Αδήλωτοι εργαζόμενοι: Κρύβονται σε φέρετρα, σκαρφαλώνουν σε ταράτσες και απειλούν για να αποφύγουν έλεγχο

Υποκρίνονται τους πελάτες ή τους λουόμενους, τρέχουν στα χωράφια, στις τουαλέτες, ανεβαίνουν στις ταράτσες, κρύβονται ακόμα και σε φέρετρα. Αυτά είναι τα τεχνάσματα που χρησιμοποιούν οι αδήλωτοι εργαζόμενοι, κατ’ εντολή των εργοδοτών, προκειμένου να μην εντοπιστούν στο πλαίσιο των καλοκαιρινών ελέγχων που διενεργούν στις τουριστικές περιοχές οι επιθεωρητές εργασίας.
Το σκηνικό σαφώς έχει αλλάξει σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, όταν οι αδήλωτοι κρύβονταν στα ψυγεία ή έπεφταν στη θάλασσα μόλις εμφανίζονταν οι ελεγκτές. Η ειδοποιός διαφορά είναι ότι πλέον η ψηφιακή κάρτα εργασίας περιορίζει την παραβατικότητα, ενώ ο εξοπλισμός των επιθεωρητών με τάμπλετ και η ψηφιακή καταγραφή όλων των παρατηρήσεων, χωρίς την παλιά «χαρτούρα», διευκολύνουν τον έλεγχο.
«Το μεγαλύτερο πρόβλημα πλέον δεν είναι η αδήλωτη αλλά η υποδηλωμένη εργασία», επισημαίνουν οι επιθεωρητές εργασίας, μιλώντας στην «H». «Συνήθως χτυπάνε κάρτα για εργασία 4 ωρών και δουλεύουν οκτώ ή και 10 ώρες. Ακόμα και στο ζενίθ της τουριστικής περιόδου, ο εργαζόμενος δικαιούται ένα ρεπό την εβδομάδα. Αν δεν χτυπήσει κάρτα για να φανεί ότι έχει ρεπό και “σκάσει” ο έλεγχος, τότε τρέχουν στην τουαλέτα, δραπετεύουν από την πίσω πόρτα ή προφασίζονται ότι είναι πελάτες και πίνουν το φρέντο τους, ενώ είναι φανερό από τα μπλουζάκια τους με την επωνυμία του καταστήματος ότι είναι σερβιτόροι. Σε κάθε μέτρο, ο κακός εργοδότης θα ανακαλύψει το αντίμετρο προκειμένου να εκμεταλλευτεί τον εργαζόμενο και να κλέψει το κράτος. Ακόμα και χαρτοκοπτική κάνουν, εμφανίζοντας πλαστά έγγραφα ωραρίου εργασίας για να κρύψουν τις υπερωρίες».
Τους θυμίζουμε ότι παλαιότερα, όταν «έπεφτε σύρμα» ότι ήρθαν στο νησί ελεγκτές, εμφανίζονταν, για παράδειγμα στη Σαντορίνη, 2.000 προσλήψεις στο ΕΡΓΑΝΗ σε μία μέρα, κάτι που σήμαινε ότι οι εν λόγω εργαζόμενοι δούλευαν αδήλωτοι. Σήμερα τι συμβαίνει;
«Και σήμερα η ΕΡΓΑΝΗ “παίρνει φωτιά” όταν φθάνουμε σε κάποιο νησί», αναφέρουν οι επιθεωρητές. «Όμως, με τις αλλαγές που έχουν συντελεστεί, δεν είναι τόσο εύκολη η απάτη. Παλαιότερα δημοσιεύονταν στη Διαύγεια ο προορισμός της αποστολής και η οικονομική δαπάνη, οπότε ο λογιστής που παρακολουθούσε τις δημοσιεύσεις έστελνε μήνυμα στους επιχειρηματίες, οι οποίοι έσπευδαν να δηλώσουν τους εργαζόμενους. Τώρα δεν δημοσιεύεται ο προορισμός. Ωστόσο, όταν μας πάρουν είδηση, στέλνουν και πάλι μήνυμα στο γκρουπ που έχουν στα social media, δημοσιεύοντας στα τοπικά site τη φωτογραφία μας. Γινόμαστε για λίγες ημέρες διάσημοι».
«Σήμερα δεν είναι τόσο εύκολη η απάτη», προσθέτει η επιθεωρήτρια εργασίας, «γιατί σημειώνω στο τάμπλετ την ακριβή ώρα εκκίνησης του ελέγχου. Οπότε, ό,τι και αν δηλώσει στη συνέχεια ο επιχειρηματίας, θεωρείται εκπρόθεσμο».
Τα απίστευτα περιστατικά στους ελέγχους
Ποια είναι όμως τα κωμικοτραγικά περιστατικά που έχουν συναντήσει στη διάρκεια των ελέγχων;
Σε παιδικό σταθμό στην Αττική, οι αδήλωτες εργαζόμενες αιφνιδιάστηκαν, οπότε πήραν τα μωρά στα καρότσια, αγκαλιά ή στο χέρι και έτρεχαν στον δρόμο, υποκρινόμενες τις μητέρες.
Σε συνεργείο αυτοκινήτων, ο αδήλωτος Μοχάμεντ, με τη φόρμα εργασίας, ανέβηκε σε ένα πολυτελές σπορ μοντέλο Mercedes και απομακρύνθηκε, υποκρινόμενος τον πελάτη του συνεργείου. «Έλα, Μοχάμεντ, έτοιμη η Mercedes σου», του είπε ο ιδιοκτήτης.
Σε μεγάλο ξυλουργείο στο Μενίδι, που έφτιαχνε και φέρετρα, βρήκαμε 17 αδήλωτους εργαζόμενους που είχαν κρυφτεί μέσα στα φέρετρα για να γλιτώσουν τον έλεγχο, ή σε beach bar παριστάνουν τους πελάτες - λουόμενους.
Σε βιοτεχνία φασόν, τέσσερις κοπέλες ανέβηκαν στην ταράτσα για να αποφύγουν τον έλεγχο, με αποτέλεσμα να κινδυνεύσουν, καθώς δεν υπήρχε κιγκλίδωμα ασφαλείας. Τις παρακαλούσαμε να κατέβουν, αλλά εκείνες πηδούσαν στα διπλανά μπαλκόνια.
Επίσης, στη διάρκεια των ελέγχων, λόγω καύσωνα, οι επιθεωρητές υγιεινής και ασφάλειας εντοπίζουν πολλούς να εργάζονται κάτω από αφόρητες συνθήκες, οι οποίοι βρίσκουν αστείες δικαιολογίες με την καθοδήγηση του εργολάβου: «Ήμουν κάτω από την τέντα, φορούσα καπέλο κ.λπ.».
Το ίδιο συμβαίνει και στα τεχνικά έργα. Πολλοί δουλεύουν στο απόλυτο κενό, χωρίς μέτρα ασφαλείας, γι’ αυτό και έχουμε αύξηση των εργατικών ατυχημάτων.
Οι απειλές και τα προβλήματα στις μετακινήσεις
Αλήθεια, οι ίδιοι έχουν αισθανθεί ότι απειλούνται, καθώς παλαιότερα ζητούσαν και τη συνδρομή της αστυνομίας για να τα βγάλουν πέρα με νταήδες επιχειρηματίες;
«Παλαιότερα, που νοικιάζαμε αυτοκίνητα ή παίρναμε τα δικά μας, πολλές φορές τα βρίσκαμε χαραγμένα ή με σκασμένα λάστιχα», σημειώνουν οι επιθεωρητές. «Τώρα, για να περάσουμε απαρατήρητοι, πολλές φορές χρησιμοποιούμε ταξί, λεωφορεία ή και μετρό για ελέγχους εντός Αττικής. Η μετακίνηση είναι πρόβλημα. Για 22 επιθεωρητές διατίθενται δύο υπηρεσιακά αυτοκίνητα. Αντίθετα, σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες που έχουμε βρεθεί για να αποκομίσουμε εμπειρία, οι ελεγκτές κατεβαίνουν στο πάρκινγκ και έχουν αμέτρητα αυτοκίνητα για να μετακινηθούν».
Η έλλειψη προσωπικού στην Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας είναι ένα πρόβλημα που σταδιακά λύνεται. Από τις αρχές του 2023 μέχρι σήμερα έχουν έρθει 108 νέοι εργαζόμενοι, οι περισσότεροι εκ των οποίων κάλυψαν θέσεις επιθεωρητών.
Τι συμβαίνει στους νυχτερινούς ελέγχους
Πόσο διαφορετική και επικίνδυνη είναι η νύχτα κατά τη διάρκεια των ελέγχων;
«Όσο πιο “στοχευμένο” είναι το μαγαζί, τόσο πιο προσεκτικοί είναι στη συμπεριφορά τους οι επιχειρηματίες», απαντά η έμπειρη επιθεωρήτρια εργασίας. «Νυχτερινά μαγαζιά, μπουζούκια, ακόμα και strip show, μας υποδέχονται με σεβασμό και διευκολύνουν το έργο μας. Πάντα υπάρχουν οι νταήδες σε κάθε μέρος της Ελλάδας, όχι μόνο στην Κρήτη, παρά τη φήμη που την ακολουθεί. Αυτό το έχουμε αποδεχτεί και, σε κάποιες περιπτώσεις, ζητάμε τη συνδρομή της αστυνομίας.
»Όμως θέλω να επισημάνω ότι στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε ένα κλίμα εμπιστοσύνης με τους εργαζόμενους. Να τους ενημερώσουμε, να τους συμβουλεύσουμε. Οι επιχειρηματίες καλλιεργούν μια κουλτούρα ότι, αν πιαστεί ο εργαζόμενος αδήλωτος, θα “φάει” και εκείνος πρόστιμο ή δεν θα ξαναβρεί δουλειά. Δεν ισχύει. Η Επιθεώρηση Εργασίας δεν κυνηγάει τον εργαζόμενο. Θέλουμε να τους περάσουμε το μήνυμα ότι για εσάς έχουμε έρθει εδώ. Πείτε μας τα προβλήματα χωρίς φόβο».
Εστίαση και οδικές μεταφορές στην κορυφή της παραβατικότητας
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιθεώρησης Εργασίας, μεγαλύτερη παραβατικότητα εμφανίζουν η εστίαση και οι οδικές μεταφορές, ενώ ενδιαφέρον έχει και το στοιχείο της μεγάλης αύξησης της εργασίας των ανηλίκων 15 έως 18 ετών, βάσει των βιβλιαρίων ανηλίκων, κυρίως στις τουριστικές περιοχές, καθώς δεν βρίσκουν προσωπικό και καλούν για εργασία συγγενικά τους πρόσωπα.
«Στόχος μας και την καλοκαιρινή περίοδο παραμένει τόσο η ποσοτική αύξηση των ελέγχων, βάσει και του επιχειρησιακού σχεδιασμού, όσο και η ποιοτική αναβάθμισή τους», τονίζει ο αναπληρωτής διοικητής της Επιθεώρησης Εργασίας, Χαράλαμπος Βούρτσης. «Δηλαδή, η πραγματοποίηση πιο στοχευμένων ενεργειών, που οδηγούν σε περαιτέρω αποκάλυψη της παραβατικότητας. Το 2025 διενεργήθηκαν περισσότεροι από 82.000 έλεγχοι, έναντι στόχου 69.000. Καθοριστικός παράγοντας ήταν η αυξημένη απόδοση των Επιθεωρητών, σε συνδυασμό με τη χρήση νέων ψηφιακών εργαλείων, τα οποία ενισχύουν τις επιχειρησιακές μας δυνατότητες».