Έκπτωση φόρου 50% για 7 χρόνια: Tα νέα κίνητρα για επιστροφή επιστημόνων στο Ελληνικό Δημόσιο

Σε μια προσπάθεια να ενισχυθεί η επιστροφή εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού από το εξωτερικό, το υπουργείο Οικονομικών και η ΑΑΔΕ απευθύνουν πρόσκληση προς Έλληνες επιστήμονες που εργάζονται εκτός χώρας, προκειμένου να εξετάσουν το ενδεχόμενο επαναπατρισμού και απασχόλησης στο Δημόσιο. Η κίνηση εντάσσεται στη γενικότερη στρατηγική αντιμετώπισης του λεγόμενου brain drain, που χαρακτήρισε τα χρόνια της οικονομικής κρίσης.
Η βασική αλλαγή αφορά τη διεύρυνση του πλαισίου φορολογικών κινήτρων, το οποίο μέχρι σήμερα ίσχυε κυρίως για όσους επέστρεφαν για να εργαστούν στον ιδιωτικό τομέα. Πλέον, με απόφαση της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου και της ΑΑΔΕ, τα ίδια κίνητρα επεκτείνονται και σε όσους επιλέξουν να απασχοληθούν ως μισθωτοί στο Ελληνικό Δημόσιο.
Η παρέμβαση βασίζεται στην επέκταση του άρθρου 5Γ του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος και αφορά τόσο νέες αιτήσεις όσο και παλαιότερες που βρίσκονται σε εκκρεμότητα. Συγκεκριμένα, το νέο καθεστώς εφαρμόζεται σε αιτήσεις που θα υποβληθούν μετά τη δημοσίευση της σχετικής απόφασης, αλλά και σε αιτήσεις που έχουν ήδη κατατεθεί από τα τέλη Ιουλίου 2025, καθώς και σε εκείνες που δεν έχουν ακόμη εξεταστεί από τη φορολογική διοίκηση.
Το βασικό δέλεαρ για όσους εξετάζουν την επιστροφή τους είναι η σημαντική φορολογική ελάφρυνση. Για περίοδο επτά ετών, οι δικαιούχοι θα φορολογούνται για το 50% του εισοδήματος που αποκτούν από μισθωτή εργασία στην Ελλάδα, μειώνοντας αισθητά τη συνολική επιβάρυνση. Παράλληλα, προβλέπεται απαλλαγή από τα τεκμήρια διαβίωσης για κύρια κατοικία και οχήματα, κάτι που διευκολύνει την προσαρμογή των επιστρεφόντων στο ελληνικό φορολογικό περιβάλλον.
Η διαδικασία υπαγωγής στο καθεστώς έχει ψηφιοποιηθεί πλήρως, με τους ενδιαφερόμενους να μπορούν να υποβάλουν αίτηση μέσω της πλατφόρμας myAADE. Η ηλεκτρονική υποβολή και η ύπαρξη συγκεκριμένης διαδρομής μέσα στην πλατφόρμα αποσκοπούν στη μείωση της γραφειοκρατίας και στην επιτάχυνση της διαδικασίας, αν και στην πράξη η ταχύτητα διεκπεραίωσης παραμένει ζητούμενο.
Παράλληλα, η ΑΑΔΕ έχει ενεργοποιήσει και γραμμή υποστήριξης μέσω της υπηρεσίας my1521, παρέχοντας πληροφορίες τόσο τηλεφωνικά όσο και ψηφιακά, με στόχο την καλύτερη εξυπηρέτηση των ενδιαφερομένων, ιδίως όσων βρίσκονται εκτός Ελλάδας.
Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία τα στοιχεία δείχνουν ότι το κύμα φυγής επιστημόνων έχει αρχίσει να αντιστρέφεται, έστω και σταδιακά. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα, έως το 2023 είχε επιστρέψει περίπου το 64% όσων είχαν μεταναστεύσει την περίοδο 2010-2023. Μάλιστα, το 2023 καταγράφηκε για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια μεγαλύτερος αριθμός επιστροφών σε σχέση με τις αποχωρήσεις.
Ωστόσο, τα μεγέθη αυτά δεν αναιρούν το γεγονός ότι ένα σημαντικό ποσοστό εξειδικευμένου προσωπικού εξακολουθεί να εργάζεται στο εξωτερικό, συχνά υπό συνθήκες που δύσκολα μπορούν να συγκριθούν με την ελληνική πραγματικότητα. Σε αυτό το πλαίσιο, τα φορολογικά κίνητρα λειτουργούν ως ένα μόνο από τα εργαλεία προσέλκυσης.
Είναι ενδεικτικό ότι τα τελευταία χρόνια περίπου 6.000 Έλληνες του εξωτερικού αξιοποίησαν τα υφιστάμενα κίνητρα και επέστρεψαν, αριθμός που θεωρείται θετικός, αλλά όχι επαρκής για να καλύψει τις απώλειες της προηγούμενης δεκαετίας.
Η επέκταση των κινήτρων και στον δημόσιο τομέα αποτελεί μια προσπάθεια διεύρυνσης της δεξαμενής υποψήφιων επιστροφών. Ωστόσο, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα κατά πόσο το Δημόσιο μπορεί να ανταγωνιστεί συνολικά – και όχι μόνο φορολογικά – τις συνθήκες εργασίας και τις απολαβές που προσφέρονται στο εξωτερικό.
Σε κάθε περίπτωση, η νέα ρύθμιση προσθέτει ένα ακόμη εργαλείο στην προσπάθεια επαναπατρισμού επιστημόνων. Το αν θα μεταφραστεί σε ουσιαστική αύξηση των επιστροφών θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τα φορολογικά κίνητρα, αλλά και από το ευρύτερο περιβάλλον απασχόλησης και προοπτικών που μπορεί να προσφέρει η χώρα.