Ρεκόρ τριετίας κατέρριψε ο πληθωρισμός – Οι καταναλωτές λυγίζουν, οι επιχειρήσεις αντέχουν

Η νέα ανάλυση «7 ημέρες Οικονομία» της Εurobank, για το πώς εξελίχθηκε ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα τον Μάιο, μας προσγειώνει στη δύσκολη πραγματικότητα. Παρά τη ραγδαία αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών του πετρελαίου, με την υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης ΗΠΑ-Ιράν και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, οι οικονομολόγοι δεν προβλέπουν ευθέως ανάλογη υποχώρηση του πληθωρισμού. Αναμένεται να υπάρξει επιβράδυνση των πληθωριστικών πιέσεων στην ενέργεια, που ήταν μία από τις βασικές αιτίες των ανατιμήσεων. Όμως η επιστροφή στην κανονικότητα είναι αργή και επίφοβη, ενώ τα «απόνερα» της κρίσης αποδεικνύονται επίμονα και οδυνηρά για τις τσέπες των καταναλωτών. Οι ελληνικές επιχειρήσεις ωστόσο, δείχνουν ανθεκτικότητα στην ενεργειακή διαταραχή, συμβάλλοντας στη διατήρηση του οικονομικού κλίματος πάνω από τις 100 μονάδες – επίπεδο που αντιστοιχεί στον μακροχρόνιο μέσο όρο του.
Το «ζουμί» της ανάλυσης της Εurobank, κρύβεται στην τελευταία φράση: «Η απόκλιση ανάμεσα στην εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων και την καταναλωτική εμπιστοσύνη ενδέχεται να συνδέεται, μεταξύ άλλων, με τις αναδιανεμητικές επιδράσεις των επαναλαμβανόμενων πληθωριστικών πιέσεων στο πραγματικό εισόδημα και τον πλούτο». Δεν θέλει και πολύ μυαλό να καταλάβει κανείς ποιος είναι ο χαμένος και ποιος ο κερδισμένος από την αναδιανομή πλούτου και εισοδήματος.
Τι θα γίνει με την ενέργεια
Η ανάλυση της Εurobank δεν λαμβάνει υπόψιν τις εξελίξεις αυτής της εβδομάδας, καθώς σταματά στα στοιχεία του Μαΐου. Αυτό δεν την κάνει λιγότερο επίκαιρη, καθώς οι βασικές πηγές που «φουσκώνουν» τον πληθωρισμό στην Ελλάδα, δεν έχουν εκλείψει. Η στέγαση, η διατροφή, οι υπηρεσίες (π.χ. ξενοδοχεία, εστιατόρια), που κατά κανόνα ακριβαίνουν το καλοκαίρι, θα συνεχίζουν να πιέζουν ανοδικά τον τιμάριθμο.
Προς το παρόν η αποκλιμάκωση στις τιμές των καυσίμων δεν έχει φτάσει στις αντλίες, ενώ εκτιμάται ότι χρειάζεται περίπου ένας μήνας για να μεταφερθεί στη λιανική η υποχώρηση των διεθών τιμών ενέργειας. Αν συνεκτιμήσουμε το φαινόμενο «rockets and feathers»– όταν οι τιμές εκτοξεύονται γρήγορα σαν ρουκέτα, αλλά πέφτουν αργά, σαν φτερό, ο ενεργειακός πληθωρισμός δεν θα ξεφουσκώσει εύκολα. Άλλωστε έχουν μεσολαβήσει διπλάσιες ανατιμήσεις σε σύγκριση με την Ευρωζώνη, με 20,1% τον Μάιο, έναντι 10,8% του μέσου όρου.
Σε ιστορικό υψηλό 38 μηνών ο πληθωρισμός
Με βάση τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ελλάδα, μετρούμενος με τον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, ανήλθε στο 4,9% τον Μάιο του 2026, από 4,6% τον προηγούμενο μήνα. Ο εθνικός ΔΤΚ ήταν ακόμα υψηλότερος, στο 5%.
Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί τoυς τελευταίους 38 μήνες. Η απόκλιση από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης (3,2%) φτάνει πλέον τις 1,7 ποσοστιαίες μονάδες, μέγεθος που αποδεικνύει πως οι πιέσεις στις τιμές παραμένουν πιο έντονες στην Ελλάδα απ’ ότι στις άλλες οικονομίες.
Αν συγκριθεί η σημερινή εικόνα με τον Φεβρουάριο του 2026, δηλαδή με την περίοδο πριν από την κλιμάκωση των πολεμικών επιχειρήσεων στον Περσικό Κόλπο, η αύξηση του πληθωρισμού στη χώρα μας φτάνει τις 1,7 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ στην Ευρωζώνη η αντίστοιχη άνοδος περιορίζεται στις 1,3 μονάδες.
Ο υψηλότερος πληθωρισμός στην Ελλάδα σε σύγκριση με την Ευρωζώνη αντανακλά κυρίως τις εντονότερες ανατιμήσεις σε κατηγορίες αγαθών όπως τα μη επεξεργασμένα τρόφιμα (6,5% έναντι 4%) και η ενέργεια (20,0% έναντι 10,8%), καθώς και σε κατηγορίες υπηρεσιών όπως η στέγαση (6,7% έναντι 3,1%), η αναψυχή (7,4% έναντι 3,6%) και οι μεταφορές (5,7% έναντι 4,4%).
Ακρίβεια σε … καφέ, ξενοδοχεία, εστίαση
Σύμφωνα με τους αναλυτές της τράπεζας, το φαινόμενο της ακρίβειας δεν παραμένει πλέον περιορισμένο στην ενέργεια. Η αρχική ώθηση δόθηκε από τις μεταφορές, καθώς το αυξημένο κόστος καυσίμων επηρέασε άμεσα τις μετακινήσεις. Στη συνέχεια οι πιέσεις πέρασαν στη στέγαση, στο ρεύμα, στο φυσικό αέριο και σε άλλα καύσιμα, ενώ τον Μάιο η μεγαλύτερη άνοδος τιμών εντοπίστηκε στα ξενοδοχεία, στον καφέ και στην εστίαση.
Η σταδιακή αυτή μετάδοση αντικατοπτρίζει τόσο τις άμεσες συνέπειες του ενεργειακού σοκ όσο και τις έμμεσες επιπτώσεις που εμφανίζονται με κάποια χρονική απόσταση, καθώς το αυξημένο κόστος παραγωγής και μεταφοράς περνά σταδιακά στις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές.
Δευτερογενείς επιδράσεις
Η Eurobank εφιστά την προσοχή στον κίνδυνο εμφάνισης δευτερογενών επιδράσεων. Αν νοικοκυριά και επιχειρήσεις αρχίσουν να πιστεύουν ότι η ακρίβεια θα διατηρηθεί για μεγάλο διάστημα, τότε αναθεωρούν προς τα πάνω τις προσδοκίες τους για τις μελλοντικές τιμές. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αιτήματα για μεγαλύτερες μισθολογικές αυξήσεις, οι οποίες με τη σειρά τους μετακυλίονται από τις επιχειρήσεις στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.
Έτσι δημιουργείται ένας κύκλος αλληλοτροφοδότησης που κάνει τον πληθωρισμό πιο ανθεκτικό και δυσκολότερο στην αντιμετώπισή του. Η αξιοπιστία της νομισματικής πολιτικής αποκτά εδώ κρίσιμο ρόλο, καθώς η ικανότητα της Κεντρικής Τράπεζας να συγκρατεί τις πληθωριστικές προσδοκίες θεωρείται καθοριστική.
Ιστορικό χαμηλό και για την καταναλωτική εμπιστοσύνη
Η συνεχιζόμενη ακρίβεια αποτυπώνεται ήδη στη διάθεση των νοικοκυριών. Ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης υποχώρησε στις -52,2 μονάδες τον Μάιο, από -42,7 μονάδες έναν χρόνο πριν, καταγράφοντας την τρίτη χειρότερη επίδοση των τελευταίων 40 μηνών.
Παρά αυτή την επιδείνωση, η εικόνα παραμένει σαφώς καλύτερη από εκείνη της περιόδου των μνημονίων, όταν η ανεργία είχε εκτιναχθεί στο 28,3% τον Ιούλιο του 2013, αντιστοιχώντας σε 1.367.500 ανθρώπους χωρίς εργασία. Σήμερα το ποσοστό ανεργίας έχει υποχωρήσει στο 9,5%, με τους ανέργους να ανέρχονται σε 452.300 άτομα με στοιχεία Απριλίου.
Ωστόσο η βελτίωση στην αγορά εργασίας δεν αρκεί για να εξισορροπήσει την απώλεια αγοραστικής δύναμης που προκαλεί η παρατεταμένη άνοδος των τιμών. Αυτό αποτυπώνεται και στα στοιχεία των εθνικών λογαριασμών για το πρώτο τρίμηνο του 2026, με την ιδιωτική κατανάλωση να επιβραδύνεται στο 0,7% σε ετήσια βάση, από 2,3% το τελευταίο τρίμηνο του 2025.
Οι επιχειρήσεις δείχνουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα
Σε αντίθεση με τα νοικοκυριά, ο επιχειρηματικός κόσμος ανταπεξέρχεται καλύτερα στο νέο κύμα ακρίβειας. Οι δείκτες εμπιστοσύνης στη βιομηχανία και στις κατασκευές παραμένουν σε σχετικά υψηλά επίπεδα, διατηρώντας τον δείκτη οικονομικού κλίματος πάνω από τις 100 μονάδες, κοντά στον ιστορικό μέσο όρο του.
Η Eurobank σημειώνει ότι η απόσταση ανάμεσα στην εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων και των καταναλωτών πιθανότατα συνδέεται με τις αναδιανεμητικές συνέπειες της ακρίβειας. Τα νοικοκυριά πλήττονται πιο άμεσα από τη διάβρωση του πραγματικού εισοδήματος, ενώ αρκετές επιχειρήσεις έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα να προσαρμοστούν ή να μετακυλήσουν το κόστος στους καταναλωτές.