DBRS: Θετικές προοπτικές για Ελλάδα και τρεις ακόμη χώρες της Ευρωζώνης – Οι κίνδυνοι για την Ευρώπη το 2027

Η Ευρώπη βρίσκεται στο επίκεντρο των αλλαγών στις πιστοληπτικές αξιολογήσεις κρατών ενόψει του 2027, με τις προοπτικές να διαφοροποιούνται αισθητά μεταξύ των οικονομιών της. Η Morningstar DBRS διαπιστώνει ότι ορισμένες χώρες εξακολουθούν να καταγράφουν πρόοδο στα δημοσιονομικά τους, ενώ άλλες αντιμετωπίζουν αυξανόμενες πιέσεις λόγω των ελλειμμάτων, του πολιτικού κατακερματισμού και των περιορισμένων δυνατοτήτων δημοσιονομικής προσαρμογής.
Σύμφωνα με την ανάλυση του οίκου, η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία και η Κύπρος συγκαταλέγονται στις χώρες της Ευρωζώνης με θετικές τάσεις αξιολόγησης. Στον αντίποδα, η Γαλλία και το Βέλγιο εμφανίζουν αρνητικές τάσεις, ενώ στην ίδια κατηγορία βρίσκεται και η Πολωνία, η οποία ανήκει στην ΕΕ αλλά όχι στην Ευρωζώνη.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει, σύμφωνα με την DBRS, τη συνεχιζόμενη δημοσιονομική βελτίωση των χωρών που είχαν πληγεί περισσότερο από την κρίση της Ευρωζώνης πριν από περίπου 15 χρόνια, αλλά και τις νέες ανισορροπίες που αναδύονται σε άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες.
Ελλάδα: Σταθερή βελτίωση των δημοσιονομικών προοπτικών
Η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των τεσσάρων χωρών της Ευρωζώνης για τις οποίες η Morningstar DBRS διατηρεί θετική τάση αξιολόγησης. Μαζί με την Ιρλανδία, την Πορτογαλία και την Κύπρο, επωφελείται από τη σημαντική δημοσιονομική προσαρμογή που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια.
Η βελτίωση των δημόσιων οικονομικών αποτελεί βασικό παράγοντα για την ενίσχυση της πιστοληπτικής εικόνας των συγκεκριμένων χωρών, οι οποίες είχαν βρεθεί στο επίκεντρο της κρίσης χρέους της Ευρωζώνης.
Συνολικά, από τα 45 κράτη που αξιολογεί δημόσια ο οίκος, τα πέντε εμφανίζουν θετική τάση και τα τρία αρνητική. Όλες οι περιπτώσεις θετικών και αρνητικών τάσεων εντοπίζονται στην Ευρώπη. Για τις υπόλοιπες χώρες, η DBRS αναμένει περιορισμένες μεταβολές στις αξιολογήσεις, με πιθανή εξαίρεση τα κράτη που βρίσκονται στην κατηγορία μη επενδυτικής βαθμίδας.
Γαλλία, Βέλγιο και Πολωνία υπό δημοσιονομική πίεση
Στην αντίθετη πλευρά βρίσκονται η Γαλλία, το Βέλγιο και η Πολωνία, όπου η αύξηση του δημόσιου χρέους συνδυάζεται με σημαντικούς πολιτικούς περιορισμούς.
Ειδικά για τη Γαλλία, η DBRS εκτιμά ότι τα περιθώρια αύξησης των εσόδων και κάλυψης των κοινωνικών αναγκών είναι περιορισμένα. Η ενίσχυση των πολιτικών δυνάμεων εκτός του παραδοσιακού πολιτικού συστήματος, καθώς και οι πρόσφατες κοινωνικές αναταραχές με πρωταγωνιστές νέους σε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις, αντανακλούν βαθύτερες οικονομικές δυσκολίες.
Στο επίκεντρο βρίσκονται ζητήματα όπως η στέγαση, η εκπαίδευση, η απασχόληση και το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης. Οι κοινωνικές απαιτήσεις για νέα μέτρα στήριξης περιορίζουν, σύμφωνα με τον οίκο, τη δυνατότητα των κυβερνήσεων να προχωρήσουν σε ουσιαστική δημοσιονομική εξυγίανση.
Ανθεκτική η παγκόσμια οικονομία, αλλά οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι παραμένουν
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η Morningstar DBRS εκτιμά ότι τα θεμελιώδη οικονομικά μεγέθη θα αποτελέσουν σχετικά σταθερή βάση για το 2027. Η ανάπτυξη διατηρήθηκε σε ικανοποιητικά επίπεδα το 2026 στις μεγαλύτερες οικονομίες, παρά τις διαδοχικές αναταράξεις.
Η Γερμανία εμφανίζει σημάδια ανάκαμψης έπειτα από αρκετά χρόνια υποτονικών επιδόσεων. Παράλληλα, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ολλανδία κινήθηκαν με ρυθμούς ανάπτυξης υψηλότερους από τον μέσο όρο της ΕΕ, σε αντίθεση με τη Γαλλία και την Ιταλία.
Για το 2027, ο οίκος προβλέπει ότι η αναπτυξιακή δυναμική θα διατηρηθεί, με πιθανή επιτάχυνση στην Ευρώπη και τον Καναδά, σταθερούς ρυθμούς στις ΗΠΑ και ήπια επιβράδυνση σε ορισμένες ασιατικές οικονομίες.
Ωστόσο, οι γεωπολιτικές συγκρούσεις και οι εμπορικές αντιπαραθέσεις εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικές απειλές για την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό. Ειδικότερα, ενδεχόμενες διαταραχές στις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή θα μπορούσαν να αυξήσουν το ενεργειακό κόστος και τις δαπάνες μεταφορών για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Παράλληλα, ο πόλεμος Ρωσίας - Ουκρανίας ενδέχεται να προκαλέσει πρόσθετες επιπτώσεις, ιδιαίτερα εάν σημειωθούν σοβαρές ζημιές στις ενεργειακές υποδομές της Ρωσίας. Η αντιπαράθεση ΗΠΑ - Κίνας, οι εντάσεις μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας, αλλά και η εμπορική πολιτική της Ουάσιγκτον αποτελούν πρόσθετες πηγές αβεβαιότητας.
Οι κυβερνήσεις πιέζονται από άμυνα, κοινωνικές δαπάνες και χρέος
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που εντοπίζει η DBRS είναι η δυσκολία των κυβερνήσεων να ανταποκριθούν στις αυξανόμενες απαιτήσεις για κοινωνικές και αμυντικές δαπάνες, ενώ παράλληλα καλούνται να περιορίσουν τα δημοσιονομικά ελλείμματα.
Παρότι η συνολική οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών εμφανίζεται ισχυρή, οι έρευνες καταγράφουν χαμηλή εμπιστοσύνη για το μέλλον. Οι νεότερες ηλικίες και τα οικονομικά πιο ευάλωτα νοικοκυριά εκφράζουν ανησυχίες για την απασχόληση, την προσιτή στέγαση, τις τιμές ενέργειας, την πρόσβαση στην εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη.
Την ίδια στιγμή, οι δημογραφικές αλλαγές περιορίζουν την προσφορά εργασίας και αυξάνουν τις δαπάνες για συντάξεις και υγειονομική περίθαλψη.
Σημαντική επιβάρυνση προκαλεί και η ανάγκη ενίσχυσης της εθνικής ασφάλειας. Οι συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή συνεπάγονται υψηλό δημοσιονομικό κόστος, τόσο για τις άμεσα εμπλεκόμενες χώρες όσο και για τα κράτη που επηρεάζονται έμμεσα από τις πολεμικές επιχειρήσεις, τις επιθέσεις και τις διαταραχές στις μεταφορικές οδούς.
Η ανάγκη αναπλήρωσης στρατιωτικού εξοπλισμού και ενίσχυσης των οπλοστασίων οδηγεί σε πρόσθετες δαπάνες, την ώρα που πολλές κυβερνήσεις δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν τους απαραίτητους πόρους.
Τα υψηλότερα επιτόκια περιορίζουν τα περιθώρια δανεισμού
Παρά το γεγονός ότι οι πραγματικές αποδόσεις δεν βρίσκονται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα με βάση τα μακροπρόθεσμα ιστορικά δεδομένα, έχουν αυξηθεί σημαντικά σε σχέση με την περίοδο μετά το 2008.
Η DBRS επισημαίνει ότι η εποχή των εξαιρετικά χαμηλών επιτοκίων φαίνεται να έχει παρέλθει, με εξαίρεση ενδεχομένως την Ελβετία. Τα υψηλότερα επίπεδα χρέους καθιστούν πλέον τις δημοσιονομικές ισορροπίες περισσότερο ευάλωτες σε νέες αυξήσεις των επιτοκίων.
Οι κίνδυνοι είναι εντονότεροι για τις χώρες με πιστοληπτική αξιολόγηση κάτω από την επενδυτική βαθμίδα, καθώς το αυξημένο κόστος δανεισμού μπορεί να περιορίσει σημαντικά τις δυνατότητες χρηματοδότησής τους.
Ενδεικτική είναι η περίπτωση της Αργεντινής, η οποία έχει ήδη επιτύχει ευρεία δημοσιονομική ισορροπία. Ωστόσο, η πιθανότητα πολιτικής ανατροπής μετά τις εκλογές του 2027 έχει ήδη περιπλέξει τις συνθήκες χρηματοδότησης ενόψει σημαντικών λήξεων χρέους.
Για τις χώρες με υψηλότερη πιστοληπτική αξιολόγηση, οι συγκεκριμένοι κίνδυνοι θεωρούνται λιγότερο άμεσοι και αφορούν κυρίως τον μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Τι προβλέπει η DBRS για ΗΠΑ, Ασία και Μέση Ανατολή
Στις ΗΠΑ και τον Καναδά εξακολουθούν να υπάρχουν περιθώρια δημοσιονομικών κινήσεων, αν και η DBRS εκτιμά ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν περιορισμένο χρονικό περιθώριο για να διορθώσουν την πορεία των δημόσιων οικονομικών τους. Παρά ταύτα, ο οίκος δεν αναμένει ουσιαστική πρόοδο στη δημοσιονομική προσαρμογή το 2027.
Στη Λατινική Αμερική, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στις εκλογές της Αργεντινής τον Οκτώβριο του 2027, οι οποίες θα καθορίσουν εάν ο Χαβιέρ Μιλέι θα εξασφαλίσει νέα εντολή για τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων ή εάν θα υπάρξει ανατροπή της μέχρι σήμερα πολιτικής του.
Στην Ασία, οι πιστοληπτικές τάσεις παραμένουν μεικτές. Η Ιαπωνία επωφελείται από τη βελτίωση των μισθών και την ομαλοποίηση της νομισματικής πολιτικής, αλλά το υψηλό δημόσιο χρέος και οι δημογραφικές πιέσεις εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικά εμπόδια. Η Κίνα αντιμετωπίζει δυσκολίες λόγω της κρίσης στον κλάδο ακινήτων και της ασθενούς εγχώριας ζήτησης, ενώ η Ινδία διατηρεί θετικές μεσοπρόθεσμες αναπτυξιακές προοπτικές, παρά τους ενεργειακούς, κλιματικούς και δημοσιονομικούς κινδύνους.
Στη Μέση Ανατολή, οι αβεβαιότητες παραμένουν αυξημένες εξαιτίας της κατάστασης ασφαλείας και της εξέλιξης του πολέμου με το Ιράν. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι πιθανές διαταραχές σε κρίσιμα θαλάσσια περάσματα, όπως τα Στενά του Ορμούζ και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Μεταξύ των χωρών του Κόλπου, το Κουβέιτ, το Κατάρ και το Μπαχρέιν έχουν επηρεαστεί περισσότερο, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία και το Ομάν έχουν εμφανίσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα.
Η DBRS σημειώνει ότι, παρά την αύξηση των εξαγωγών πετρελαίου από τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου τους τελευταίους μήνες, δεν έχει ακόμη επιτευχθεί σταθερή επαναφορά των εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου από την περιοχή. Ως εκ τούτου, οι οικονομίες των κρατών του Κόλπου αναμένεται να συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν ανομοιόμορφες διαταραχές έως ότου τερματιστούν οι εχθροπραξίες και αποκατασταθεί η οικονομική εμπιστοσύνη.