Θεσσαλονίκη: Αυτά είναι τα ιστορικά κειμήλια που επέστρεψαν από τη Βουλγαρία μετά από 109 χρόνια

Στην Ελλάδα επέστρεψαν, έπειτα από 109 χρόνια, δεκάδες πολύτιμα ιστορικά και εκκλησιαστικά κειμήλια που είχαν μεταφερθεί στη Βουλγαρία το 1917, κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η επιστροφή τους πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο συμφωνίας πολιτιστικής ανταλλαγής μεταξύ των δύο χωρών, ενώ, σύμφωνα με την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ανοίγει ο δρόμος για τη διεκδίκηση ακόμη περισσότερων αντικειμένων.
Τα κειμήλια παρουσιάστηκαν το μεσημέρι του Σαββάτου (10/10) σε ειδική εκδήλωση στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη, όπου θα εκτίθενται έως τις 5 Νοεμβρίου 2026.
Στη συνέχεια, θα παραδοθούν στις Ιερές Μονές Τιμίου Προδρόμου Σερρών και Εικοσιφοινίσσης, καθώς και στην Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης, ανάλογα με την προέλευσή τους.
Εικόνες, σταυροί και κειμήλια από τον 16ο αιώνα
Πρόκειται για 48 ιστορικά κειμήλια, τα οποία παρουσιάστηκαν ως 53 επιμέρους αντικείμενα, καθώς ορισμένα αποτελούνται από περισσότερα του ενός τμήματα. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται ιερές εικόνες, σταυροί, εκκλησιαστικά άμφια, λειψανοθήκες και ένας επισκοπικός θρόνος.
Τα αντικείμενα χρονολογούνται από τον 16ο έως τα τέλη του 19ου αιώνα και προέρχονται από εκκλησιαστικά ιδρύματα της Μακεδονίας.
Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, χαρακτήρισε τα κειμήλια εξαιρετικά σημαντικά, τόσο από ιστορική και αρχαιολογική όσο και από συναισθηματική άποψη.
«Σήμερα είναι μία ξεχωριστή μέρα και για το Μουσείο του Ελληνικού Πολιτισμού και για τη Μακεδονία», ανέφερε.

  

Μενδώνη: «Είναι ουσιαστικά η αρχή για τη διεκδίκηση περισσότερων κειμηλίων»
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε η υπουργός Πολιτισμού στη δυνατότητα να συνεχιστούν οι προσπάθειες επιστροφής και άλλων ελληνικών κειμηλίων που βρίσκονται στη Βουλγαρία.
Όπως επισήμανε, η συγκεκριμένη συμφωνία αποτελεί την αφετηρία μιας ευρύτερης διαδικασίας, για την οποία απαιτείται προηγουμένως η κατάλληλη τεκμηρίωση.
«Είναι ουσιαστικά η αρχή για τη διεκδίκηση περισσότερων κειμηλίων, απλά πρέπει να γίνει η πρώτη τεκμηρίωση», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με την κ. Μενδώνη, καθοριστικό στοιχείο της συμφωνίας είναι ότι η βουλγαρική πλευρά αναγνωρίζει τη νομιμότητα της ελληνικής κυριότητας επί των συγκεκριμένων αντικειμένων.
Η συμφωνία και τα λείψανα του τσάρου Σαμουήλ
Η επιστροφή των κειμηλίων συνδέεται με τη συμφωνία πολιτιστικής ανταλλαγής στο πλαίσιο της οποίας η Ελλάδα παρέδωσε στη Βουλγαρία τα λείψανα που αποδίδονται στον τσάρο Σαμουήλ.
Τα λείψανα είχαν εντοπιστεί το 1965 στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο.

    

Απαντώντας στο ερώτημα γιατί προτιμήθηκε η διπλωματική οδός για την επιστροφή των κειμηλίων, η υπουργός Πολιτισμού υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη επιλογή δημιουργεί σημαντικό πλεονέκτημα για την ελληνική πλευρά.
Όπως εξήγησε, η παράδοση των λειψάνων του τσάρου Σαμουήλ προσφέρει στην Ελλάδα τη δυνατότητα να αξιοποιήσει περαιτέρω τα διπλωματικά μέσα, επιδιώκοντας την επιστροφή και άλλων ιστορικών αντικειμένων.
Η έκθεση στη Θεσσαλονίκη δίνει στο κοινό την ευκαιρία να δει από κοντά τα κειμήλια πριν αυτά επιστρέψουν οριστικά στους εκκλησιαστικούς φορείς από τους οποίους προέρχονται.