Δεν υπάρχει «ενδημική διαφθορά» χωρίς πολιτική και κομματική ευθύνη για αυτήν

Μιλώντας για τη σημασία της ψηφιακής διακυβέρνησης και του gov.gr ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι τα ζητήματα διαφθοράς είναι «ενδημικά σε κάθε κρατική δομή η οποία δίνει έμφαση σε βαριές γραφειοκρατικές διαδικασίες».
Το σημείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία. Καταρχάς γιατί ο πρωθυπουργός έκανε ένα λογικό άλμα. Η γραφειοκρατία είναι ένα σοβαρό πρόβλημα καθαυτό, αλλά δεν οδηγεί αυτόματα στη διαφθορά. Η διαφθορά απαιτεί μια κατάρρευση των ηθικών κανόνων σε σχέση με λειτουργήματα και πάνω από όλα ένα πολιτικό και θεσμικό κλίμα που την ευνοεί.
Έπειτα, είναι παραπάνω από προφανές γιατί ο πρωθυπουργός παρουσιάζει τη διαφθορά ως ένα «ενδημικό φαινόμενο» που έχει να κάνει πρωτίστως με τη γραφειοκρατία. Μια τέτοια ερμηνεία απαλλάσσει την κυβέρνηση και τον κομματικό σχηματισμό του οποίου ηγείται, από την πραγματική πολιτική ευθύνη που έχει για πολύ συγκεκριμένα φαινόμενα διαφθοράς. Είναι μια προσπάθεια απόσεισης ευθυνών ανάλογη με την επίσης προσφιλή στον Πρωθυπουργό επίκληση διαχρονικών κακοδαιμονιών για να εξηγήσει τραγωδίες όπως αυτή στα Τέμπη ή σκάνδαλα όπως αυτό του ΟΠΕΚΕΠΕ και να μην αναλάβει την ευθύνη που αναλογεί σε αυτόν και στην κυβέρνησή του.
Και βέβαια, δεν μπορεί κανείς να μην παρατηρήσει ότι αυτές οι δηλώσεις γίνονται την ώρα που συνεχίζεται η διερεύνηση του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ αποκαλύπτοντας την εμπλοκή ενός κομματικού μηχανισμού και όχι απλώς «επίορκων υπαλλήλων», ενώ ακόμη πιο πρόσφατα αποκαλύφθηκε μια υπόθεση παράνομου κυκλώματος σε πολεοδομικές υπηρεσίες που σε πρώτη ανάγνωση φαίνεται να έχει και πολιτικούς επιτονισμούς.
Και αυτό μας φέρνει στην ουσία του προβλήματος. Η διαφθορά μπορεί να έχει «ενδημικές» διαστάσεις ή να ευνοείται από τη γραφειοκρατία, αλλά ποτέ δεν μπορεί να αναπτυχθεί πέραν ενός ορίου χωρίς ένα ευνοϊκό περιβάλλον. Γιατί και οι «επίορκοι υπάλληλοι» συνήθως είναι γνωστό ότι δρουν έτσι και άρα συχνά έχουν την ανοχή αν όχι και την υποστήριξη των προϊσταμένων τους. Ιδίως όταν μπορούν να υποστηρίξουν ότι εν τέλει «παράγουν έργο» ή διευκολύνουν «επενδύσεις» ή ότι απλώς «αξιοποιούν» τη θέση που έχουν.
Γι’ αυτό το λόγο και το να θεωρούμε ότι η ψηφιοποίηση του κράτους αποτελεί την πανάκεια για τα φαινόμενα διαφθοράς, στην πραγματικότητα αποτελεί εθελοτυφλία απέναντι στο πρόβλημα. Όχι γιατί δεν χρειαζόμαστε την ψηφιοποίηση και την απλούστευση της διαδικασίας, αλλά γιατί από μόνες τους δεν επαρκούν για να επιβάλουν το αναγκαίο ήθος που αρμόζει σε ένα δημόσιο λειτουργό, ή για να σταματήσουν τον διαρκή πειρασμό να αξιοποιηθεί κομματικά η επιλεκτική διευκόλυνση των πολιτών. Αυτό απαιτεί ένα άλλο ήθος και ύφος διακυβέρνησης, έναν άλλο σεβασμό στους θεσμούς και στο κράτος δικαίου.
Και ο καθένας μπορεί να κάνει την αποτίμησή του για το εάν τα παραπάνω ισχύουν για την κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη…      Λευτέρης Θ. Χαραλαμπόπουλος