Τι σηματοδοτεί για τις τράπεζες και την αποταμίευση το νέο πλαίσιο των ΤΕΑ

Στην αύξηση της εθνικής αποταμίευσης (δημόσιας και ιδιωτικής), αλλά και στην ενίσχυση της ρευστότητας στην αγορά μέσω νέων επενδύσεων σε μετοχές και ομόλογα, θα μπορούσε να συμβάλει η ευρεία εφαρμογή του νέου θεσμικού πλαισίου που προβλέπει το νομοσχέδιο της Κεραμέως για τις συμπληρωματικές συντάξεις, σύμφωνα με κύκλους της αγοράς.
Μιλώντας η υπουργός Εργασίας, κα Νίκη Κεραμέως, στην Ολομέλεια της Βουλής κατα τη διάρκεια συζήτησης του νομοσχεδίου για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) ανέφερε πως το νέο πλαίσιο έχει οφέλη για τους ασφαλισμένους, για τις επιχειρήσεις, για την εθνική οικονομία.
Όπως επεσήμανε μεταξύ άλλων, για τους ασφαλισμένους ενισχύει και συμπληρώνει το συνταξιοδοτικό εισόδημα, για τις επιχειρήσεις δίνει ένα πρόσθετο κίνητρο προσέλκυσης και διατήρησης εργαζομένων και καθιστά πιο λειτουργικό το πλαίσιο για μικρότερες επιχειρήσεις οι οποίες μέχρι σήμερα είχαν δυσκολία πρόσβασης στην επαγγελματική ασφάλιση, ενώ για την εθνική οικονομία συσσωρεύει επενδυτικά κεφάλαια, διοχετεύει τη ρευστότητα στην οικονομία και αποτρέπει φυγή κεφαλαίων, ενισχύει τη μακροπρόθεσμη αποταμίευση των νοικοκυριών, δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας στον χρηματοοικονομικό κλάδο και αξιοποιεί την επαγγελματική ασφάλιση ως εργαλείο μακροπρόθεσμης αποταμίευσης, επένδυσης και ενίσχυσης της συνταξιοδοτικής επάρκειας.
Σημειώνεται ότι το νομοσχέδιο διευρύνει σημαντικά τις δυνατότητες ανάπτυξης δεύτερου πυλώνα ασφάλισης, προβλέποντας το «άνοιγμα» των υφιστάμενων Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης και σε άλλους κλάδους, πέραν εκείνων που συμμετέχουν ήδη σε αυτά (ανοιχτά ΤΕΑ), αλλά και τη δυνατότητα σύστασης ΤΕΑ μέσω συλλογικών συμβάσεων εργασίας.
Στο πλαίσιο αυτό, και τα ΤΕΑ και τα Ομαδικά Ασφαλιστικά Προϊόντα Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (ΟΑΠΕΣ) θα έχουν τη δυνατότητα να επενδύουν το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος των αποθεματικών που σχηματίζονται από τις εισφορές των ασφαλισμένων σε χρηματοοικονομικά προϊόντα, ενώ μέρος αυτών θα διατηρείται σε τραπεζικές καταθέσεις.
Αυτό σημαίνει πως μέσα από την ανάπτυξη του δεύτερου πυλώνα ασφάλισης (ΤΕΑ, ΟΑΠΕΣ) θα αναζωογονηθούν τόσο η αποταμίευση στις τράπεζες όσο και το εύρος των κεφαλαίων, που θα μπορούν να επενδυθούν σε μετοχές, ομόλογα και αμοιβαία κεφάλαια, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Το νομοσχέδιο της Κεραμέως για τα ΤΕΑ κινείται στην ίδια κατεύθυνση με τη νέα στρατηγική της Κομισιόν, η οποία προτείνει την «αυτόματη εγγραφή» όλων των εργαζομένων σε σχήματα είτε του δεύτερου (ΤΕΑ) είτε του τρίτου πυλώνα (ιδιωτική ασφάλιση), με στόχο την ανάπτυξη ενός πλέγματος συμπληρωματικής σύνταξης, το οποίο θα λειτουργεί παράλληλα με τα κρατικά συστήματα συνταξιοδότησης ανά χώρα.
Παράλληλα, όμως, όπως η ίδια η Κομισιόν επισημαίνει η παραπάνω στρατηγική για τις συντάξεις εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική για την ευρωπαϊκή Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.
Η στρατηγική για την «αυτόματη εγγραφή» σε συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά ταμεία
Η εφαρμογή της αυτόματης εγγραφής θα προσαρμόζεται στις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε κράτους-μέλους, με πλήρη σεβασμό στον ρόλο και την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων, καθώς και στις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Σύμφωνα με την Κομισιόν, οι εργαζόμενοι θα διατηρούν, πάντως, το δικαίωμα να εξαιρεθούν εφόσον δεν επιθυμούν να συμμετάσχουν.
Μέσω αυτής της στρατηγικής επιδιώκεται η αύξηση της συμμετοχής στα συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα και η ανάπτυξη της σχετικής αγοράς. Οι συγκεκριμένες παροχές δεν προορίζονται να αντικαταστήσουν τις δημόσιες συντάξεις, αλλά να προσφέρουν στους πολίτες μία επιπλέον πηγή εισοδήματος μετά την αποχώρησή τους από την εργασία.
Η Επιτροπή καλεί ακόμη τα κράτη-μέλη να αναπτύξουν ολοκληρωμένα συστήματα παρακολούθησης, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα που έχουν συγκεντρώσει και τις παροχές που εκτιμάται ότι θα λάβουν από όλα τα προγράμματα στα οποία συμμετέχουν. Τα συστήματα αυτά θα πρέπει να είναι συμβατά με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Παρακολούθησης Συντάξεων, υποστηρίζοντας και τη διασυνοριακή κινητικότητα.
Προτείνεται, επίσης, η δημιουργία εθνικών πινάκων συνταξιοδοτικών στοιχείων, οι οποίοι θα παρέχουν στις αρμόδιες αρχές πληρέστερη εικόνα για την κάλυψη, τη βιωσιμότητα και την επάρκεια των συνταξιοδοτικών συστημάτων. Τα δεδομένα αυτά προβλέπεται να ενσωματωθούν μελλοντικά σε αντίστοιχο πίνακα σε επίπεδο ΕΕ.
Η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων
Κεντρική θέση στον σχεδιασμό της Κομισιόν κατέχουν οι αποταμιεύσεις των ευρωπαϊκών νοικοκυριών, με περίπου 10 τρισ. ευρώ να βρίσκονται σήμερα σε τραπεζικές καταθέσεις. Παρότι οι καταθέσεις είναι ασφαλείς και εύκολα προσβάσιμες, συνήθως προσφέρουν χαμηλότερες αποδόσεις σε σύγκριση με τις επενδύσεις στις κεφαλαιαγορές.
Μέσω της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα, εφόσον το επιθυμούν, να κατευθύνουν μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων τους σε επενδυτικά προϊόντα με υψηλότερες δυνητικές αποδόσεις. Παράλληλα, η πρωτοβουλία επιδιώκει να προσφέρει στις επιχειρήσεις περισσότερες επιλογές χρηματοδότησης, ενισχύοντας την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Η ανάπτυξη ενοποιημένων κεφαλαιαγορών, παράλληλα με ένα ενοποιημένο τραπεζικό σύστημα, αναμένεται να διευρύνει την πρόσβαση σε κεφάλαια, ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες και τις καινοτόμες επιχειρήσεις που δεν μπορούν να βασίζονται αποκλειστικά στην τραπεζική χρηματοδότηση.
Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει, επίσης, την ενίσχυση της ενοποίησης και της ανταγωνιστικότητας του ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα, μεταξύ άλλων μέσω της περαιτέρω εμβάθυνσης της Τραπεζικής Ένωσης. Η πορεία υλοποίησης της στρατηγικής θα αποτιμηθεί το δεύτερο τρίμηνο του 2027, όταν η Επιτροπή θα παρουσιάσει την ενδιάμεση αξιολόγησή της για την πρόοδο που θα έχει επιτευχθεί.