Νόμος Κατσέλη: Αναδρομικό «ψαλίδι» στις δόσεις και τέλος στους φουσκωμένους τόκους – Τι αλλάζει η νέα διάταξη

Αναδρομική μείωση της επιβάρυνσης για χιλιάδες οφειλέτες που έχουν ενεργές ρυθμίσεις στον νόμο Κατσέλη φέρνει η νομοθετική παρέμβαση του υπουργείου Οικονομικών, καθώς αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού των τόκων στα δάνεια με δικαστικές ρυθμίσεις διάσωσης κύριας κατοικίας.
Η διάταξη αφορά το παλαιό πλαίσιο για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά, μέσω του οποίου είχαν εκδοθεί δικαστικές αποφάσεις για τη ρύθμιση οφειλών και τη διάσωση κύριας κατοικίας. Μετά την απόφαση 6/2026 της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, το ΥΠΟΙΚ προχωρά σε ρύθμιση ώστε η εφαρμογή να γίνει ενιαία για όλες τις ενεργές υποθέσεις δανείων του Νόμου Κατσέλη, χωρίς να χρειάζεται κάθε συνεπής δανειολήπτης να ανοίξει νέο δικαστικό κύκλο.
Το βασικό σημείο είναι ότι ο τόκος δεν θα υπολογίζεται πλέον πάνω στο συνολικό κεφάλαιο της οφειλής, αλλά πάνω στη μηνιαία δόση που έχει ορίσει το δικαστήριο. Δηλαδή, κάθε μηνιαία καταβολή θα περιλαμβάνει το ποσό κεφαλαίου που προβλέπει η δικαστική απόφαση και τον τόκο που αντιστοιχεί στο διάστημα από την προηγούμενη έως την επόμενη πληρωμή. Για την πρώτη δόση προβλέπεται περίοδος τοκοφορίας 30 ημερών.
Πώς μειώνεται η δόση
Η αλλαγή μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλη μείωση της μηνιαίας επιβάρυνσης. Στο παράδειγμα που περιλαμβάνεται στις ερωτήσεις και απαντήσεις του ΥΠΟΙΚ, δανειολήπτης με υπόλοιπο 144.500 ευρώ τον Ιανουάριο του 2024 πλήρωνε, με την παλαιά μέθοδο υπολογισμού, δόση 731 ευρώ για 300 μήνες.
Με τη νέα μέθοδο, η δόση πέφτει στα 483 ευρώ, από τα οποία 482 ευρώ αφορούν αποπληρωμή κεφαλαίου και μόλις 1 ευρώ τόκο. Στο ίδιο παράδειγμα, οι συνολικοί τόκοι που θα πλήρωνε ο δανειολήπτης με τον προηγούμενο τρόπο υπολογισμού ανέρχονταν σε 74.852 ευρώ, ενώ με τη νέα εφαρμογή περιορίζονται σε 411 ευρώ όταν συνυπολογιστούν και τα υπερβάλλοντα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί.
Το δεύτερο κρίσιμο σημείο είναι η αναδρομικότητα. Για τις ενεργές ρυθμίσεις που δεν έχουν ολοκληρωθεί και δεν έχουν εκπέσει, όσα ποσά καταβλήθηκαν επιπλέον λόγω άλλου τρόπου υπολογισμού των τόκων θα αναγνωρίζονται ως αποπληρωμή κεφαλαίου. Δεν θα επιστρέφονται σε μετρητά, αλλά θα μειώνουν το υπόλοιπο της οφειλής και, πρακτικά, θα κόβουν τις τελευταίες δόσεις.
Στο ίδιο παράδειγμα, εάν ο δανειολήπτης πλήρωνε 731 ευρώ από τον Ιανουάριο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2026, δηλαδή για 30 μήνες, το υπερβάλλον ποσό υπολογίζεται σε 7.440 ευρώ. Αντί να του απομένουν 270 δόσεις, το ποσό αυτό αφαιρείται από τις επόμενες υποχρεώσεις και τελικά θα καταβάλει 255 δόσεις των 483 ευρώ, με τελευταία δόση 266 ευρώ.
Ποιοι μένουν εκτός
Η αναδρομική εφαρμογή δεν καλύπτει υποθέσεις που έχουν ήδη περατωθεί ή υποθέσεις στις οποίες έχουν πληρωθεί οι προϋποθέσεις για να κηρυχθεί ο οφειλέτης έκπτωτος από τη ρύθμιση. Σύμφωνα με το σκεπτικό της παρέμβασης, στις περιπτώσεις αυτές είτε η οφειλή έχει ήδη κλείσει είτε έχουν παραχθεί έννομα αποτελέσματα λόγω μη καταβολής δόσεων για μεγάλο διάστημα.
Η διάταξη ρυθμίζει και το ζήτημα του κόστους. Τα υπερβάλλοντα ποσά που εισέπραξαν τα πιστωτικά ιδρύματα πριν από τη μεταφορά δανείων στο πρόγραμμα κρατικών εγγυήσεων «ΗΡΑΚΛΗΣ» θα αποδίδονται στον ΗΡΑΚΛΗ. Το πρόγραμμα «ΗΡΑΚΛΗΣ» είναι ο μηχανισμός κρατικών εγγυήσεων που χρησιμοποιήθηκε για τιτλοποιήσεις κόκκινων δανείων, άρα η αλλαγή επηρεάζει και τις μελλοντικές εισπράξεις από δάνεια που έχουν περάσει σε αυτά τα χαρτοφυλάκια.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΥΠΟΙΚ, η επίπτωση για τον ΗΡΑΚΛΗ εκτιμάται σε περίπου 500 εκατ. ευρώ σε βάθος 20ετίας, λόγω χαμηλότερων δόσεων σε δάνεια συνολικού ύψους 16,5 δισ. ευρώ, ενώ προστίθεται περίπου 200 εκατ. ευρώ από την αναδρομική εφαρμογή. Ωστόσο, μέρος του κόστους δεν θα βαρύνει το Δημόσιο, καθώς θα καλυφθεί από τα πιστωτικά ιδρύματα για την περίοδο πριν από τη μεταφορά των δανείων.
Η ρύθμιση διαχωρίζει ρητά τον νόμο Κατσέλη από τον εξωδικαστικό μηχανισμό και από τον νόμο 4605/2019, ο οποίος αποτέλεσε μεταγενέστερο πλαίσιο προστασίας πρώτης κατοικίας. Για τις ρυθμίσεις του εξωδικαστικού και του νόμου 4605/2019, η μηνιαία δόση συνεχίζει να υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης.