Τέλος στις ίδιες χρεώσεις για όλους

Η εποχή κατά την οποία όλοι οι καταναλωτές πλήρωναν περίπου τις ίδιες χρεώσεις δικτύου ανεξάρτητα από τις συνθήκες κατανάλωσης φαίνεται πως πλησιάζει στο τέλος της. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεξεργάζεται νέα νομοθεσία που θα αλλάξει ριζικά τον τρόπο υπολογισμού των χρεώσεων ηλεκτρικής ενέργειας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στόχος της μεταρρύθμισης είναι να περιοριστεί το τεράστιο κόστος που απαιτείται για την επέκταση και τον εκσυγχρονισμό των ηλεκτρικών δικτύων, καθώς η Ευρώπη προχωρά στην ηλεκτροκίνηση, την πράσινη μετάβαση και τη μαζική ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Σήμερα, οι χρεώσεις δικτύου αντιπροσωπεύουν ήδη περίπου το ένα τέταρτο του συνολικού λογαριασμού ηλεκτρικού ρεύματος των ευρωπαϊκών νοικοκυριών. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των Βρυξελλών, οι επενδύσεις που απαιτούνται στα δίκτυα μεταφοράς και διανομής μπορεί να φτάσουν τα 75 έως 100 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως μέχρι το 2050.
Για να αποφευχθεί η ανεξέλεγκτη αύξηση του κόστους, η Κομισιόν προτείνει ένα νέο μοντέλο τιμολόγησης που θα βασίζεται σε τρεις βασικούς άξονες: ισχύ, χρόνο και τοποθεσία.
Η πρώτη αλλαγή αφορά τη λεγόμενη «χρέωση ισχύος». Οι καταναλωτές δεν θα πληρώνουν μόνο για τις κιλοβατώρες που καταναλώνουν, αλλά και για το φορτίο που επιβάλλουν στο σύστημα τις ώρες αιχμής. Όσο μεγαλύτερη είναι η ζήτηση που προκαλεί κάποιος σε περιόδους πίεσης του δικτύου, τόσο υψηλότερο θα είναι το κόστος.
Η λογική είναι απλή: όταν εκατομμύρια καταναλωτές χρησιμοποιούν ταυτόχρονα ηλεκτρικές συσκευές, φορτιστές ηλεκτρικών οχημάτων ή βιομηχανικό εξοπλισμό, απαιτούνται μεγαλύτερες επενδύσεις σε υποδομές. Οι Βρυξέλλες θέλουν όσοι προκαλούν αυτή την επιβάρυνση να επωμίζονται μεγαλύτερο μέρος του κόστους.
Η δεύτερη μεγάλη αλλαγή αφορά τον χρόνο κατανάλωσης. Οι χρεώσεις θα διαφοροποιούνται ανάλογα με την ώρα της ημέρας ή ακόμη και την εποχή του χρόνου. Έτσι, η κατανάλωση σε ώρες όπου υπάρχει άφθονη παραγωγή από φωτοβολταϊκά ή αιολικά πάρκα θα είναι φθηνότερη από την κατανάλωση σε ώρες υψηλής ζήτησης και περιορισμένης παραγωγής.
Με αυτόν τον τρόπο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ελπίζει να ενθαρρύνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις να μεταφέρουν μέρος της κατανάλωσής τους σε ώρες όπου το δίκτυο λειτουργεί πιο αποδοτικά.
Η τρίτη και ίσως πιο αμφιλεγόμενη αλλαγή είναι οι λεγόμενες «γεωγραφικές χρεώσεις». Σύμφωνα με το σχέδιο, το κόστος χρήσης του δικτύου θα μπορεί να διαφοροποιείται ανά περιοχή. Με άλλα λόγια, μια βιομηχανία, ένα κέντρο δεδομένων ή μια μεγάλη ενεργοβόρα εγκατάσταση ενδέχεται να πληρώνει διαφορετικές χρεώσεις ανάλογα με το πόσο επιβαρυμένο είναι το δίκτυο στην περιοχή όπου λειτουργεί.
Η φιλοσοφία πίσω από το μέτρο είναι να κατευθυνθούν οι νέες επενδύσεις σε περιοχές όπου οι υποδομές μπορούν να υποστηρίξουν πιο εύκολα νέες δραστηριότητες, περιορίζοντας την ανάγκη για ακριβές αναβαθμίσεις δικτύου.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην αποθήκευση ενέργειας. Οι μπαταρίες θεωρούνται κρίσιμο εργαλείο για τη σταθερότητα του συστήματος και η Επιτροπή προτείνει να αποφευχθούν διπλές χρεώσεις που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά για νέες επενδύσεις στον τομέα.
Παράλληλα, το νέο μοντέλο συνδέεται άμεσα με την ψηφιοποίηση των δικτύων. Η Κομισιόν προτείνει μέχρι το 2030 τουλάχιστον το 50% των Ευρωπαίων καταναλωτών να διαθέτει «έξυπνους μετρητές» ηλεκτρικής ενέργειας, ποσοστό που θα πρέπει να φτάσει το 65% έως το 2033. Χωρίς αυτούς τους μετρητές, η εφαρμογή δυναμικών χρεώσεων ανά ώρα ή ανά χρήση θεωρείται πρακτικά αδύνατη.
Για τους καταναλωτές, οι αλλαγές αυτές σημαίνουν ότι οι λογαριασμοί του μέλλοντος θα γίνουν πιο σύνθετοι αλλά και πιο «προσωποποιημένοι». Όσοι καταναλώνουν ενέργεια σε ώρες χαμηλής ζήτησης, αξιοποιούν συστήματα αποθήκευσης ή προσαρμόζουν τη χρήση τους στις ανάγκες του δικτύου, θα μπορούν να μειώσουν σημαντικά το ενεργειακό τους κόστος.
Αντίθετα, όσοι συνεχίσουν να επιβαρύνουν το σύστημα στις ώρες αιχμής ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με υψηλότερες χρεώσεις.
Η Ευρώπη επιχειρεί έτσι να μετατρέψει τον λογαριασμό ρεύματος από ένα απλό εργαλείο χρέωσης σε μηχανισμό που θα επηρεάζει τη συμπεριφορά καταναλωτών και επιχειρήσεων. Η μετάβαση στην καθαρή ενέργεια δεν θα απαιτήσει μόνο νέες επενδύσεις, αλλά και έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης για το πότε, πού και πώς χρησιμοποιούμε το ηλεκτρικό ρεύμα.