Αποταμίευση: Το κενό στην προετοιμασία των Ελλήνων για τη σύνταξη – Τι δείχνουν τα στοιχεία

Περισσότερα χρόνια ζωής σημαίνουν και περισσότερα χρόνια για τα οποία ένα νοικοκυριό χρειάζεται να εξασφαλίσει επαρκές εισόδημα, σε μια περίοδο που η γήρανση του πληθυσμού αλλάζει τις ισορροπίες ανάμεσα σε όσους εργάζονται και σε όσους έχουν συνταξιοδοτηθεί.
Ωστόσο, το ζήτημα είναι πόσο προετοιμασμένοι είναι οι πολίτες για αυτή την προοπτική, καθώς μόλις το 17% των Ελλήνων γνωρίζει πόσα χρήματα θα χρειαστεί για να ζήσει άνετα μετά τη συνταξιοδότηση.
Η απόσταση ανάμεσα στην επιθυμία για μακροζωία και στην οικονομική προετοιμασία για αυτήν αναδείχθηκε χθες στο 2nd Financial Planning Forum, όπου οι δημογραφικές εξελίξεις συνδέθηκαν με την αποταμίευση, τον σχεδιασμό της ζωής μετά την εργασία και τις επιλογές μιας νέας γενιάς που αποκτά πρόσβαση στις επενδύσεις ακόμη και από την οθόνη του κινητού της.
Όπως ανέφερε ο Στέλιος Χατζλής, στέλεχος της NN Hellas, η εταιρεία πραγματοποιεί κάθε χρόνο, διεθνώς και στην Ελλάδα, έρευνα μακροζωίας, εξετάζοντας την οικονομική συμπεριφορά των ανθρώπων και τις ανησυχίες τους. «Σε αυτή την έρευνα, είναι χαρακτηριστικό ότι οι Έλληνες απαντούν ότι θέλουν να ζήσουν 103 έτη», σημείωσε ο ίδιος, παρουσιάζοντας παράλληλα στοιχεία που δείχνουν τις δυσκολίες του μακροχρόνιου οικονομικού προγραμματισμού. Μόνο το 22% πιστεύει ότι θα πετύχει τους οικονομικούς του στόχους, ενώ μόλις ένας στους πέντε διαθέτει κάποιο χρηματοοικονομικό προϊόν πέρα από τις κλασικές αποταμιεύσεις.
Λιγότεροι άνθρωποι σε ηλικία εργασίας, περισσότεροι ηλικιωμένοι
Την έκταση των αλλαγών που αναμένονται στην Ελλάδα περιέγραψε ο Βύρων Κοτζαμάνης, καθηγητής Δημογραφίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και διευθυντής Ερευνών του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (Ι.Δ.Ε.Μ.), επισημαίνοντας ότι η χώρα θα κληθεί να προσαρμοστεί σε μια διαφορετική πληθυσμιακή πραγματικότητα.
Σύμφωνα με όσα παρουσίασε, οι γεννήσεις θα παραμείνουν σε χαμηλά επίπεδα, ενώ ο πληθυσμός αναμένεται να μειωθεί κατά περίπου 2 εκατ., εξέλιξη που, όπως εξήγησε, δεν ανατρέπεται χωρίς εξαιρετικά σημαντική μετανάστευση προς τη χώρα. Η μόνη ηλικιακή ομάδα που προβλέπεται να αυξηθεί τα επόμενα τριάντα χρόνια είναι οι ηλικιωμένοι, κατά περίπου 700.000, ενώ οι κάτω των 65 ετών αναμένεται να μειωθούν κατά 2,7 εκατ.
Ιδιαίτερη σημασία για την οικονομία και το συνταξιοδοτικό έχει η συρρίκνωση του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας. Όπως ανέφερε ο κ. Κοτζαμάνης, σήμερα στην Ελλάδα υπάρχουν περίπου 6 εκατ. άνθρωποι ηλικίας 20 έως 65 ετών, από τους οποίους εργάζονται γύρω στα 4 εκατ. Σε ορίζοντα 30 έως 35 ετών, ο συνολικός πληθυσμός αυτής της ηλικιακής κατηγορίας αναμένεται να περιοριστεί περίπου στα 4 εκατ., όσα είναι δηλαδή σήμερα τα άτομα που εργάζονται.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι όσοι θα βρίσκονται τότε σε ηλικία εργασίας θα απασχολούνται, αλλά αναδεικνύει το μέγεθος της πρόκλησης για την παραγωγή εισοδήματος και τη χρηματοδότηση των συντάξεων. Για τα νοικοκυριά, η προοπτική αυτή προσθέτει βάρος στον έγκαιρο υπολογισμό των μελλοντικών αναγκών τους, χωρίς από μόνη της να προσδιορίζει το ύψος της σύνταξης που θα λάβουν.
Από την ανησυχία για τη σύνταξη στον οικονομικό σχεδιασμό
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η προετοιμασία για τη συνταξιοδότηση προϋποθέτει να γνωρίζει κάποιος ποιες δαπάνες θα χρειάζεται να καλύπτει, ποιους πόρους εκτιμά ότι θα διαθέτει και ποιο περιθώριο έχει να αποταμιεύει όσο εργάζεται. Τα ευρήματα της έρευνας της NN δείχνουν ότι για μεγάλο μέρος των πολιτών αυτή η εικόνα παραμένει ασαφής.
Ο κ. Χατζλής συνέδεσε την ανάγκη καθοδήγησης με την υιοθέτηση μακροχρόνιου ορίζοντα, εξηγώντας ότι η συμβολή ενός επαγγελματία χρηματοοικονομικού σχεδιασμού επεκτείνεται στην οργάνωση των οικονομικών προτεραιοτήτων. «Ο ρόλος του Financial Planner δεν είναι απλά να δίνει συμβουλές, αλλά να βοηθά τους ανθρώπους να μετατρέψουν τις ανησυχίες τους σε σχέδιο», σημείωσε, προσθέτοντας ότι τους βοηθά να θέσουν στόχους και να οργανώσουν τις προτεραιότητές τους.
Όπως σημείωσε, για την NN το financial planning συνδέεται με την οικοδόμηση οικονομικής ανθεκτικότητας και σιγουριάς για το αύριο, γι’ αυτό και η εταιρεία επενδύει στις γνώσεις και στα εργαλεία των συνεργατών της.
Η νέα γενιά επενδύει, αλλά χρειάζεται να κατανοεί τους κινδύνους
Η συζήτηση για το μέλλον της αποταμίευσης αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον, καθώς αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο οι νεότεροι έρχονται σε επαφή με τις αγορές. Μια εφαρμογή ή ένα βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα μπορεί πλέον να αποτελέσει την αφετηρία μιας επενδυτικής απόφασης, χωρίς να έχει προηγηθεί συζήτηση με κάποιον επαγγελματία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Νικόλαος Δασκαλάκης, αναπληρωτής καθηγητής Χρηματοοικονομικής και Λογιστικής στο Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης του Παντείου Πανεπιστημίου, το 9,7% των νοικοκυριών της Ευρωζώνης που συμμετείχαν σε σχετική έρευνα κατέχει κρυπτοστοιχεία, ενώ περίπου το 10% των Ελλήνων μαθητών λυκείου έχει πραγματοποιήσει συναλλαγές σε κρυπτοστοιχεία.
«Στατιστικά σε μια τάξη 20 παιδιών τα 2 από αυτά έχουν κάνει trade», ανέφερε, αποτυπώνοντας πόσο νωρίς μπορεί να ξεκινά πλέον η επαφή με τις επενδύσεις.
Στην παρουσίασή του καταγράφηκε, επίσης, ότι το 57% των επενδυτών εκτιμά πως μπορεί να χάσει το μεγαλύτερο μέρος ή ακόμη και το σύνολο των χρημάτων του. Πέρα από τις έντονες διακυμάνσεις των τιμών, αναδείχθηκαν οι κίνδυνοι ρευστότητας, απώλειας ψηφιακών κλειδιών, κυβερνοεπιθέσεων, απάτης και χειραγώγησης της αγοράς, καθώς και εκείνοι που συνδέονται με τη μόχλευση, τον φόβο απώλειας ευκαιριών και την επιρροή των κοινωνικών δικτύων.
Για έναν πολίτη που επιχειρεί να δημιουργήσει κεφάλαιο για τις επόμενες δεκαετίες, η ευκολότερη πρόσβαση στις αγορές χρειάζεται επομένως να συνοδεύεται από κατανόηση του κινδύνου που αναλαμβάνει. Σε αυτό το σημείο εντοπίζεται και ο ρόλος του Financial Planner που περιέγραψε ο κ. Δασκαλάκης, βοηθώντας τον επενδυτή να αναγνωρίζει κινδύνους που δεν φαίνονται απαραίτητα στις μεταβολές μιας τιμής και να λαμβάνει πιο ενημερωμένες αποφάσεις.