Από τον ελαιώνα στο ελαιοτριβείο – Ποιος εκδίδει το παραστατικό

Η παράταση έως το τέλος του 2026 και οι υποχρεώσεις παραγωγών και ελαιοτριβείων
Πριν ξεκινήσει για το ελαιοτριβείο, ο παραγωγός χρειάζεται να ξέρει ποιος θα εκδώσει το έγγραφο για τη μεταφορά του καρπού. Οι όροι «Α΄ φάση», «Β1» και «Β2» περιγράφουν στάδια εφαρμογής της ηλεκτρονικής καταγραφής των μεταφορών. Δεν είναι κατηγορίες αγροτών ούτε ονομασίες νέων φόρων.
ΠΟΙΟΥΣ ΚΑΛΥΠΤΕΙ Η ΠΑΡΑΤΑΣΗ
Το «κανονικό» και το «ειδικό» καθεστώς ΦΠΑ είναι φορολογικές κατηγορίες αγροτών, με διαφορετικές υποχρεώσεις. Ο παραγωγός επιβεβαιώνει με τον λογιστή του σε ποια ανήκει• δεν την επιλέγει ανά μεταφορά.
Η απόφαση Α.1198/2026 διατηρεί έως 31 Δεκεμβρίου 2026 συγκεκριμένη εξαίρεση για αγρότες του κανονικού καθεστώτος: μπορούν να μεταφέρουν τον καρπό από τον ελαιώνα στο ελαιοτριβείο για να βγει το λάδι, χωρίς να εκδώσουν οι ίδιοι δελτίο διακίνησης. Απαραίτητες προϋποθέσεις είναι να εκδώσει το ελαιοτριβείο δελτίο ποσοτικής παραλαβής και ο παραγωγός να μην ανήκει στην ομάδα που υποχρεώθηκε πρώτη να εφαρμόσει το σύστημα.
Στην πρώτη αυτή ομάδα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, επιχειρήσεις με τζίρο πάνω από 200.000 ευρώ το 2022. Ελέγχονται και τυχόν άλλες δραστηριότητες του παραγωγού. Η εξαίρεση δεν καλύπτει αυτομάτως πωλήσεις καρπού ή μεταφορές ελαιολάδου.
Το δελτίο ποσοτικής παραλαβής είναι το επίσημο έγγραφο με το οποίο το ελαιοτριβείο καταγράφει από ποιον παρέλαβε καρπό και πόση ποσότητα. Εκδίδεται κατά την παραλαβή. Ένα πρόχειρο χαρτί ζύγισης δεν αρκεί από μόνο του.
ΠΟΙΟΣ ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΕΙ ΤΟ ΕΓΓΡΑΦΟ
ΑΓΡΟΤΗΣ ΕΙΔΙΚΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ που μεταφέρει ο ίδιος τον καρπό του δεν εκδίδει ψηφιακό δελτίο αποστολής.
Το ελαιοτριβείο εκδίδει το δελτίο ποσοτικής παραλαβής. Αν, αντίθετα, έμπορος ή συνεταιρισμός παραλάβει τα προϊόντα στο χωράφι, εκείνος εκδίδει ψηφιακό δελτίο με την ένδειξη «Αντίστροφη Διακίνηση».
Η «αντίστροφη διακίνηση» σημαίνει ότι το έγγραφο εκδίδεται από εκείνον που παραλαμβάνει, αντί από εκείνον που στέλνει. Ο καρπός ακολουθεί την ίδια διαδρομή.
Για ΑΓΡΟΤΗ ΚΑΝΟΝΙΚΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ που οφείλει να εκδώσει ψηφιακό δελτίο, η εγκύκλιος Ε.2038/2026 επιτρέπει να το αναλάβει ο παραλήπτης, ακόμη και αν ο αγρότης χρησιμοποιεί δικό του όχημα. Η έκδοση και η ηλεκτρονική αποστολή των στοιχείων γίνονται πριν ξεκινήσει η μεταφορά.
Πρακτικά, ο παραγωγός συνεννοείται εγκαίρως με το ελαιοτριβείο: ποιος εκδίδει, από ποιο χωράφι ξεκινά ο καρπός και πού παραδίδεται. Όταν απαιτείται δελτίο αποστολής, η έκδοσή του δεν αφήνεται για την άφιξη.
Α΄ ΦΑΣΗ, Β1 ΚΑΙ Β2 ΜΕ ΑΠΛΑ ΛΟΓΙΑ
Α΄ φάση – το ηλεκτρονικό δελτίο. Εκδίδεται το παραστατικό της μεταφοράς και τα στοιχεία του αποστέλλονται στο myDATA, την ηλεκτρονική πλατφόρμα της φορολογικής αρχής, της ΑΑΔΕ. Καταγράφονται ποιος στέλνει, τι μεταφέρει και προς ποιον. Αυτή η υποχρέωση ισχύει ήδη για όσους υπάγονται στο σύστημα, με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις.
Β1, από 1 Ιανουαρίου 2027 – η παρακολούθηση της μεταφοράς. Προστίθεται η ηλεκτρονική καταγραφή της φόρτωσης, της τυχόν μεταφοράς του φορτίου σε άλλο όχημα, της παραλαβής και του ελέγχου της ποσότητας. Στο ελαιοτριβείο, για παράδειγμα, δηλώνεται η παραλαβή και ελέγχεται αν η ποσότητα συμφωνεί με το δελτίο. Τυχόν διαφορά καταγράφεται με την προβλεπόμενη διαδικασία.
Β2, από 1 Ιανουαρίου 2028 – κοινός κωδικός για το προϊόν. Τα είδη θα δηλώνονται με τυποποιημένους κωδικούς ευρωπαϊκής ταξινόμησης, ώστε το ίδιο είδος να αναγνωρίζεται με κοινό τρόπο στο σύστημα. Ο κωδικός αφορά το προϊόν, όχι τον παραγωγό. Για συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων μπορεί να καθοριστεί διαφορετική έναρξη με νεότερη απόφαση.
Οι ημερομηνίες αυτές αφορούν πρόσθετες λειτουργίες. Δεν αναβάλλουν το δελτίο αποστολής ή το δελτίο παραλαβής που απαιτείται ήδη σήμερα.
ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ
Η αξιόπιστη καταγραφή μπορεί να βοηθήσει να γνωρίζουμε την προέλευση και τη διαδρομή του προϊόντος και να περιορίσει αδήλωτες συναλλαγές. Η εφαρμογή, όμως, κρίνεται και στο χωράφι: χρειάζονται κατανοητές οδηγίες, εύχρηστα εργαλεία και υποστήριξη όταν δεν υπάρχει σύνδεση. Η δυνατότητα να εκδίδει το ελαιοτριβείο διευκολύνει τον αγρότη, αλλά απαιτεί οργάνωση από τον παραλήπτη. Η αποτελεσματικότητα πρέπει να αξιολογείται μαζί με τον χρόνο και το κόστος που επωμίζονται παραγωγοί και επιχειρήσεις.
Παναγιώτης Ξεροβάσιλας  Οικονομολόγος – Σύμβουλος επενδύσεων και επιχειρήσεων