ΟΠΕΚΕΠΕ: Το «μαζί τα φάγαμε» του Μητσοτάκη

Με τη δήλωσή του για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να πετύχει 5 πολιτικούς στόχους. Συγκεκριμένα:
1. Προσπάθησε να ανατάξει την κυβερνητική κρίση που έχει ξεσπάσει μετά τις νέες δικογραφίες για τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Σε μια στιγμή, που η κυβέρνηση βρίσκεται στριμωγμένη στη γωνία χωρίς ορατή διέξοδο διαφυγής, ο πρωθυπουργός δήλωσε «παρών» και χάραξε τη γραμμή άμυνας της Νέας Δημοκρατίας, προκειμένου να περιοριστεί η ζημιά από το σκάνδαλο.
2. Προσπάθησε επίσης να καθησυχάσει την ΚΟ της Νέας Δημοκρατίας στην οποία επικρατεί η αίσθηση ότι αφήνεται ακάλυπτη από το Μαξίμου. Υπενθυμίζεται ότι την Παρασκευή ξέσπασε ανταρσία στο στρατόπεδο της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, όταν ζητήθηκαν οι παραιτήσεις των βουλευτών που εμπλέκονται στις δικογραφίες. Οι αντιδράσεις τελικά ανάγκασαν το Μαξίμου να κάνει πίσω σε ό,τι αφορά τις παραιτήσεις.
Ο Μητσοτάκης πρόβαλε ελαφρυντικά για τους εμπλεκόμενους βουλευτές, αναφέροντας ότι «τιμά τους Βουλευτές μας η απόφαση τους να ζητήσουν την άρση της κοινοβουλευτικής τους προστασίας. Όμως, από την πρώτη επεξεργασία των στοιχείων είναι σαφές πως δεν έχουν όλες οι υποθέσεις την ίδια βαρύτητα. Ένα, όμως, είναι βέβαιο: κανείς από τους Βουλευτές μας δεν κατηγορείται ότι αποκόμισε οικονομικό όφελος». Προσέθεσε ότι «με δεδομένο ότι ο δυτικός νομικός πολιτισμός έχει δώσει αγώνες για να κατακτηθεί το τεκμήριο της αθωότητας, τονίζω ότι θα κάνω ό,τι περνά από το χέρι μου για να το υπερασπιστώ». Δηλαδή, είπε στους βουλευτές του ότι στέκεται στο πλευρό τους.
3. Θέλησε ακόμα να σχετικοποιήσει την ηθική απαξίωση του συστήματος των ρουσφετιών για τις παράνομες ευρωπαϊκές επιδοτήσεις, σε μια λογική που θυμίζει πολύ το περιβόητο «μαζί τα φάγαμε» του Πάγκαλου. «Όποιος βουλευτής εκλέγεται με σταυρό, διατηρεί πολιτικό γραφείο και ισχυρίζεται πως δεν έχει κάνει ποτέ κάποια εξυπηρέτηση, είναι απλώς ψεύτης», επισήμανε χαρακτηριστικά. Το επιχείρημα είναι, ότι αν μια παράνομη και αντικοινωνική πρακτική γίνεται από πολλούς, υποτίθεται ότι δεν είναι και τόσο φοβερή. Αλλά η ηθική απαξίωση μιας πρακτικής είναι ανεξάρτητη από τον αριθμό των προσώπων που την υιοθετούν.
4. Όπως το συνηθίζει, ο πρωθυπουργός εκτόξευσε κι ένα επικοινωνιακό πυροτέχνημα, δηλώνοντας ότι θα προωθήσει το ασυμβίβαστο βουλευτή και υπουργού. Πέρα από το ότι μια τέτοια αλλαγή απαιτεί συνταγματική αναθεώρηση, επομένως δεν θα έχει άμεσες επιπτώσεις, δεν μας εξήγησε με ποιο τρόπο το ασυμβίβαστο θα περιορίσει τη διαφθορά. Η επικοινωνιακή στόχευση εδώ είναι να αρχίσουμε να συζητάμε για το ασυμβίβαστο και όχι για το σκάνδαλο.
5. Τέλος, όπως το συνηθίζει, αποποιήθηκε κάθε ευθύνη για τις πράξεις των υπουργών και των βουλευτών. Μάλιστα, τόνισε ότι «ως πρωθυπουργός αλλά και ως πρόεδρος ενός κόμματος που εγγυάται τη σταθερότητα και την ασφάλεια, οφείλω να αξιολογήσω τη συγκυρία, όχι μόνο ως δίδαγμα μιας αρνητικής εμπειρίας αλλά και ως μία νέα αφετηρία μάχης με το “βαθύ κράτος”».
Να υπενθυμίσουμε ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι εφτά χρόνια πρωθυπουργός…
Η ίδια συνταγή
Επί της ουσίας, ο πρωθυπουργός επανέλαβε τη γνωστή επικοινωνιακή συνταγή στην οποία καταφεύγει πάντοτε όταν βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Τα υλικά της συνταγής είναι γνωστά: Ο πρωθυπουργός δεν έχει καμία ευθύνη, για τις κυβερνητικές αποτυχίες φταίνε κάποιες νεφελώδεις παθογένειες του κράτους και του πολιτικού συστήματος, η κυβέρνηση θα προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις για να διορθωθούν τα κακώς κείμενα
Η συνταγή έχει πιάσει στο παρελθόν. Ωστόσο, η διαρκής επανάληψή της την κάνει όλο και λιγότερο πειστική. Πόσο μάλλον που στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν εμπλέκεται ένα δύο βουλευτές και υπουργοί της, αλλά διψήφιος αριθμός.
Ηθικός σχετικισμός
Σε βάθος χρόνου, το πιο προβληματικό στοιχείο της γραμμής άμυνας του πρωθυπουργού ήταν η προσπάθεια ηθικής σχετικοποίησης των παρανομιών των βουλευτών. Το «όλοι κάνουμε ρουσφέτια», κατά το «όλοι μαζί τα φάγαμε», κανονικοποιεί παράνομες και αντικοινωνικές πρακτικές της εξουσίας, οι οποίες φαλκιδεύουν το πολιτικό φρόνημα των πολιτών και υπονομεύουν τα δημόσια οικονομικά. Η λογική «τι να κάνουμε, συμβαίνουν αυτά» εθίζει την κοινωνία σε μεθοδεύσεις εξαγοράς συνειδήσεων, κατεβάζει τον πήχη των ηθικών απαιτήσεων από το πολιτικό σύστημα και ακυρώνει τους κανόνες της δεοντολογικής συμπεριφοράς κάθε πολίτη.
Ο ηθικός σχετικισμός υπονομεύει την ίδια τη δημοκρατία και ανοίγει το δρόμο σε μια κοινωνία όπου όλα είναι επιτρεπτά.