ΕΚΤ: Ερχονται νέες ανατιμήσεις στα τρόφιμα το 2027 με τις τιμές ήδη 30% πάνω από το 2021

Νέες αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων το 2027 αναμένει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, καθώς το ακριβότερο ενεργειακό κόστος, οι ανατιμήσεις στα λιπάσματα και οι επιπτώσεις των ακραίων καιρικών συνθηκών περνούν σταδιακά στην αγροτική παραγωγή και στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Σύμφωνα με την ανάλυση της ΕΚΤ, ο πληθωρισμός των τροφίμων στην Ευρωζώνη προβλέπεται να φθάσει στο 3,4% το τρίτο τρίμηνο του 2027, πριν ακολουθήσει πορεία αποκλιμάκωσης.
Οι νέες πιέσεις εκδηλώνονται ενώ τα τρόφιμα παραμένουν ήδη περίπου 30% ακριβότερα από τα τέλη του 2021. Παράλληλα, η δυνατότητα των νοικοκυριών να αγοράζουν είδη διατροφής δεν έχει αποκατασταθεί στα επίπεδα που ίσχυαν πριν από την πληθωριστική έξαρση.
Αν και ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των τιμών των τροφίμων περιορίστηκε από 2,6% τον Ιανουάριο του 2026 σε 1,1% τον Αύγουστο, καταγράφοντας το χαμηλότερο επίπεδο από τα μέσα του 2021, τον Σεπτέμβριο ενισχύθηκε ξανά στο 1,3%. Η μεταβολή προήλθε κυρίως από τα νωπά προϊόντα, τα οποία είναι περισσότερο εκτεθειμένα στις καιρικές συνθήκες.
Γιατί ενισχύονται ξανά οι πιέσεις στις τιμές
Η ΕΚΤ αποδίδει την προηγούμενη αποκλιμάκωση σε ευνοϊκές εξελίξεις της περασμένης χρονιάς. Οι καλές ευρωπαϊκές σοδειές, κυρίως στα δημητριακά και στους ελαιούχους σπόρους, μαζί με τη μείωση των διεθνών τιμών του καφέ, του τσαγιού, του κακάο και της ζάχαρης, συνέβαλαν στη συγκράτηση του κόστους παραγωγής.
Η επίδραση αυτών των παραγόντων, ωστόσο, εξασθενεί σταδιακά. Την ίδια στιγμή, το αυξημένο ενεργειακό κόστος δεν έχει ακόμη περάσει στο σύνολό του στις τελικές τιμές των τροφίμων.
Όπως αναφέρουν οι οικονομολόγοι της ΕΚΤ Elena Bobeica, Gerrit Koester, Friderike Kuik και Christiane Nickel, η ενέργεια επιβαρύνει την παραγωγή τόσο άμεσα όσο και μέσω του κόστους μεταφοράς, των λιπασμάτων, των υλικών συσκευασίας και της μεταποίησης.
Η μετακύλιση αυτών των επιβαρύνσεων στους καταναλωτές γίνεται με καθυστέρηση αρκετών μηνών. Ειδικά στην περίπτωση του πετρελαίου, η πλήρης επίδραση στις τιμές των τροφίμων μπορεί να εκδηλωθεί σε βάθος ετών, ενώ για το φυσικό αέριο η χρονική υστέρηση είναι ακόμη μεγαλύτερη.
Ποια τρόφιμα επηρεάζονται περισσότερο
Σύμφωνα με την ανάλυση, μεγαλύτερη έκθεση στην άνοδο του ενεργειακού κόστους έχουν οι καλλιέργειες με υψηλές ενεργειακές απαιτήσεις. Οι πιέσεις αναμένεται να μεταφερθούν σε μια σειρά βασικών προϊόντων:

• Σιτάρι, καλαμπόκι και κριθάρι, λόγω της επιβάρυνσης του κόστους καλλιέργειας.
• Ψωμί, ζυμαρικά και άλλα αρτοσκευάσματα, μέσω των ακριβότερων δημητριακών και του ενεργειακού κόστους παραγωγής.
• Γαλακτοκομικά και κρέας, καθώς οι ανατιμήσεις στα δημητριακά αυξάνουν το κόστος των ζωοτροφών.
• Νωπά λαχανικά και πατάτες, λόγω του αυξημένου κόστους των λιπασμάτων.
• Προϊόντα θερμοκηπίου, καθώς το ακριβότερο φυσικό αέριο επιβαρύνει τη θέρμανση των εγκαταστάσεων.

Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στα λιπάσματα, των οποίων οι τιμές έχουν ενισχυθεί αισθητά μετά τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ.
Σε σύγκριση με την ενεργειακή κρίση του 2022, οι σημερινές ανατιμήσεις αποδίδονται τόσο στην ακριβότερη ενέργεια όσο και στα προβλήματα προσφοράς.
Το φυσικό αέριο, ως βασική πρώτη ύλη για την παραγωγή λιπασμάτων, επηρεάζει το κόστος καλλιέργειας δημητριακών, ελαιούχων σπόρων, νωπών λαχανικών και πατάτας, δημιουργώντας πρόσθετες επιβαρύνσεις σε διαφορετικά στάδια της παραγωγής.
Η επιβάρυνση από τη ζέστη και την ξηρασία
Πρόσθετες πιέσεις στην ευρωπαϊκή αγροτική παραγωγή προκαλούν τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Οι υψηλές θερμοκρασίες και η παρατεταμένη ξηρασία του καλοκαιριού του 2026 επηρέασαν καλλιέργειες σε μεγάλες περιοχές της Ευρώπης, σε κρίσιμη φάση της παραγωγικής περιόδου.
Οι οικονομολόγοι της ΕΚΤ εκτιμούν ότι οι συγκεκριμένες συνθήκες θα μπορούσαν να προσθέσουν 0,3 έως 0,8 ποσοστιαίες μονάδες στον πληθωρισμό των τροφίμων της Ευρωζώνης μέσα στον επόμενο χρόνο. Η ένταση των επιπτώσεων θα διαφέρει ανάλογα με τη χώρα και την κατηγορία προϊόντων.
Η επίδραση του καιρού αναμένεται να γίνει αισθητή ταχύτερα από εκείνη των ενεργειακών ανατιμήσεων, καθώς επηρεάζει άμεσα τη διαθεσιμότητα των νωπών τροφίμων.
Ήδη τον Σεπτέμβριο, ο πληθωρισμός στα μη επεξεργασμένα τρόφιμα ανήλθε στο 4%, κυρίως λόγω των αυξήσεων στα λαχανικά. Στα επεξεργασμένα τρόφιμα, αντίθετα, υποχώρησε στο 0,4%. Παράλληλα, το φαινόμενο Ελ Νίνιο προσθέτει πιέσεις στις διεθνείς τιμές των αγροτικών προϊόντων.
Η πρόβλεψη για το 2027
Με βάση τις προβολές του Σεπτεμβρίου, η ΕΚΤ αναμένει ότι ο πληθωρισμός των τροφίμων θα κορυφωθεί στο 3,4% το τρίτο τρίμηνο του 2027 και στη συνέχεια θα αρχίσει να υποχωρεί.
Η Τράπεζα υπογραμμίζει ότι η τρέχουσα ενεργειακή κρίση έχει μικρότερη ένταση από εκείνη του 2022. Μέχρι στιγμής, οι πιέσεις προέρχονται περισσότερο από το πετρέλαιο και τα προϊόντα διύλισης και λιγότερο από το φυσικό αέριο.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της, η κορύφωση του πληθωρισμού των τροφίμων αναμένεται να αντιστοιχεί περίπου στο ένα πέμπτο της κορύφωσης που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Επιπλέον, η ασθενέστερη ζήτηση σε σχέση με το 2022 ενδέχεται να περιορίσει τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να μεταφέρουν ολόκληρη την αύξηση του κόστους στις τελικές τιμές.
Παραμένει, πάντως, αβεβαιότητα για την πορεία των ανατιμήσεων. Ορισμένα μοντέλα υποδεικνύουν ότι οι επιπτώσεις θα εμφανιστούν αργότερα, ενώ άλλα προβλέπουν ισχυρότερες αυξήσεις από εκείνες των τελευταίων επίσημων προβολών. Όλα, ωστόσο, συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι ο πληθωρισμός των τροφίμων θα ενισχυθεί μέσα στο 2027.
Γιατί τα νοικοκυριά εξακολουθούν να πιέζονται
Η ΕΚΤ εξετάζει επίσης γιατί η ακρίβεια παραμένει αισθητή στα νοικοκυριά, παρά την επιβράδυνση του ετήσιου ρυθμού ανατιμήσεων. Στην Ευρωζώνη, το επίπεδο των τιμών των τροφίμων βρίσκεται περίπου 30% πάνω από τα τέλη του 2021, με σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των κρατών. Η σωρευτική αύξηση κυμαίνεται από περίπου 24% στη Φινλανδία έως 48% στην Εσθονία.
Παρότι οι πραγματικοί μισθοί έχουν συνολικά επιστρέψει στα επίπεδα πριν από την πληθωριστική έξαρση, η εικόνα αλλάζει όταν η σύγκριση περιορίζεται στην αγορά τροφίμων. Οι αυξήσεις των αποδοχών δεν αρκούν για να εξασφαλίσουν την ίδια ποσότητα ειδών διατροφής που μπορούσαν να αγοράσουν τα νοικοκυριά πριν από τις μεγάλες ανατιμήσεις.
Η απώλεια αυτή γίνεται περισσότερο αντιληπτή σε προϊόντα συχνής κατανάλωσης, όπως ο καφές, η σοκολάτα, τα γαλακτοκομικά και το κρέας. Ενδεικτικά, σε έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, η οποία δημοσιεύθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου, το 55% των Ευρωπαίων δήλωσε ότι οι προσιτές τιμές στα τρόφιμα πρέπει να αποτελούν κορυφαία προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ΕΚΤ εκτιμά ότι είναι ακόμη νωρίς για να θεωρηθεί πως οι πληθωριστικές πιέσεις στα τρόφιμα έχουν υποχωρήσει οριστικά, καθώς οι επιβαρύνσεις από την ενέργεια και τις καιρικές συνθήκες του καλοκαιριού δεν έχουν αποτυπωθεί πλήρως στις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές.