Τι σημαίνει το νέο πλαφόν σε δάνεια και πιστωτικές κάρτες – Ποιοι βγαίνουν κερδισμένοι

«Φρένο» στο συνολικό κόστος καταναλωτικών δανείων και πιστωτικών καρτών επιχειρεί να βάλει το Υπουργείο Ανάπτυξης, με νέα ρύθμιση που προβλέπει ανώτατο όριο στην τελική επιβάρυνση των δανειοληπτών.
Με βάση το νέο πλαίσιο, η τελική επιβάρυνση, μαζί με τόκους, προμήθειες και λοιπά έξοδα, δεν θα μπορεί να υπερβαίνει κατά 30% έως 50% το αρχικό ποσό του δανείου.
Όπως δήλωσε ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, η ρύθμιση αποτελεί «προσαρμογή σε δύο ευρωπαϊκές οδηγίες» και αφορά δάνεια έως 100.000 ευρώ χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις. Σύμφωνα με τον ίδιο, στόχος είναι να ενισχυθεί η προστασία των πολιτών απέναντι σε καταχρηστικές πρακτικές, να περιοριστούν οι ασαφείς όροι των συμβάσεων και να διαμορφωθεί ένα πιο αξιόπιστο πλαίσιο σχέσης ανάμεσα στον καταναλωτή και τις τράπεζες.
Στο ίδιο πλαίσιο προβλέπεται και «δυνατότητα υπαναχώρησης εντός 14 ημερών από τη σύναψη της σύμβασης», όπως ανέφερε ο κ. Θεοδωρικάκος μιλώντας για το νέο νομοσχέδιο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι νέες ρυθμίσεις θα ισχύουν για δάνεια και μορφές πίστωσης που δίνονται χωρίς υποθήκη ή άλλη εξασφάλιση, όπως τα καταναλωτικά δάνεια, οι πιστωτικές κάρτες, τα ανοιχτά δάνεια, οι εμπορικές πιστώσεις, τα προγράμματα «αγόρασε τώρα, πλήρωσε αργότερα» (Buy Now, Pay Later), τα leasing και τα επισκευαστικά δάνεια.
Πότε έρχεται το νομοσχέδιο
Σύμφωνα με πληροφορίες της Ημερησίας, το νομοσχέδιο που περιλαμβάνει τη συγκεκριμένη ρύθμιση αναμένεται να τεθεί άμεσα σε δημόσια διαβούλευση, εάν όχι εντός της τρέχουσας εβδομάδας, το αργότερο στις αρχές της επόμενης.
Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι οι αλλαγές θα αφορούν νέες δανειακές συμβάσεις, δηλαδή όσες υπογραφούν μετά την έναρξη ισχύος του νόμου. Ωστόσο, παραμένει ανοιχτό το θέμα της αναδρομικότητας, καθώς δεν έχει αποσαφηνιστεί εάν και σε ποιο βαθμό θα επηρεαστούν παλαιότερα δάνεια, στοιχείο που αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης μέχρι την οριστικοποίηση του τελικού κειμένου.
Για παράδειγμα, ένα δάνειο που θα συναφθεί μετά την εφαρμογή του νέου πλαισίου μπορεί να υπόκειται στους νέους περιορισμούς, ενώ ένα παλαιότερο δάνειο που έχει υπογραφεί πριν από την ψήφιση του νόμου ενδέχεται να συνεχίσει να διέπεται από το προηγούμενο καθεστώς, ακόμη και αν και τα δύο καταστούν ληξιπρόθεσμα την ίδια περίοδο. Το κατά πόσο θα υπάρξουν παρεμβάσεις ή τροποποιήσεις στο τελικό κείμενο του νόμου αναμένεται να ξεκαθαρίσει μέσα από τη διαδικασία της διαβούλευσης.
Ποιοι αναμένεται να ωφεληθούν
Η νέα ρύθμιση αφορά κυρίως όσους χρησιμοποιούν καταναλωτικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις, καθώς θέτει ένα σαφές όριο στο συνολικό ποσό που μπορεί να ζητηθεί για την αποπληρωμή τους.
Για τους δανειολήπτες, αυτό μεταφράζεται σε μεγαλύτερη διαφάνεια και καλύτερη εικόνα του πραγματικού κόστους χρηματοδότησης από την αρχή της σύμβασης, μειώνοντας τον κίνδυνο η οφειλή να αυξηθεί σημαντικά με την πάροδο του χρόνου.
Μεγαλύτερο όφελος αναμένεται να έχουν όσοι διαθέτουν περιορισμένες οικονομικές αντοχές ή καταφεύγουν σε μικρές μορφές δανεισμού για καθημερινές ανάγκες, καθώς πρόκειται για κατηγορίες που συνήθως επηρεάζονται περισσότερο από υψηλά επιτόκια και πρόσθετες χρεώσεις.
Πώς θα λειτουργεί το πλαφόν στην πράξη
Στην πράξη, το πλαφόν που σχεδιάζεται να εφαρμοστεί λειτουργεί ως ένα ανώτατο όριο στο ποσό που μπορεί να κληθεί να πληρώσει συνολικά ο δανειολήπτης. Αν, για παράδειγμα, κάποιος λάβει καταναλωτικό δάνειο 1.000 ευρώ και το όριο οριστεί στο 30%, τότε η συνολική αποπληρωμή, μαζί με τόκους, προμήθειες και έξοδα, δεν θα μπορεί να ξεπεράσει τα 1.300 ευρώ. Με αυτόν τον τρόπο, ο καταναλωτής γνωρίζει εξαρχής μέχρι πού μπορεί να φτάσει η τελική του επιβάρυνση.
Η λογική της ρύθμισης είναι να περιοριστούν περιπτώσεις υπερχρέωσης, κυρίως σε δάνεια μεγάλης διάρκειας, όπου οι τόκοι συσσωρεύονται και αυξάνουν σημαντικά το τελικό ποσό αποπληρωμής. Για παράδειγμα, σε ένα δάνειο 25.000 ευρώ, με πλαφόν 50%, η συνολική οφειλή δεν θα μπορεί να ξεπεράσει τα 37.500 ευρώ, ακόμη και αν η αποπληρωμή εκτείνεται σε πολλά χρόνια. Με αυτόν τον τρόπο περιορίζεται ο κίνδυνος η τελική αποπληρωμή να ξεφύγει σημαντικά από το αρχικό ποσό του δανείου.
Αντίστοιχα, στις πιστωτικές κάρτες και στις μικρές χρηματοδοτήσεις, όπου τα επιτόκια είναι συνήθως υψηλότερα, μια οφειλή μπορεί να αυξηθεί γρήγορα όταν υπάρχουν καθυστερήσεις στις πληρωμές. Έτσι, σε αγορά 2.000 ευρώ μέσω κάρτας, το συνολικό ποσό αποπληρωμής δεν θα μπορεί να ξεπεράσει τα 2.600 έως 3.000 ευρώ, ανάλογα με το ύψος του πλαφόν που θα εφαρμοστεί.
Πολιτικές αντιδράσεις για τη ρύθμιση
Η ανακοίνωση της ρύθμισης προκάλεσε και πολιτικές αντιδράσεις, με το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής να ασκεί κριτική στην κυβέρνηση για τον τρόπο παρουσίασης του μέτρου.
Ειδικότερα, η υπεύθυνη Κ.Τ.Ε. Τραπεζών και Ιδιωτικού Χρέους του κόμματος, Μιλένα Αποστολάκη, υποστήριξε ότι η ρύθμιση δεν αποτελεί νέα εθνική πρωτοβουλία, αλλά υποχρέωση ενσωμάτωσης ευρωπαϊκής οδηγίας που, όπως είπε, θα έπρεπε ήδη να έχει περάσει στο εθνικό δίκαιο.
Σύμφωνα με την ίδια, η κυβέρνηση περιορίζεται σε μια καθυστερημένη συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο, χωρίς να αξιοποιεί πλήρως τα περιθώρια παρέμβασης που δίνει η σχετική νομοθεσία για ισχυρότερη προστασία των καταναλωτών. Η κριτική εστιάζει κυρίως στο γεγονός ότι η αγορά καταναλωτικής πίστης παραμένει ακριβή, σε μια περίοδο κατά την οποία νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις πιέζονται από αυξημένο κόστος δανεισμού.
Αναφερόμενη στα υψηλά επιτόκια καταναλωτικής πίστης στην Ελλάδα, η κα Αποστολάκη σημείωσε ότι παραμένουν πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, γεγονός που επιβαρύνει δυσανάλογα τα ελληνικά νοικοκυριά.
Από την πλευρά του, ο κος Θεοδωρικάκος απάντησε στις πολιτικές αιχμές, υποστηρίζοντας ότι η δημόσια συζήτηση δεν μπορεί να απομονωθεί από τη γενικότερη οικονομική και διεθνή συγκυρία. Όπως ανέφερε, η χώρα βρίσκεται σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών προκλήσεων, ενώ παράλληλα καλείται να ολοκληρώσει σημαντικές υποχρεώσεις που συνδέονται με το Ταμείο Ανάκαμψης. Την ίδια στιγμή, ο ίδιος απέδωσε στην αντιπολίτευση προσπάθεια πολιτικής αντιπαράθεσης, σημειώνοντας ότι δεν έχει παρουσιαστεί μια σαφής εναλλακτική πρόταση για την οικονομία και το τραπεζικό σύστημα.