ΕΛΣΤΑΤ: Στα 1.820€ η μέση μηνιαία δαπάνη των νοικοκυριών – Πόσα απορροφούν τρόφιμα και στέγαση

Στα 1.820,20 ευρώ τον μήνα διαμορφώθηκε η μέση δαπάνη των νοικοκυριών για αγορές το 2025, σύμφωνα με την Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ. Σε ετήσια βάση ανήλθε σε 21.842,40 ευρώ, από 20.694,48 ευρώ το 2024.
Η δαπάνη αυξήθηκε κατά 5,5% σε τρέχουσες τιμές. Αν ληφθεί υπόψη ο πληθωρισμός, ο οποίος διαμορφώθηκε στο 2,59%, η αύξηση ήταν 2,9% ή 611,93 ευρώ σε ετήσια βάση. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 5.540 ιδιωτικών νοικοκυριών σε όλη τη χώρα.
Ο μέσος όρος, πάντως, δεν αποτυπώνει τις ίδιες συνθήκες για όλους. Τα μισά νοικοκυριά δαπανούν πάνω από 1.414,60 ευρώ τον μήνα, ενώ για το φτωχότερο 20% του πληθυσμού τα τρόφιμα και η στέγαση απορροφούν μαζί πάνω από το μισό των συνολικών δαπανών.
Πού πηγαίνουν τα χρήματα των νοικοκυριών
Οι τρεις μεγαλύτερες κατηγορίες στον μέσο προϋπολογισμό είναι:

• Τρόφιμα και μη οινοπνευματώδη ποτά: 20,4% της συνολικής δαπάνης.
• Στέγαση: 14,7%.
• Μεταφορές: 13,6%.

Το μικρότερο μερίδιο, 2%, αφορά ασφάλειες και οικονομικές υπηρεσίες. Για τα νοικοκυριά που ζουν σε ενοικιασμένη κατοικία, η στέγαση έχει μεγαλύτερο βάρος: απορροφά κατά μέσο όρο το 23,4% του μηνιαίου προϋπολογισμού τους, με το ενοίκιο να αντιστοιχεί στο 17,3%.
Σε σχέση με το 2024, οι μεγαλύτερες ποσοστιαίες αυξήσεις δαπανών καταγράφηκαν στα διαρκή αγαθά (8,9%), στη στέγαση (8,3%) και στην εκπαίδευση (8,2%). Αντίθετα, οι δαπάνες για ασφάλειες και οικονομικές υπηρεσίες μειώθηκαν κατά 2,4%.
Στα τρόφιμα, η μέση μηνιαία δαπάνη αυξήθηκε περισσότερο για καφέ, τσάι και κακάο (11,9%), κρέας (9,9%) και ψάρια (8%). Ακολούθησαν η κατηγορία ζάχαρης, μελιού και σοκολάτας (6,5%), τα φρούτα (5,4%) και τα γαλακτοκομικά προϊόντα και αυγά (4,9%). Μείωση σημειώθηκε στα έλαια και λίπη (11,2%) και στα λοιπά είδη διατροφής (1,8%).
Πώς αλλάζει η δαπάνη ανά οικογένεια και περιοχή
Η μέση ετήσια δαπάνη ανά άτομο έφτασε τα 9.225,12 ευρώ, αυξημένη κατά 5,5% σε σύγκριση με το 2024. Το ποσό που δαπανά ένα νοικοκυριό διαφέρει αισθητά ανάλογα με τη σύνθεση και τα χαρακτηριστικά του.
Ένα μονομελές νοικοκυριό με μέλος ηλικίας 65 ετών και άνω δαπανά κατά μέσο όρο το 45,6% της μέσης μηνιαίας δαπάνης των νοικοκυριών της χώρας. Αντίθετα, ένα ζευγάρι με δύο παιδιά έως 16 ετών δαπανά το 149,8% του μέσου όρου.
Όταν ο υπεύθυνος του νοικοκυριού είναι άνεργος ή οικονομικά μη ενεργός, η δαπάνη αντιστοιχεί στο 68,6% του μέσου όρου. Στα νοικοκυριά με υπεύθυνο αυτοαπασχολούμενο που απασχολεί μισθωτούς, το ποσοστό φτάνει στο 217,9%. Η υψηλότερη μέση δαπάνη εμφανίζεται στις ηλικίες 35–44 ετών και η χαμηλότερη στις ηλικίες 75 ετών και άνω.
Στις αγροτικές περιοχές, τα νοικοκυριά δαπανούν κατά μέσο όρο 1.386,11 ευρώ τον μήνα, ποσό κατά 26,8% χαμηλότερο από τα 1.892,86 ευρώ των αστικών περιοχών. Σε περιφερειακό επίπεδο, η υψηλότερη μέση ετήσια δαπάνη καταγράφηκε στην Αττική (24.981,36 ευρώ) και η χαμηλότερη στη Στερεά Ελλάδα (16.475,52 ευρώ).
Η δαπάνη στην Αττική αντιστοιχεί στο 114,4% του εθνικού μέσου όρου, έναντι 75,4% στη Στερεά Ελλάδα. Σε σύγκριση με το 2024, η Στερεά Ελλάδα παρουσίασε αύξηση δαπανών κατά 15,9%, ενώ η Κρήτη κατά 1,8%. Παράλληλα, η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών παραμένει 12% χαμηλότερη σε σχέση με το 2008.
Τι δείχνουν οι ποσότητες που αγοράζουν
Η αύξηση της δαπάνης για μια κατηγορία τροφίμων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τα νοικοκυριά αγόρασαν και μεγαλύτερη ποσότητα. Η έρευνα καταγράφει μείωση των ποσοτήτων σε ψάρια (2,6%), ψωμί και είδη αρτοποιίας (2,4%), λαχανικά (1,6%), φρούτα (1,2%) και γάλα (1,2%). Μείωση 1,8% σημειώθηκε και στα τσιγάρα.
Αντίθετα, οι μηνιαίες ποσότητες αυξήθηκαν στα αυγά (11,8%) και στο ελαιόλαδο (8,4%). Άνοδος καταγράφηκε επίσης στα οινοπνευματώδη ποτά (6,5%), στο ρύζι (5,8%), στα ζυμαρικά (2,7%), στο γιαούρτι (1,5%), στο τυρί (1,1%) και στο κρέας (0,8%).
Στην κατανάλωση ενέργειας της κύριας κατοικίας, αύξηση σημειώθηκε στο φυσικό αέριο (17,2%), στο υγραέριο (15,2%), στα υγρά καύσιμα (14,6%) και στην ηλεκτρική ενέργεια (3,3%). Αντίθετα, η κατανάλωση στερεών καυσίμων, όπως καυσόξυλα και πέλλετ, μειώθηκε κατά 16,5%.
Το 57,5% των νοικοκυριών κατοικεί σε σπίτι 61 έως 100 τετραγωνικών μέτρων. Για θέρμανση, το 36,6% χρησιμοποιεί καλοριφέρ πετρελαίου και το 18,6% φυσικό αέριο. Κλιματιστικό για ψύξη διαθέτει το 78,9%, ενώ το 17% δεν έχει σύστημα ψύξης.
Όσον αφορά τον εξοπλισμό, κινητό τηλέφωνο διαθέτει το 96,4% των νοικοκυριών, υπολογιστή με σύνδεση στο διαδίκτυο το 80,9% και τουλάχιστον ένα ΙΧ το 69,5%. Δεύτερη κατοικία διαθέτει το 16,8%, ενώ κεντρική θέρμανση χρησιμοποιεί το 56,6%.
Το βάρος των βασικών αναγκών στα φτωχότερα νοικοκυριά
Η διαφορά ανάμεσα στο φτωχότερο και το πλουσιότερο 20% γίνεται πιο καθαρή όταν εξεταστεί πόσο μέρος των συνολικών δαπανών τους κατευθύνεται στις βασικές ανάγκες:

• Τρόφιμα: 31,9% για το φτωχότερο 20%, έναντι 13,2% για το πλουσιότερο.
• Τρόφιμα και στέγαση μαζί: 54,4% για το φτωχότερο 20%, έναντι 34,5% για το πλουσιότερο.

Συνολικά, η μέση δαπάνη του πλουσιότερου 20% είναι 5,78 φορές μεγαλύτερη από εκείνη του φτωχότερου 20%, έναντι 5,68 φορές το 2024. Αν συνυπολογιστούν οι τεκμαρτές δαπάνες, η αναλογία διαμορφώνεται στις 4,52 φορές.
Οι δαπάνες του φτωχότερου 20% αυξήθηκαν κατά 4,5% σε σχέση με το 2024, ενώ εκείνες του πλουσιότερου 20% κατά 6,4%. Η μέση μηνιαία ισοδύναμη δαπάνη των φτωχών νοικοκυριών αντιστοιχεί μόλις στο 32,1% της αντίστοιχης δαπάνης των μη φτωχών νοικοκυριών.