμίγος, πρόεδρος του ΒΕΑ και προερχόμενος από τον κλάδο των ηλεκτρολόγων, χαρακτήρισε ιδιαίτερα επικίνδυνη την αφαίρεση μετασχηματιστών, επισημαίνοντας τους κινδύνους που συνεπάγεται η επέμβαση σε τέτοιου είδους ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις.
Παράλληλα, σημείωσε ότι οι κλοπές έχουν πλέον επεκταθεί και σε ιδιωτικές περιουσίες. Όπως ανέφερε, δράστες εισβάλλουν σε πολυκατοικίες, ακόμη και νεόδμητες, αφαιρώντας σωληνώσεις και κόβοντας καλώδια από τις παροχές του ΔΕΔΔΗΕ. Οι ζημιές που προκαλούνται είναι ιδιαίτερα μεγάλες για τους ιδιοκτήτες.
Στο στόχαστρο τα σκραπατζίδικα – Έρχονται έλεγχοι και έφοδοι
Σημαντική διάσταση στην υπόθεση αποτελεί, σύμφωνα με όσα μεταφέρθηκαν στην εκπομπή, η αγορά των παλαιών μετάλλων και οι επιχειρήσεις που ενδέχεται να παραλαμβάνουν προϊόντα κλοπών.
Ο δημοσιογράφος Γιάννης Ζιάκας ανέφερε ότι αναμένονται τις επόμενες ημέρες εκτεταμένοι έλεγχοι και αστυνομικές επιχειρήσεις στο κέντρο της Αθήνας, στην Ελευσίνα, στον Ασπρόπυργο και σε άλλες περιοχές όπου λειτουργούν επιχειρήσεις εμπορίας παλαιών μετάλλων.
Όπως εξήγησε, η έρευνα είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς, σύμφωνα με τις διαπιστώσεις των αξιωματικών της ΕΛ.ΑΣ., ορισμένες από αυτές τις εγκαταστάσεις έχουν λάβει αυξημένα μέτρα προστασίας και αντιπαρακολούθησης.
Περιέγραψε μάντρες που φυλάσσονται σαν φρούρια, με συρματοπλέγματα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται ακόμη και τσιλιαδόροι, οι οποίοι ελέγχουν την κίνηση γύρω από τις εγκαταστάσεις και ανοίγουν τις εισόδους όταν δεν υπάρχουν αστυνομικοί ή άλλα πρόσωπα στην περιοχή.
Ο δημοσιογράφος επισήμανε, επίσης, ότι οι επιχειρήσεις αυτές έχουν ήδη χαρτογραφηθεί από τις Αρχές, με ιδιαίτερη αναφορά σε σημεία του κέντρου της Αθήνας, γύρω από την Ομόνοια, την Ζήνωνος και την Κουμουνδούρου.
Σύμφωνα με τον ίδιο, καθοριστική για την αποτελεσματική διερεύνηση της υπόθεσης θεωρείται και η συμμετοχή της Οικονομικής Αστυνομίας, καθώς απαιτείται λεπτομερής έλεγχος των παραστατικών και των ποσοτήτων μετάλλων που διακινούνται.
Κ. Δαμίγος: Το πρόβλημα πρέπει να αντιμετωπιστεί στους αγοραστές του χαλκού
Στην ανάγκη να επικεντρωθούν οι έλεγχοι στους αγοραστές των κλεμμένων μετάλλων στάθηκε ιδιαίτερα ο πρόεδρος του ΒΕΑ, Κώστας Δαμίγος.
Όπως υποστήριξε, το φαινόμενο έχει μεγάλη διάρκεια και δεν αποτελεί καινούργια υπόθεση. Ο ίδιος, λόγω της επαγγελματικής του διαδρομής στον τεχνικό κλάδο, ανέφερε ότι οι κλοπές χαλκού προκαλούν εδώ και χρόνια σοβαρές ζημιές, ακόμη και σε νεόδμητα έργα και εγκαταστάσεις φυσικού αερίου.
«Το κύκλωμα είναι τεράστιο. Εγώ από παιδάκι το θυμάμαι αυτό, κρατάει χρόνια αυτή η κολόνια», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η αντιμετώπισή του είναι εφικτή, εφόσον οι έλεγχοι στραφούν στα σημεία όπου καταλήγουν τα κλεμμένα υλικά.
Κατά τον ίδιο, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να ελέγχουν τις ποσότητες χαλκού και μετάλλων που διαθέτει κάθε επιχείρηση και να τις αντιπαραβάλλουν με τα αντίστοιχα παραστατικά αγοράς.
Ενδεικτικά, εξήγησε ότι εάν μια επιχείρηση διαθέτει 100 κιλά χαλκού, αλλά μπορεί να δικαιολογήσει με τιμολόγια μόνο τα 90 κιλά, τα υπόλοιπα 10 κιλά θα πρέπει να διερευνηθούν ως πιθανό προϊόν κλοπής.
Ο κ. Δαμίγος υπογράμμισε ότι χωρίς τους αγοραστές δεν θα υπήρχε αντίστοιχο κίνητρο για τους δράστες, καθώς η παράνομη δραστηριότητα στηρίζεται στη δυνατότητα διοχέτευσης των κλεμμένων μετάλλων στην αγορά.
Παράλληλα, διευκρίνισε ότι η νόμιμη διακίνηση σκραπ αποτελεί μέρος της καθημερινής δραστηριότητας πολλών τεχνικών επαγγελμάτων. Ηλεκτρολόγοι, υδραυλικοί, σιδεράδες και αλουμινάδες συγκεντρώνουν υπολείμματα υλικών από τις εργασίες τους, τα οποία μπορούν να πωλούν νόμιμα, με ζύγιση και έκδοση των αντίστοιχων παραστατικών.
«Αν δεν υπήρχε αυτός [ο αγοραστής], δεν θα υπήρχε και το κίνητρο να κλέψεις», τόνισε, επιμένοντας ότι η αντιμετώπιση της παράνομης αγοράς αποτελεί βασική προϋπόθεση για τον περιορισμό των κλοπών.
Από τα δημόσια έργα στις ιδιωτικές κατοικίες
Η δράση των κυκλωμάτων δεν περιορίζεται πλέον στις δημόσιες υποδομές, αλλά επεκτείνεται όλο και περισσότερο σε ιδιωτικούς χώρους.
Όπως επισημάνθηκε στην εκπομπή, εκτός από καλώδια δρόμων, σιδηροδρομικών εγκαταστάσεων και δημοτικών δικτύων, στο στόχαστρο βρίσκονται πλέον και κατοικίες, πολυκατοικίες και άλλες ιδιωτικές εγκαταστάσεις.
Ο Κώστας Δαμίγος χαρακτήρισε το φαινόμενο «μεγάλη μάστιγα», περιγράφοντας περιστατικά κατά τα οποία οι δράστες εισβάλλουν σε πολυκατοικίες και αφαιρούν σωληνώσεις και καλώδια, προκαλώντας εκτεταμένες καταστροφές.
Η υπόθεση της Αρχαίας Κορίνθου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των επιπτώσεων που μπορεί να έχει η δράση της λεγόμενης «μαφίας του χαλκού» στη λειτουργία των δημόσιων υποδομών.
Το ζητούμενο, όπως προέκυψε από τη συζήτηση στο Limit Up, δεν είναι μόνο η αποκατάσταση των ζημιών, αλλά κυρίως η εξάρθρωση του δικτύου που επιτρέπει στα κλεμμένα μέταλλα να βρίσκουν αγοραστές.