ΕΚΤ: Τι αλλάζει από τον Νοέμβριο στην άντληση ρευστότητας από τις τράπεζες

Από τις 30 Νοεμβρίου 2026 τίθενται σε εφαρμογή οι νέοι κανόνες με τους οποίους η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) κρίνει ποια περιουσιακά στοιχεία μπορούν να καταθέτουν οι τράπεζες ως εξασφάλιση για να αντλήσουν ρευστότητα από το Ευρωσύστημα και με ποια αξία θα τα λαμβάνει υπόψη.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι τροποποιήσεις εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ στις 22 Σεπτεμβρίου και δημοσιοποιήθηκαν στις 29 του ίδιου μήνα, αγγίζοντας τόσο τις πιστοληπτικές αξιολογήσεις που λαμβάνονται υπόψη όσο και τις περικοπές στην αξία των εξασφαλίσεων, από τις οποίες εξαρτάται το ύψος της χρηματοδότησης που μπορεί να εξασφαλίσει μια τράπεζα.
Η δεύτερη καλύτερη αξιολόγηση στο επίκεντρο
Η βασική αλλαγή είναι η μετάβαση στη δεύτερη καλύτερη πιστοληπτική αξιολόγηση από τους αναγνωρισμένους οίκους, η οποία θα καθορίζει πλέον αν ένα περιουσιακό στοιχείο του ιδιωτικού τομέα γίνεται δεκτό ως εξασφάλιση και ποιες περικοπές θα εφαρμόζονται στην αξία του, αντί της ευνοϊκότερης αξιολόγησης που χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα.
Η απόφαση είχε ανακοινωθεί ήδη από τις 21 Φεβρουαρίου 2025 και ενσωματώνεται τώρα στο πλαίσιο εφαρμογής της νομισματικής πολιτικής, καλύπτοντας μεταξύ άλλων τα τραπεζικά ομόλογα χωρίς εξασφαλίσεις, τα καλυμμένα ομόλογα και τους τίτλους μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων, ενώ επεκτείνεται και σε περιουσιακά στοιχεία του δημόσιου τομέα χωρών εκτός ευρωζώνης.
Στην πράξη, με τον τρόπο αυτό περιορίζεται το βάρος που μπορεί να έχει μια μεμονωμένη και ιδιαίτερα ευνοϊκή αξιολόγηση. Για τα περιουσιακά στοιχεία του δημόσιου τομέα της ευρωζώνης εξακολουθεί να ισχύει ο κανόνας της καλύτερης αξιολόγησης, γεγονός που αφήνει εκτός της αλλαγής τα ελληνικά κρατικά ομόλογα.
Οι αποτιμήσεις που καθορίζουν τη διαθέσιμη χρηματοδότηση
Παράλληλα αναθεωρείται το σύστημα των περικοπών αποτίμησης, των λεγόμενων haircuts, μέσω των οποίων το Ευρωσύστημα προσδιορίζει την αξία που αναγνωρίζει σε κάθε εξασφάλιση, καθώς η αξία που λαμβάνεται υπόψη για τη χρηματοδότηση είναι χαμηλότερη από την αποτιμημένη αξία του περιουσιακού στοιχείου και λειτουργεί ως περιθώριο προστασίας έναντι του κινδύνου.
Στόχος της αναθεώρησης είναι να διατηρηθεί επαρκής προστασία από τον κίνδυνο και να εφαρμοστούν πιο συνεπείς κανόνες σε περιουσιακά στοιχεία με παρόμοιο επίπεδο κινδύνου, διασφαλίζοντας παράλληλα την αξιολόγηση.
Στο πλαίσιο αυτό εξειδικεύονται οι περικοπές για τίτλους που έχουν εκδοθεί από την ίδια τράπεζα και την κατηγορία ως εξασφάλιση, καθώς και για τίτλους που έχουν εκδώσει και διακρατήσει. Παράλληλα, οι περικοπές στις μεμονωμένες δανειακές υποχρεώσεις διαφοροποιούνται περισσότερο, λαμβάνοντας υπόψη και τον τρόπο αποπληρωμής τους.
Αλλάζει, επίσης, η μεταχείριση των χρηματοδοτικών θυγατρικών μη χρηματοπιστωτικών ομίλων, οι οποίες εντάσσονται υπό προϋποθέσεις στην ίδια κατηγορία περικοπών με τις μητρικές τους, δηλαδή στην κατηγορία III, με δυνατότητα να λειτουργούν ως οφειλέτες δανειακών απαιτήσεων και με υπαγωγή στον κλιματικό παράγοντα του πλαισίου εξασφαλίσεων.
Η προθεσμία για τις εγγυήσεις της πανδημίας
Μια ακόμη προσαρμογή αφορά τις δανειακές απαιτήσεις που γίνονται δεκτές μέσω του προσωρινού πλαισίου, επειδή διαθέτουν κρατική εγγύηση συνδεδεμένη με την πανδημία, παρότι δεν πληρούν όλες τις προϋποθέσεις του γενικού πλαισίου.
Όπως είχε γνωστοποιηθεί στις 25 Ιουνίου 2026, η επιλεξιμότητά τους με αυτή την εξαίρεση θα διατηρηθεί μόνο μέχρι το τέλος του 2026, στο πλαίσιο της σταδιακής απόσυρσης των έκτακτων μέτρων.
Για τις τράπεζες, η πρακτική σημασία των αλλαγών θα κριθεί από τη σύνθεση των εξασφαλίσεων που διαθέτουν, αφού διαφορετικές αξιολογήσεις και περικοπές μπορούν να μεταβάλουν τη χρηματοδότηση που αντλείται έναντι ενός συγκεκριμένου χαρτοφυλακίου, και γι' αυτό η επίδραση πρέπει να εξεταστεί ανά τίτλο και ανά κατηγορία περιουσιακού στοιχείου.