Σαν σήμερα 19/1, Πώς ένας τσέχος φοιτητής, αν και πλέον μια χούφτα στάχτη, νίκησε τους Σοβιετικούς!

Το όνομά του ήταν Γιαν Πάλαχ και μια μέρα σαν σήμερα, 19 Ιανουαρίου του 1969, κατέληξε στα εγκαύματά του· η κηδεία του έγινε κραυγή διαμαρτυρίας για εκατοντάδες χιλιάδες Τσεχοσλοβάκους που είχαν δει τα σοβιετικά άρματα μάχης να πληγώνουν τις λεωφόρους της Πράγας…
Ο Γιαν Πάλαχ ήταν τσέχος φοιτητής Ιστορίας και Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο του Καρόλου στην Πράγα. Στις 16 Ιανουαρίου του 1969, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την εισβολή των Σοβιετικών στην Τσεχοσλοβακία, με στόχο να συντρίψουν τις μεταρρυθμίσεις της Άνοιξης της Πράγας της κυβέρνησης του Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ, ο Πάλαχ αυτοπυρπολήθηκε στην πλατεία Βέντσεσλας· τα εγκαύματα του κάλυψαν το 85% του κορμιού του!Σύμφωνα με την Γιαροσλάβα Μοσέροβα, ειδικό στα εγκαύματα, η οποία ήταν η πρώτη που παρείχε φροντίδα στον Πάλαχ στο Νοσοκομείο, ο Πάλαχ δεν αυτοπυρπολήθηκε για να διαμαρτυρηθεί κατά της σοβιετικής επέμβασης, αλλά για να διαμαρτυρηθεί για την «αποθάρρυνση» των τσεχοσλοβάκων πολιτών ώστε να συνεχίσουν τον αγώνα για την ελευθερία τους.
Πριν από τον Πάλαχ είχε αυτοπυρποληθεί στη Βαρσοβία, διαμαρτυρόμενος για την σοβιετική εισβολή στην Τσεχοσλοβακία, ο Πολωνός Ρίτσαρντ Σίβιετς· αν και η πράξη του καταγράφηκε από κινηματογραφική μηχανή, ο Τύπος παρέλειψε οποιαδήποτε αναφορά στο περιστατικό και οι Σοβιετικοί το απέκρυψαν.
Ο Πάλαχ κατέληξε στο νοσοκομείο από τα εγκαύματά του, τρεις ημέρες μετά την πράξη του. Η κηδεία του Πάλαχ μετατράπηκε σε διαδήλωση διαμαρτυρία κατά της κατοχής. Ένα μήνα αργότερα, στις 25 Φεβρουαρίου, ένας άλλος φοιτητής, ο Γιαν Ζάιτς, αυτοπυρπολήθηκε στο ίδιο σημείο, ενώ τον Απρίλιο της ίδιας χρονιάς ακολούθησε ο Έβζεν Πλότσεκ στην πόλη Γίχλαβα, καθώς και αρκετοί άλλοι, όπως οι Ούγγροι Σάντορ Μπάουερ και Μάρτον Μόιζες.
Ο Πάλαχ, αρχικά ετάφη στο νεκροταφείο Όλσανι στην Πράγα, όμως καθώς περνούσε ο καιρός και το ταφικό μνημείο του γινόταν τόπος προσκυνήματος, οι Αρχές τον ξέθαψαν, το 1973, αποτέφρωσαν τα λείψανά του και έστειλαν ένα βάζο με τη στάχτη στη μητέρα του. Η τραγική μάνα δέχτηκε την τέφρα του γιού της με τη ρητή διαταγή να μην την τοποθετήσει σε κοιμητήριο!
Στην 20η επέτειο του θανάτου του Πάλαχ, κλιμακώθηκαν ογκώδεις διαδηλώσεις στην Πράγα που κατεστάλησαν από την αστυνομία. Εκείνη η διαδήλωση θεωρείται μία από τις καταλυτικές που προηγήθηκαν της πτώσης του κομμουνισμού στην Τσεχοσλοβακία 10 μήνες αργότερα. Στις 25 Οκτωβρίου του 1990, οι στάχτες του Πάλαχ επιστράφηκαν επίσημα στον αρχικό του τάφο στην Πράγα· ο νεαρός φοιτητής, αν και στάχτη πια, είχε νικήσει!