«Κόκκινα δάνεια»: Οι διαθέσιμες λύσεις για τους δανειολήπτες

Περισσότερες από μία επιλογές έχουν σήμερα οι δανειολήπτες που βρίσκονται αντιμέτωποι με «κόκκινα δάνεια». Ο εξωδικαστικός μηχανισμός, η απευθείας συμφωνία με τράπεζες ή servicers και η εφάπαξ εξόφληση αποτελούν ορισμένες από τις βασικές οδούς για τη ρύθμιση των οφειλών.
Το τοπίο, ωστόσο, έχει γίνει πιο περίπλοκο, καθώς μεγάλο μέρος των μη εξυπηρετούμενων δανείων έχει περάσει από τις τράπεζες σε funds και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει μία λύση κατάλληλη για όλους τους οφειλέτες.
Η επιλογή της ενδεδειγμένης κίνησης εξαρτάται από το ύψος του χρέους, τα διαθέσιμα εισοδήματα, την περιουσιακή εικόνα του δανειολήπτη και, κυρίως, από το εάν έχουν ήδη κινηθεί διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης ή πλειστηριασμού.
Ενιαία ρύθμιση μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός παραμένει ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία για πολίτες και επιχειρήσεις που έχουν συσσωρεύσει οφειλές προς περισσότερους από έναν πιστωτές.
Το βασικό του πλεονέκτημα είναι ότι επιτρέπει, υπό προϋποθέσεις, τη συνολική διευθέτηση διαφορετικών χρεών. Μέσα από μία διαδικασία μπορούν να ρυθμιστούν οφειλές προς το Δημόσιο, τον e-ΕΦΚΑ, τις τράπεζες και τις εταιρείες διαχείρισης δανείων.
Για τα χρέη προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία προβλέπεται δυνατότητα αποπληρωμής σε έως 240 δόσεις. Στις οφειλές προς τράπεζες και servicers, η διάρκεια της ρύθμισης μπορεί, εφόσον πληρούνται οι όροι, να φτάσει ακόμη και τις 420 δόσεις.
Ο μηχανισμός μπορεί επίσης να προβλέπει διαγραφή μέρους της οφειλής, ανάλογα με τα οικονομικά και περιουσιακά δεδομένα κάθε αιτούντος. Η δυνατότητα αυτή αποτελεί μία από τις ουσιαστικότερες διαφορές του σε σχέση με άλλες μορφές διακανονισμού.
Παρά τα πλεονεκτήματά του, ο εξωδικαστικός δεν αποτελεί απαραίτητα τη συμφερότερη λύση για κάθε δανειολήπτη. Πριν από την υποβολή αίτησης χρειάζεται να εξετάζονται η προτεινόμενη δόση, η συνολική διάρκεια της αποπληρωμής και το τελικό ποσό που θα κληθεί να καταβάλει ο οφειλέτης.
Απευθείας συμφωνία με τράπεζα ή servicer
Μία ακόμη επιλογή είναι η διμερής διαπραγμάτευση με την τράπεζα ή την εταιρεία που έχει αναλάβει τη διαχείριση του δανείου. Πρόκειται για εξατομικευμένη διαδικασία, η οποία βασίζεται στην οικονομική δυνατότητα και στην περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη.
Μέσω της διαπραγμάτευσης μπορεί να επιδιωχθεί:

• χαμηλότερη μηνιαία δόση,
• μεγαλύτερη διάρκεια αποπληρωμής,
• μείωση του επιτοκίου,
• διαγραφή μέρους του χρέους,
• νέα δομή καταβολών, προσαρμοσμένη στις δυνατότητες του δανειολήπτη.

Η σημαντικότερη διαφορά από τον εξωδικαστικό μηχανισμό είναι ότι με τη διμερή συμφωνία δεν αντιμετωπίζονται ταυτόχρονα όλες οι οφειλές. Αν ένας πολίτης χρωστά, για παράδειγμα, στο Δημόσιο, στον e-ΕΦΚΑ και σε servicer, θα πρέπει να αναζητήσει ξεχωριστή λύση για κάθε πιστωτή.
Η συγκεκριμένη επιλογή μπορεί να είναι χρήσιμη όταν το πρόβλημα αφορά κυρίως ένα δάνειο ή έναν πιστωτή, καθώς αφήνει μεγαλύτερο περιθώριο για εξατομικευμένη συμφωνία.
Πότε συμφέρει η εφάπαξ καταβολή
Διαφορετικά δεδομένα δημιουργούνται όταν ο δανειολήπτης διαθέτει ένα σημαντικό χρηματικό ποσό και μπορεί να προτείνει την άμεση εξόφληση μέρους ή του συνόλου της απαίτησης.
Σε αυτή την περίπτωση είναι δυνατόν να διεκδικηθεί έκπτωση επί του συνολικού χρέους, ώστε η οφειλή να κλείσει με την καταβολή ενός συμφωνημένου ποσού. Το ύψος της ενδεχόμενης διαγραφής εξαρτάται από τη στάση του πιστωτή, τα χαρακτηριστικά του δανείου και τη διαπραγμάτευση.
Η δυνατότητα άμεσης πληρωμής μπορεί επομένως να λειτουργήσει ως ισχυρό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα, χωρίς όμως να υπάρχει εγγύηση ότι η τράπεζα, το fund ή ο servicer θα αποδεχθεί την πρόταση.
Πριν από οποιαδήποτε εφάπαξ συμφωνία, είναι κρίσιμο να αποσαφηνίζεται εγγράφως ότι με την καταβολή του συμφωνημένου ποσού η απαίτηση εξοφλείται οριστικά και δεν παραμένει υπόλοιπο εις βάρος του δανειολήπτη.
Οι κινήσεις όταν έχει προγραμματιστεί πλειστηριασμός
Τα περιθώρια γίνονται σημαντικά στενότερα όταν έχει ήδη αρχίσει η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης ή έχει οριστεί ημερομηνία πλειστηριασμού. Σε αυτή τη φάση απαιτείται άμεση αξιολόγηση όλων των διαθέσιμων επιλογών.
Παράλληλα με τον εξωδικαστικό μηχανισμό ή τη διαπραγμάτευση με τον servicer, μπορεί να εξεταστεί και η δικαστική προστασία. Ο νομικός έλεγχος επικεντρώνεται, μεταξύ άλλων, στη διαταγή πληρωμής, στην κατάσχεση και στις πράξεις που προηγήθηκαν του πλειστηριασμού.
Εφόσον υπάρχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, μπορούν να ασκηθούν τα προβλεπόμενα ένδικα βοηθήματα, όπως ανακοπή κατά της διαταγής πληρωμής ή κατά πράξεων της διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης.
Κρίσιμο στοιχείο αποτελεί ο έλεγχος της νομιμότητας των κοινοποιήσεων και των σχετικών πράξεων, καθώς τυχόν παρατυπίες μπορεί να επηρεάσουν την εξέλιξη της υπόθεσης.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εξεταστεί και η τιμή πρώτης προσφοράς του ακινήτου, εφόσον υπάρχουν συγκεκριμένοι λόγοι που επιτρέπουν σχετική δικαστική παρέμβαση.
Παραγραφή και έλεγχος του ιστορικού της οφειλής
Ένα επιπλέον ζήτημα που ενδέχεται να ανακύψει είναι η παραγραφή της απαίτησης. Για να διαπιστωθεί εάν τίθεται τέτοιο θέμα, πρέπει να εξεταστούν τα χρονικά διαστήματα που έχουν μεσολαβήσει και οι ενέργειες που έχει πραγματοποιήσει ο πιστωτής.
Η παραγραφή δεν διαπιστώνεται αυτομάτως ούτε μπορεί να κριθεί με βάση μία γενική εκτίμηση. Απαιτείται αναλυτικός έλεγχος του ιστορικού του δανείου, των κοινοποιήσεων, των δικαστικών ενεργειών και κάθε πράξης που ενδέχεται να έχει διακόψει τον χρόνο της παραγραφής.
Εφόσον συντρέχουν οι σχετικές προϋποθέσεις, το ζήτημα μπορεί να προβληθεί ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου. Η δυνατότητα αυτή εξαρτάται αποκλειστικά από τα πραγματικά και νομικά δεδομένα κάθε υπόθεσης.
Γι’ αυτό και η κατάλληλη λύση δεν προσδιορίζεται μόνο από το ποσό της οφειλής, αλλά και από το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η διαδικασία, τις προηγούμενες ενέργειες των εμπλεκόμενων πλευρών και τα διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία.
Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ για επαναγορά των δανείων
Στη δημόσια συζήτηση έχει επανέλθει και η πρόταση του ΠΑΣΟΚ να δίνεται στον δανειολήπτη η δυνατότητα να αγοράζει την οφειλή του πριν από τη μεταβίβασή της σε fund.
Η πρόταση ανοίγει εκ νέου τη συζήτηση για τον τρόπο διαχείρισης των προβληματικών δανείων. Ωστόσο, η εφαρμογή της συναντά ένα βασικό πρακτικό εμπόδιο: η πλειονότητα των «κόκκινων δανείων» έχει ήδη μεταβιβαστεί ή τιτλοποιηθεί.
Κατά συνέπεια, ένα τέτοιο μέτρο θα μπορούσε να είχε ευρύτερο πεδίο εφαρμογής εάν είχε θεσπιστεί πριν από τις μαζικές μεταβιβάσεις δανείων που πραγματοποιήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια.
Σήμερα, τα funds έχουν ήδη αποκτήσει τις απαιτήσεις και τις έχουν εντάξει στα χαρτοφυλάκιά τους. Το γεγονός αυτό καθιστά περισσότερο σύνθετη τη δημιουργία ενός μηχανισμού μέσω του οποίου ο ίδιος ο δανειολήπτης θα μπορεί να επαναγοράσει το χρέος του.
Πρόστιμα για καταχρηστικές πρακτικές
Πέρα από τις δυνατότητες ρύθμισης, ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η συμπεριφορά των εταιρειών διαχείρισης απέναντι στους οφειλέτες και η τήρηση των κανόνων που διέπουν την ενημέρωση και την επικοινωνία μαζί τους.
Όπου εντοπίζονται παράνομες, αυθαίρετες ή καταχρηστικές πρακτικές, διατυπώνεται η θέση ότι πρέπει να επιβάλλονται αυστηρές κυρώσεις, αλλά και να προβλέπονται ουσιαστικές αποζημιώσεις για τους πολίτες που έχουν υποστεί ζημία.
Στο πλαίσιο αυτό προτείνεται η επιβολή γενναίων προστίμων και αυστηρότερων μέτρων σε βάρος εταιρειών που υποπίπτουν σε σοβαρές ή επαναλαμβανόμενες παραβάσεις.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι κάθε οφειλέτης πρέπει να εξετάζει εγκαίρως το σύνολο των διαθέσιμων οικονομικών και νομικών εργαλείων, καθώς η καθυστέρηση μπορεί να περιορίσει σημαντικά τις επιλογές του, ιδιαίτερα όταν πλησιάζει ένας πλειστηριασμός.
Πηγή: ΕΡΤNews