Οι «βόλτες» της δικογραφίας για τις υποκλοπές ας μην οδηγήσουν σε παραγραφή και συγκάλυψη

Η υπόθεση με τις υποκλοπές, το μεγαλύτερο ίσως σκάνδαλο παραβίασης κανόνων του κράτους δικαίου της Μεταπολίτευσης, δεν είχε από την αρχή την ποινική μεταχείριση που της αναλογούσε.
Για την ακρίβεια, στην αρχή οι όλοι χειρισμοί κατέτειναν πολύ περισσότερο σε μια προσπάθεια συγκάλυψης. Ενώ είχε αρχίσει μια μεθοδική έρευνα της υπόθεσης, η δικογραφία αφαιρέθηκε από τα χέρια των εισαγγελέων, υποτίθεται στο όνομα της αναβάθμισης της έρευνας, και ανατέθηκε σε αντιεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, με αποτέλεσμα το Πόρισμα Ζήση, το οποίο υιοθέτησε η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου.
Όμως, το συγκεκριμένο πόρισμα δεν διερεύνησε κρίσιμες πτυχές της υπόθεσης (όπως τον περίφημο «κρεοπώλη»), δεν επέμεινε στο να συγκεντρώσει όλα τα στοιχεία, θεώρησε «σύμπτωση» το γεγονός ότι για σημαντικό αριθμό «στόχων» του Predator είχε προηγηθεί και «νόμιμη επισύνδεση» της ΕΥΠ, δεν είδε πουθενά ευθύνες πολιτικών προσώπων, αντιμετώπισε τον γενικό γραμματέα του πρωθυπουργού ως έναν απλό μάρτυρα, δεν εξέτασε καθόλου το ερώτημα της κατασκοπείας παρότι επρόκειτο για κατασκοπευτικό λογισμικό που «στοχοποιούσε» υπουργούς και ανώτατους αξιωματικούς, και βέβαια θεώρησε ότι τελικά απλώς ευθύνονταν κάποιοι «ιδιώτες».
Θα μπορούσε κανείς να πει ότι η πραγματική δικαστική διερεύνηση της υπόθεσης των υποκλοπών έγινε στη διάρκεια της εκδίκασης της υπόθεσης των «ιδιωτών» στο Μονομελές Πλημμελειοδικείο. Εκεί κλήθηκαν και κατέθεσαν σημαντικοί μάρτυρες, και τους έγιναν οι αναγκαίες ερωτήσεις (και όχι τα «σκονάκια» της Εξεταστικής Επιτροπής της Βουλής), εκεί ερευνήθηκαν επιτέλους πτυχές όπως αυτές που αφορούσαν τον «κρεοπώλη» και την προπληρωμένη κάρτα με την οποία αγοράστηκαν τα πακέτα μηνυμάτων που εστάλησαν στη συνέχεια για να «μολυνθούν» τα τηλέφωνα-στόχοι, εκεί αναδείχθηκαν όλα τα ζητήματα που αφορούσαν τις εταιρείες που εμπλέκονταν και τις σχέσεις τους με το δημόσιο.
Ως αποτέλεσμα αυτή της ενδελεχούς διερεύνησης το δικαστήριο αυτό όχι μόνο καταδίκασε τέσσερις ιδιώτες σε βαριές ποινές, αλλά και ζήτησε ουσιαστικά να ερευνηθούν ποινικά, για τα ίδια αδικήματα άλλα 9 πρόσωπα που εμπλέκονται στην υπόθεση, όπως και να διερευνηθεί εάν τεκμηριώνεται και το αδίκημα της κατασκοπείας.
Μάλιστα, το δικαστήριο προχώρησε και σε πολύ γρήγορη καθαρογραφή της απόφασης, ακριβώς για να μπορέσουν να ξεκινήσουν έγκαιρα και τα παρακάτω βήματα.
Εδώ πρέπει να ξεκαθαρίσουμε και κάτι ακόμη: το σημαντικό στοιχείο τόσο με τις καταδίκες πρωτόδικα των τεσσάρων ιδιωτών όσο και με την ενδεχόμενη δίωξη και άλλων προσώπων ή την άσκηση διώξεων για νέες κατηγορίες, δεν είναι γενικά ότι καταδικάστηκαν (ή ενδέχεται να καταδικαστούν) κάποιοι «παραβάτες του νόμου». Είναι, ακόμη, ότι αυτοί οι άνθρωποι υπό το βάρος ή τον φόβο της καταδίκης τους – και μάλιστα ως μόνοι υπαίτιοι – θα αναγκαστούν επιτέλους να μιλήσουν και να πουν ποια ήταν τα πολιτικά πρόσωπα που εμπλέκονται, δηλαδή τα πολιτικά πρόσωπα που αποφάσισαν την προμήθεια του συγκεκριμένου παράνομου κατασκοπευτικού λογισμικού, που μεθόδευσαν τη μεταφορά πόρων για την προμήθειά του, που επέλεξαν τους «στόχους», αλλά και προφανώς παραλάμβαναν τα αποτελέσματα των παρακολουθήσεων αυτών.
Και εδώ αρχίζουν τα προβλήματα – και τα ανοιχτά ερωτήματα. Οι πράξεις που αποτελούν τον κορμό της υπόθεσης, δηλαδή η προσπάθεια μόλυνσης τηλεφώνων με παράνομο κατασκοπευτικό λογισμικό Predator, έγιναν κυρίως το 2021. Αυτό σημαίνει ότι είτε για τη δίωξη και άλλων προσώπων με αντίστοιχες κατηγορίες με αυτές των τεσσάρων καταδικασθέντων πρωτόδικα, είτε για την άσκηση και διώξεων για νέα αδικήματα, εάν μιλάμε για πλημμελήματα είμαστε μέσα στη «ζώνη της παραγραφής». Δηλαδή όσο περνάει καιρός, για κάποιες πράξεις δεν θα μπορεί πλέον να ασκηθεί δίωξη. Μάλιστα, έμπειροι νομικοί, όπως το στέλεχος του ΠΑΣΟΚ Χρήστος Κακλαμάνης, επισημαίνουν ότι ήδη για κάποια από τα «μολυσμένα» sms έχει επέλθει παραγραφή, αφού συμπληρώθηκαν ήδη πέντε χρόνια από όταν εστάλησαν. Και αυτό αφορά και την κατηγορία για κατασκοπεία που καταρχήν διώκεται σε βαθμό πλημμελήματος.
Η απόφαση του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου, καθαρογράφτηκε και εστάλη στην Εισαγγελία Πλημμελειοδικών στις 24 Μαρτίου. Όπως επισημαίνουν νομικοί περιείχε πλήρη τεκμηρίωση, γιατί έπρεπε να ασκηθούν διώξεις και στα 9 επιπλέον πρόσωπα. Μόνο που αντί να προχωρήσουν άμεσα στην άσκηση των διώξεων πέρασαν δύο εβδομάδες και στη συνέχεια ανακοινώθηκε ότι η δικογραφία εστάλη στον Άρειο Πάγο όπου θα χρεωθεί – μετά τις αργίες κ.λπ. – σε κάποιο Αντιεισαγγελέα που είτε θα τη μελετήσει ή εξετάσει, με υπαρκτό κίνδυνο η καθυστέρηση να σημαίνει παραγραφές μέχρις ότου φτάσει σε πόρισμα και στη συνέχεια στη βάση του πορίσματος αυτού η Εισαγγελία Πρωτοδικών να ασκήσει διώξεις (γιατί μόνο αυτή μπορεί), είτε στην καλύτερη των περιπτώσεων να αντιληφθούν τον κίνδυνο παραγραφής και να τη στείλουν πίσω στην Εισαγγελία Πρωτοδικών.
Στην περίπτωση της κατασκοπείας η παραγραφή μπορεί να αποφευχθεί εάν θεωρηθεί ότι είναι σε βαθμό κακουργήματος. Όμως, αυτό προϋποθέτει την πραγματική βούληση να εξεταστεί η υπόθεση έτσι και βεβαίως να γίνει επιτέλους πραγματική εξέταση του υλικού και των προσώπων που ήταν στόχοι.
Να το πω διαφορετικά, αυτή τη στιγμή γύρω από την υπόθεση με τις υποκλοπές κρίνεται και η τιμή της Δικαιοσύνης. Η μέχρι τώρα διαχείριση της υπόθεσης αποτελεί ένα σοβαρό πλήγμα για το κύρος ιδίως των ανώτατων βαθμίδων της Δικαιοσύνης. Αρκεί να αναλογιστούμε ότι ένα Μονομελές Πλημμελειοδικείο κατάφερε κατά τη διάρκεια εκδίκασης της υπόθεσης να κάνει όλη την αναγκαία διερεύνηση της υπόθεσης και να διατυπώσει μια απόφαση που αποτελεί το πραγματικό «πόρισμα» για την υπόθεση, την ώρα που η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου ουσιαστικά δεν θέλησε να ερευνήσει την υπόθεση σε βάθος, ούτε και να αποδώσει ευθύνες όσο ψηλά και εάν βρίσκονταν οι υπεύθυνοι, καλυπτόμενη πίσω από την καινοφανή και εμφανώς αβάσιμη θεωρία περί «ιδιωτικής υποθέσεως». Εάν για δεύτερη φορά η υποτιθέμενη αναβάθμιση μιας δικαστικής έρευνας με την ανάληψη μιας υπόθεσης από την Εισαγγελία του Αρείου Πάγου αποτελέσει «βασιλική οδό» για νέες μοιραίες καθυστερήσεις στην άσκηση διώξεων, για συγκάλυψη, μη απόδοση ευθυνών και τελικά την ατιμωρησία, το κύρος της Δικαιοσύνης θα έχει πληγεί ανεπανόρθωτα και η κρίση θεσμών που ήδη αντιμετωπίζει η χώρα θα έχει βαθύνει.
Κρίσιμη πλευρά της έρευνας θα πρέπει να είναι και το να κληθούν να καταθέσουν όλα ανεξαιρέτως τα θύματα μόλυνσης με παράνομο κατασκοπευτικό λογισμικό Predator. Και αυτό γιατί μέχρι τώρα είχαμε το πρωτοφανές γεγονός υπουργοί και ανώτατοι αξιωματικοί να πληροφορούνται ότι το κινητό τους τηλέφωνο έχει γίνει στόχος υποκλοπών και παρ’ όλα αυτά δεν έχουν ζητήσει να καταθέσουν, δεν έχουν απαιτήσει να διερευνηθεί και η δική τους υπόθεση, δεν έχουν αποστείλει τα τηλέφωνά τους προς εξέταση, δεν έχουν υποβάλει μηνύσεις ούτε είχαν κάνει «δήλωση υποστήριξης της κατηγορίας» στην πρωτόδικη εκδίκαση της υπόθεσης. Παρότι μιλάμε για υπουργούς και ανώτατους αξιωματικούς που διαχειρίζονται απόρρητες πληροφορίες. Δεν είναι δυνατόν κάποιος να φωτογραφίζει μια στρατιωτική βάση και αμέσως να συλλαμβάνεται για κατασκοπεία σε βαθμό κακουργήματος και εδώ που έχουμε αποδεδειγμένη προσπάθεια να παραβιαστεί το απόρρητο της επικοινωνίας ανώτατων κρατικών αξιωματούχων να μην έχει γίνει καμία ενέργεια.
Για να μην αναφερθούμε στο γεγονός ότι είδαμε υπουργούς όπως ο Άδωνις Γεωργιάδης να αναφέρονται στην ενδεχόμενη απόπειρα μόλυνσης των τηλεφώνων με δηλώσεις επιπέδου «δεν έγινε και τίποτα» και ουσιαστικά να επιλέγουν συνειδητά να μην συμβάλουν με δική τους πρωτοβουλία στη διερεύνηση μιας τόσο σοβαρής υπόθεσης που σε τελική ανάλυση αφορά και την εθνική ασφάλεια στο όνομα της οποίας τόσο συχνά ομνύουν. Εδώ είχαμε ακόμη και το παράδοξο ο τότε γενικός γραμματέας (και ανιψιός) του πρωθυπουργού Γρηγόρης Δημητριάδης να έχει κάνει πλήθος αγωγών σε βάρος όσων αναφέρθηκαν σε ενδεχόμενη εμπλοκή του στην υπόθεση, αλλά δεν έχει κάνει – εξ όσων τουλάχιστον γνωρίζουμε – μήνυση σε αυτούς που χρησιμοποίησαν τον δικό του αριθμό τηλεφώνου για να στείλουν «μολυσμένα» sms.
Όλα αυτά σημαίνουν ότι σήμερα το χρέος της Δικαιοσύνης είναι να πάρει το νήμα της υπόθεσης των υποκλοπών από εκεί που το άφησε το Μονομελές Πλημμελειοδικείο και όχι από το σημείο μηδέν που ήταν μετά το τέλος της έρευνας Ζήση. Γιατί οι υποκλοπές παραμένουν μια ανοιχτή θεσμική πληγή που όσο δεν αποδίδεται πραγματικά δικαιοσύνη λειτουργούν ως καταλύτης για ακόμη μεγαλύτερη κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς και στη δημοκρατία.         Λευτέρης Θ. Χαραλαμπόπουλος