Ακίνητα: Ωρολογιακή βόμβα η ευρωπαϊκή οδηγία για την ενεργειακή απόδοση – Προκλήσεις για 7 στις 10 κατοικίες

Ωρολογιακή βόμβα για εκατοντάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες αστικών κατοικιών στην Ελλάδα αποτελεί η ευρωπαϊκή Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (Energy Performance of Buildings Directive – EPBD), η οποία αναμένεται να ενσωματωθεί στην ελληνική νομοθεσία τους επόμενους μήνες.
Η εφαρμογή της οδηγίας εκτιμάται ότι θα επηρεάσει άμεσα έως και το 70% του υφιστάμενου οικιστικού αποθέματος, καθώς στην Ελλάδα η πλειοψηφία των κατοικιών είναι μεγάλης παλαιότητας και χαμηλής ενεργειακής απόδοσης, μπλοκάροντας τη δυνατότητα ενοικίασης ή μεταπώλησης κατοικιών που δεν θα έχουν προηγουμένως αναβαθμιστεί ενεργειακά.
Παρέμβαση ΠΟΜΙΔΑ – Αίτημα για ελαστικότερο πλαίσιο
Το θέμα αυτό και τις μεγάλες κοινωνικές επιπτώσεις του ανέδειξε, σύμφωνα με πηγές, στη χθεσινή συνάντηση με τον υπουργό Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου, ο πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ Στράτος Παραδιάς, σημειώνοντας ότι πρέπει να γίνει πιο ελαστικό το πλαίσιο, τόσο σε χρόνους όσο και σε ποινές (να μην απαγορεύεται και η εκμίσθωση) και να αυξηθούν τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης.
Σημείωσε επίσης ότι πρέπει να ληφθεί υπόψιν, κατά την υιοθέτηση της Οδηγίας στην ελληνική νομοθεσία, το παλαιό κτηριακό δυναμικό της χώρας και το μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα που θα δημιουργηθεί με την εφαρμογή της, οξύνοντας το οικιστικό πρόβλημα που ήδη υπάρχει.
Επισήμανε ακόμη ότι θα πρέπει να ενισχυθούν τα προγράμματα «Εξοικονομώ», που αποτελούν ένα εργαλείο το οποίο μπορεί να συμβάλει στην ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών, αλλά θα πρέπει να αυξηθεί το μέγεθός τους και να προσφέρονται σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα ιδιοκτητών.
Τι προβλέπει η Οδηγία EPBD
Η Οδηγία, που εγκρίθηκε οριστικά το 2024 στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πράσινης μετάβασης, στοχεύει στη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και του κόστους θέρμανσης και ψύξης των κτιρίων. Στην πράξη, όμως, ανοίγει ένα νέο και δύσκολο κεφάλαιο για τους ιδιοκτήτες, καθώς μετατρέπει την ενεργειακή κλάση ενός ακινήτου σε βασική προϋπόθεση αξιοποίησης της περιουσίας τους και απαιτεί σημαντικά κεφάλαια για την αναβάθμισή τους.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις της EPBD, τα κτίρια κατοικίας θα πρέπει έως το 2030 να φτάσουν τουλάχιστον την ενεργειακή κλάση Ε, ενώ έως το 2033 το όριο ανεβαίνει στην κλάση Δ. Οι κατοικίες που κατατάσσονται σήμερα στις κατηγορίες F και G –δηλαδή τα παλαιότερα και πιο ενεργοβόρα σπίτια– μπαίνουν πρώτες στο στόχαστρο των υποχρεωτικών παρεμβάσεων.
Η ευρωπαϊκή Οδηγία προτείνει στα κράτη-μέλη να θεσπίσουν «ποινές», όπως περιορισμούς μέσω της εθνικής νομοθεσίας, στα σπίτια που θα παραμείνουν ενεργοβόρα. Ήδη σε αρκετές χώρες της Ευρώπης έχουν τεθεί σε εφαρμογή ρυθμίσεις που απαγορεύουν την ενοικίαση κατοικιών κατηγορίας G και, σταδιακά, F, εφόσον δεν προηγηθεί ενεργειακή αναβάθμιση.
Το ελληνικό πρόβλημα και οι φόβοι για την αγορά κατοικίας
Στην Ελλάδα, το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο λόγω της παλαιότητας του κτιριακού αποθέματος. Περισσότερα από επτά στα δέκα σπίτια έχουν κατασκευαστεί πριν από την καθιέρωση σύγχρονων ενεργειακών κανονισμών και κατατάσσονται σήμερα στις χαμηλές ενεργειακές κατηγορίες.
Για χιλιάδες ιδιοκτήτες, ιδίως μικροϊδιοκτήτες που συμπληρώνουν το εισόδημά τους από ένα ενοίκιο, το κόστος των απαιτούμενων παρεμβάσεων αποτελεί σοβαρό εμπόδιο. Ταυτόχρονα, δημιουργεί μεγάλο κίνδυνο αύξησης των κλειστών σπιτιών, αν οι ιδιοκτήτες δεν μπορούν να χρηματοδοτήσουν τις επενδύσεις που απαιτεί η ενεργειακή αναβάθμιση.
Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι η μετάβαση θα συνοδευτεί από προγράμματα επιδότησης και ενίσχυσης, όπως τα «Εξοικονομώ», ώστε να περιοριστεί το κοινωνικό κόστος. Ωστόσο, το εύρος του προβλήματος και το ύψος των απαιτούμενων επενδύσεων δημιουργούν εύλογους φόβους για νέες πιέσεις στην αγορά κατοικίας και στα ενοίκια.
Η ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων προβάλλεται ως αναγκαίο βήμα για τη μείωση των λογαριασμών και την προστασία του περιβάλλοντος. Για χιλιάδες νοικοκυριά, όμως, η EPBD μεταφράζεται σε μια δύσκολη εξίσωση, όπου το κόστος της προσαρμογής απειλεί να καθορίσει αν ένα σπίτι θα παραμείνει αξιοποιήσιμο ή θα οδηγηθεί σε απαξίωση.