Σαν σήμερα 23/8, Ημέρα μνήμης για πάνω από 37 εκατ. ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους από δύο αυταρχικά και ανάλγητα καθεστώτα

Μια μέρα σαν σήμερα, 23 Αυγούστου, έχει καθιερωθεί και τιμάται ως Ευρωπαϊκή Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα του Σταλινισμού και του Ναζισμού· η Διεθνής Ημέρα της Μαύρης Κορδέλας όπως αποκαλείται σε χώρες του πρώην Ανατολικού Μπλοκ.
Η 23η Αυγούστου, που επιλέχθηκε Ευρωπαϊκή Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα του Σταλινισμού και του Ναζισμού, σχετίζεται με δύο γεγονότα: το πρώτο, όταν το 1939, όταν η Σοβιετική Ένωση και η Ναζιστική Γερμανία υπέγραψαν το σύμφωνο μη επίθεσης, γνωστό και ως Σύμφωνο Ρίμπεντροπ-Μολότοφ, με θύμα την και το 2ο, όταν το 1989 , όταν δύο εκατ. άνθρωποι από την Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία στάθηκαν πιασμένοι χέρι - χέρι στο δρόμο από το Βίλνιους ως το Ταλίν, σχηματίζοντας ανθρώπινη αλυσίδα, απαιτώντας απόσχιση των κρατών τους από τη Σοβιετική Ένωση· ήταν η αποκαλούμενη Επανάσταση του Τραγουδιού.

Ο ακριβής αριθμός των θυμάτων του Σταλινισμού παραμένει ακόμα αντικείμενο ιστορικής αναζήτησης και συζήτησης· οι σύγχρονες εκτιμήσεις ιστορικών υπολογίζουν από 9 έως και 20 εκατομμύρια ανθρώπους να έχουν χάσει τη ζωή τους από το απάνθρωπο καθεστώς. Τα επίσημα σοβιετικά αρχεία περιέχουν στοιχεία για περίπου 799.455 καταγεγραμμένες εκτελέσεις (1921–1953)· πλειονότητα αυτών συνέβη κατά τη Μεγάλη Εκκαθάριση (1937–1938), όταν εκτελέστηκαν περίπου 681.000 άνθρωποι. Περίπου 1,5 έως 1,7 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν στα στρατόπεδα Gulag. Γύρω στους 800.000 θανάτους σημειώθηκαν κατά τις βίαιες μετακινήσεις πληθυσμών και περίπου 5,5 έως 6,5 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από τον λιμό που προκλήθηκε από τη βίαιη κολεκτιβοποίηση της αγροτικής παραγωγής.
Στην αντίπερα όχθη του… Αχέροντα, τα θύματα του Ναζισμού κατά την περίοδο 1933–1945 υπολογίζονται σε περίπου 17 εκατομμύρια ανθρώπους· ο αριθμός περιλαμβάνει τα 6 εκατομμύρια θύματα των Εβραίων που εξοντώθηκαν στο Ολοκαύτωμα και 11 εκατομμύρια θύματα από άλλες διωκόμενες ομάδες πληθυσμού, αιχμαλώτους πολέμου και αμάχους.