ΑΑΔΕ: Με 6 ψηφιακά δίχτυα «ψαρεύει» αδήλωτα εισοδήματα και κρυφούς τζίρους

Ολοένα και δυσκολότερη γίνεται η απόκρυψη εισοδημάτων και τζίρου από τη φορολογική διοίκηση, καθώς οι περισσότερες οικονομικές συναλλαγές αφήνουν πλέον ψηφιακά ίχνη. Η ΑΑΔΕ αξιοποιεί αυτόν τον τεράστιο όγκο πληροφοριών, επιχειρώντας να εντοπίσει περιπτώσεις φοροδιαφυγής που μέχρι πρόσφατα μπορούσαν να περνούν απαρατήρητες.
Μια επιχείρηση που υποβάλλει μηδενική δήλωση ΦΠΑ αλλά εμφανίζει πωλήσεις στα ηλεκτρονικά βιβλία, ένας επαγγελματίας που δηλώνει περιορισμένο τζίρο ενώ εισπράττει σημαντικά ποσά μέσω POS ή ένας ιδιοκτήτης ακινήτων που δεν εμφανίζει όλα τα έσοδα από βραχυχρόνιες μισθώσεις αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα υποθέσεων που μπορούν να ενεργοποιήσουν τους ελεγκτικούς μηχανισμούς.
Το νέο στοιχείο είναι ότι οι ελεγκτές δεν χρειάζεται να αναζητούν κάθε πληροφορία ξεχωριστά. Τα ηλεκτρονικά συστήματα επιτρέπουν τη συσχέτιση δεδομένων από διαφορετικές πηγές, δημιουργώντας μια πληρέστερη εικόνα της πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας επιχειρήσεων και φυσικών προσώπων.
Στο επίκεντρο βρίσκονται έξι μεγάλες κατηγορίες συναλλαγών, στις οποίες η ΑΑΔΕ ενισχύει τις διασταυρώσεις, αναζητώντας αποκλίσεις μεταξύ όσων δηλώνονται στην Εφορία και όσων προκύπτουν από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Οι έξι κατηγορίες ελέγχων
1. POS και ταμειακές μηχανές
Η διασύνδεση των τερματικών πληρωμών με τις ταμειακές μηχανές έχει περιορίσει σημαντικά τα περιθώρια απόκρυψης συναλλαγών. Κάθε πληρωμή με κάρτα δημιουργεί ηλεκτρονικό αποτύπωμα, το οποίο μπορεί να αντιπαραβληθεί με τις αποδείξεις και τις δηλωμένες πωλήσεις.
Όταν τα ποσά των ηλεκτρονικών εισπράξεων δεν συμβαδίζουν με τον δηλωμένο τζίρο, η διαφορά μπορεί να αποτελέσει αφετηρία φορολογικού ελέγχου. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι επαναλαμβανόμενες αποκλίσεις, που ενδέχεται να υποδηλώνουν συστηματική απόκρυψη εσόδων.
2. Ηλεκτρονικά βιβλία και ΦΠΑ
Η πλατφόρμα myDATA αποτελεί βασικό εργαλείο για τον έλεγχο των επιχειρήσεων. Τα παραστατικά που διαβιβάζονται ηλεκτρονικά συγκρίνονται με τις δηλώσεις ΦΠΑ, επιτρέποντας τον εντοπισμό ασυμφωνιών.
Στο μικροσκόπιο μπαίνουν ιδιαίτερα επιχειρήσεις που υποβάλλουν μηδενικές δηλώσεις, παρότι εμφανίζουν οικονομική δραστηριότητα. Παράλληλα, εξετάζονται περιπτώσεις μη διαβίβασης τιμολογίων, λανθασμένων καταχωρίσεων και διαφορών μεταξύ δηλωμένων εσόδων και ηλεκτρονικών δεδομένων.
3. Τραπεζικοί λογαριασμοί και καταθέσεις
Μεγάλες καταθέσεις, συχνές πιστώσεις και μεταφορές χρημάτων μπορούν επίσης να προκαλέσουν το ενδιαφέρον των φοροελεγκτών, όταν δεν δικαιολογούνται από τα εισοδήματα που εμφανίζει ο φορολογούμενος.
Η ΑΑΔΕ, αξιοποιώντας τις προβλεπόμενες νόμιμες διαδικασίες πρόσβασης σε τραπεζικά στοιχεία, μπορεί να διερευνήσει την προέλευση ποσών και να διαπιστώσει εάν πρόκειται για ήδη φορολογημένα κεφάλαια, νόμιμες μεταφορές χρημάτων ή αδήλωτα εισοδήματα.
4. Βραχυχρόνιες μισθώσεις
Σημαντική θέση στον ελεγκτικό σχεδιασμό καταλαμβάνουν τα εισοδήματα από ακίνητα που διατίθενται μέσω πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης.
Οι διασταυρώσεις επικεντρώνονται στις διαφορές μεταξύ των στοιχείων των μισθώσεων και των ποσών που εμφανίζονται στις φορολογικές δηλώσεις. Στόχος είναι να εντοπιστούν ιδιοκτήτες που δεν δηλώνουν το σύνολο των εισπράξεών τους ή παραλείπουν να αποτυπώσουν μέρος της δραστηριότητάς τους.
5. Αγοραπωλησίες ακινήτων
Οι μεταβιβάσεις και η ακίνητη περιουσία αποτελούν ένα ακόμη πεδίο ηλεκτρονικής παρακολούθησης.
Η συγκέντρωση στοιχείων για ιδιοκτησίες, συμβόλαια και συναλλαγές σε ψηφιακές βάσεις επιτρέπει τον εντοπισμό αναντιστοιχιών με τις φορολογικές δηλώσεις. Παράλληλα, διευκολύνεται η διερεύνηση περιπτώσεων στις οποίες η περιουσιακή εικόνα δεν συμβαδίζει με τα διαθέσιμα φορολογικά δεδομένα.
6. Συναλλαγές με το εξωτερικό
Οι έλεγχοι δεν σταματούν στα ελληνικά σύνορα. Μέσω της ανταλλαγής πληροφοριών με άλλες φορολογικές διοικήσεις, η ΑΑΔΕ αποκτά πρόσθετα στοιχεία για διασυνοριακές οικονομικές δραστηριότητες.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές και στον εντοπισμό αποκλίσεων μεταξύ των πληροφοριών που διαβιβάζονται από το εξωτερικό και εκείνων που δηλώνονται στην Ελλάδα.
Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τους ελέγχους
Η μεγάλη αλλαγή στον φοροελεγκτικό μηχανισμό έρχεται από την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και της ανάλυσης μεγάλων δεδομένων.
Σύμφωνα με τον επιχειρησιακό σχεδιασμό της ΑΑΔΕ, αναπτύσσονται μοντέλα μηχανικής μάθησης και ειδικά σενάρια εντοπισμού παραβατικότητας, τα οποία θα βοηθούν στην επιλογή υποθέσεων αυξημένου φορολογικού κινδύνου.
Τα συστήματα αυτά μπορούν να αναγνωρίζουν ασυνήθιστες συναλλακτικές συμπεριφορές, επαναλαμβανόμενες αποκλίσεις και οικονομικά δεδομένα που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.
Η τεχνολογία δεν υποκαθιστά τον φορολογικό έλεγχο ούτε μια αναντιστοιχία αποδεικνύει αυτομάτως φοροδιαφυγή. Επιτρέπει, όμως, στις υπηρεσίες να κατευθύνουν αποτελεσματικότερα τις δυνάμεις τους στις υποθέσεις με τις ισχυρότερες ενδείξεις παραβάσεων.
Για επιχειρήσεις και επαγγελματίες, το μήνυμα είναι σαφές: όσο περισσότερες συναλλαγές καταγράφονται ηλεκτρονικά, τόσο μικρότερα γίνονται τα περιθώρια απόκρυψης της πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας.