Καταθέσεις: Γιατί μένουν χαμηλά τα επιτόκια – Τι προτείνει η Επιτροπή Ανταγωνισμού

Σε προσφορές μικρότερων τραπεζών και σε αποταμιευτικούς λογαριασμούς ψηφιακών τραπεζών βρίσκονται ορισμένες από τις καλύτερες αποδόσεις για τους καταθέτες, την ώρα που οι συστημικές διατηρούν χαμηλά τα επιτόκια στα βασικά καταθετικά τους προϊόντα.
Στην προσπάθειά τους να αυξήσουν τις καταθέσεις τους, οι μικρότερες τράπεζες προσφέρουν υψηλότερα επιτόκια για να προσελκύσουν νέους πελάτες, ενώ οι συστημικές, έχοντας ήδη υψηλή ρευστότητα, δεν έχουν την ίδια ανάγκη να διεκδικήσουν επιπλέον κεφάλαια. Όσο, μάλιστα, οι καταθέτες παραμένουν στην τράπεζα με την οποία συνεργάζονται, ακόμη και όταν μπορούν να βρουν καλύτερες αποδόσεις αλλού, η πίεση προς τις συστημικές για αύξηση των επιτοκίων παραμένει περιορισμένη.
Τους λόγους για τους οποίους οι αποδόσεις παραμένουν χαμηλές εξετάζει η τελική έκθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, προτείνοντας παράλληλα παρεμβάσεις για την ενίσχυση του ανταγωνισμού στην αγορά καταθέσεων.
Γιατί οι τράπεζες δεν διεκδικούν εντονότερα τις καταθέσεις
Την περίοδο 2022–2024 οι τέσσερις συστημικές τράπεζες συγκέντρωναν πάνω από το 94% των καταθέσεων. Η Επιτροπή αποδίδει στην υψηλή συγκέντρωση της αγοράς και στην πλεονάζουσα ρευστότητα το γεγονός ότι οι αυξήσεις των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) πέρασαν μόνο σε περιορισμένο βαθμό στα επιτόκια που προσέφεραν οι τράπεζες στους καταθέτες.
Στην έρευνα καταναλωτών της Επιτροπής, το 68% των ιδιωτών δήλωσε ότι διατηρούσε λογαριασμό όψεως, τρεχούμενο ή ταμιευτηρίου σε τουλάχιστον δύο τράπεζες, ενώ το 80% των ερωτηθέντων δεν είχε αναζητήσει, κατά την προηγούμενη διετία, πληροφορίες για πιθανή μεταφορά χρημάτων σε άλλη τράπεζα.
Περιορισμένη ήταν η μετακίνηση και στις προθεσμιακές καταθέσεις, καθώς μόλις το 14% των ιδιωτών που είχαν προθεσμιακή την τελευταία πενταετία άνοιξε τέτοια κατάθεση σε τράπεζα στην οποία δεν διατηρούσε ήδη λογαριασμό.
Όσοι δεν είχαν ανοίξει λογαριασμό σε άλλη τράπεζα την τελευταία πενταετία ανέφεραν, μεταξύ άλλων, ότι ήταν ικανοποιημένοι από την τράπεζά τους, ότι προτιμούσαν να εξυπηρετούνται από μία μόνο τράπεζα ή ότι δεν έβλεπαν ουσιαστικές διαφορές στις προσφορές. Για ορισμένους, το οικονομικό όφελος μιας αλλαγής δεν ήταν αρκετό για να προχωρήσουν στη σχετική διαδικασία.
Τι θα μπορούσε να αλλάξει για τους αποταμιευτές
Τη δυνατότητα να ανοίγουν οι καταθέτες έναν λογαριασμό στην τράπεζά τους με επιτόκιο που θα καθορίζει το κράτος προτείνει να εξεταστεί η Επιτροπή Ανταγωνισμού. Το παράδειγμα προέρχεται από τη Γαλλία, όπου τέτοιοι λογαριασμοί επιτρέπουν στους αποταμιευτές να έχουν πρόσβαση στα χρήματά τους όποτε τα χρειάζονται.
Στο ίδιο ζητούμενο, δηλαδή στο πώς μπορεί ένας καταθέτης να κερδίζει περισσότερους τόκους χωρίς να δεσμεύει τα χρήματά του σε προθεσμιακή, απαντά και η πρόταση για λογαριασμούς που επιβραβεύουν τη διατήρηση ενός ελάχιστου υπολοίπου. Σε αυτή την περίπτωση, η ίδια η τράπεζα θα προσφέρει καλύτερο επιτόκιο για τα χρήματα που μένουν στον λογαριασμό, χωρίς να απαιτείται η αγορά επενδυτικού ή ασφαλιστικού προϊόντος.
Ακόμη κι όταν υπάρχει καλύτερο επιτόκιο, όμως, ο καταθέτης πρέπει πρώτα να το βρει και ύστερα να μπορεί να μεταφέρει εύκολα τον λογαριασμό του. Η Επιτροπή προτείνει οι τράπεζες να παραπέμπουν από τις ιστοσελίδες τους στους συγκριτικούς πίνακες επιτοκίων της Τράπεζας της Ελλάδος, ώστε ο πελάτης να μπορεί να δει τι προσφέρουν και οι υπόλοιπες τράπεζες. Για όσους αποφασίζουν να μετακινηθούν, ζητά καλύτερη ενημέρωση για την ήδη διαθέσιμη υπηρεσία αλλαγής λογαριασμού, την οποία λίγοι έχουν χρησιμοποιήσει, καθώς και συντόμευση της διαδικασίας μεταφοράς.