Σπριντ της ΑΑΔΕ στο νήμα της παραγραφής - Ποιοι φορολογούμενοι μπαίνουν στο στόχαστρο

Ανεβάζει ταχύτητα ο φοροελεγκτικός μηχανισμός για τις υποθέσεις που κινδυνεύουν να κλείσουν οριστικά στο τέλος του έτους, καθώς για μια σειρά φορολογικών φακέλων τα χρονικά περιθώρια στενεύουν αισθητά.
Στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως υποθέσεις του φορολογικού έτους 2020, αλλά και παλαιότεροι φάκελοι στους οποίους η παραγραφή έχει παραταθεί νόμιμα και ολοκληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Για την ΑΑΔΕ, το κρίσιμο δεν είναι απλώς να έχει ανοίξει ένας έλεγχος. Μέχρι την καταληκτική ημερομηνία πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί οι ελεγκτικές διαδικασίες και να έχουν εκδοθεί και κοινοποιηθεί οι σχετικές πράξεις προσδιορισμού φόρων και προστίμων.
Αυτός είναι και ο λόγος που οι ελεγκτικές υπηρεσίες καταρτίζουν λίστες προτεραιότητας, δίνοντας βάρος στις υποθέσεις που βρίσκονται πιο κοντά στην παραγραφή και εμφανίζουν μεγαλύτερο φορολογικό ενδιαφέρον.
Καθοριστικό ρόλο παίζει η απόφαση 1246/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία αλλάζει τα δεδομένα για συγκεκριμένες παλαιές υποθέσεις φοροδιαφυγής.
Το ανώτατο δικαστήριο έβαλε φρένο στην επέκταση της παραγραφής σε βάθος 20ετίας, ενώ έκρινε αντίστοιχα προβληματική και τη μεταβατική ρύθμιση που προέβλεπε δεκαετή παραγραφή για το φορολογικό έτος 2013.
Για τις περιπτώσεις που καλύπτονται από την απόφαση, επανέρχεται στο προσκήνιο ο βασικός κανόνας της πενταετούς παραγραφής, περιορίζοντας σημαντικά τη δυνατότητα της Φορολογικής Διοίκησης να διατηρεί ανοικτές υποθέσεις για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ποιοι φάκελοι μπαίνουν πρώτοι στο «μικροσκόπιο»
Στο ραντάρ των ελεγκτών βρίσκονται υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος, ΦΠΑ και φορολογίας κεφαλαίου, ανάλογα με το έτος και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε υπόθεσης.
Για τα εισοδήματα του 2020, των οποίων οι δηλώσεις υποβλήθηκαν το 2021, η βασική πενταετής προθεσμία παραγραφής συμπληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Αυτό σημαίνει ότι οι συγκεκριμένοι φάκελοι βρίσκονται πλέον στην πρώτη γραμμή των ελέγχων, ιδιαίτερα εφόσον υπάρχουν ενδείξεις φοροδιαφυγής, αποκλίσεις από διασταυρώσεις ή άλλα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί από τη Φορολογική Διοίκηση.
Παράλληλα, στο στόχαστρο μπαίνουν και παλαιότερες υποθέσεις στις οποίες η παραγραφή μεταφέρθηκε νόμιμα προς τα εμπρός. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση υποθέσεων του φορολογικού έτους 2019, για τις οποίες υποβλήθηκε αρχική ή τροποποιητική δήλωση μέσα στο 2025 και συντρέχουν οι σχετικές προϋποθέσεις.
Ανάλογη αντιμετώπιση υπάρχει και για ΦΠΑ και φορολογία κεφαλαίου, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις νέα στοιχεία που περιήλθαν στη Φορολογική Διοίκηση κατά το τελευταίο έτος της αρχικής πενταετίας μπορούν να επηρεάσουν την τελική ημερομηνία παραγραφής.
Οι βασικές κατηγορίες
Στις υποθέσεις που συγκεντρώνουν αυξημένο ενδιαφέρον έως το τέλος του 2026 περιλαμβάνονται:

• Υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος και ΦΠΑ του φορολογικού έτους 2020, για τις οποίες έχουν υποβληθεί εμπρόθεσμες δηλώσεις ή εκπρόθεσμες δηλώσεις μέσα στις προθεσμίες που επιτρέπουν να συμπληρωθεί η παραγραφή στο τέλος του 2026.
• Υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος της χρήσης 2018, στις οποίες οι δηλώσεις δεν είχαν υποβληθεί εμπρόθεσμα, αλλά κατατέθηκαν εκπρόθεσμα μέσα στο 2024 και πληρούνται οι προϋποθέσεις για μετατόπιση της παραγραφής.
• Παλαιότεροι φάκελοι στους οποίους προέκυψαν συμπληρωματικά ή νέα στοιχεία και εφαρμόζονται ειδικότερες διατάξεις παράτασης.
• Υποθέσεις φορολογίας κεφαλαίου και ΦΠΑ στις οποίες οι προθεσμίες φθάνουν επίσης έως το τέλος του 2026.

Τι σημαίνει για τους ελέγχους
Η νέα κατάσταση υποχρεώνει τις ελεγκτικές υπηρεσίες να κινηθούν με μεγαλύτερη ταχύτητα και πιο αυστηρή ιεράρχηση.
Υποθέσεις με υψηλότερο δημοσιονομικό ενδιαφέρον, ενδείξεις απόκρυψης εισοδήματος, αναντιστοιχίες δηλώσεων και συναλλαγών ή στοιχεία από ηλεκτρονικές διασταυρώσεις είναι πιθανό να προηγηθούν.
Το κρίσιμο για τη Φορολογική Διοίκηση είναι να μην χαθούν λόγω παραγραφής υποθέσεις στις οποίες υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις φορολογικών παραβάσεων.
Η απόφαση του ΣτΕ, πάντως, βάζει σαφέστερα όρια στη διάρκεια των ελέγχων και ενισχύει την πίεση προς την ΑΑΔΕ να ολοκληρώνει εγκαίρως τους φακέλους, αντί να στηρίζεται σε διαδοχικές παρατάσεις πολλών ετών.
Έτσι, το τελευταίο τρίμηνο του 2026 αναμένεται να αποτελέσει περίοδο εντατικών ελέγχων, με τις υποθέσεις που βρίσκονται ένα βήμα πριν την παραγραφή να περνούν πρώτες από το φορολογικό «κόσκινο».