ΠΑΣΟΚ: Γιατί ο Ανδρουλάκης ανοίγει ταυτόχρονα μέτωπα με Μητσοτάκη και Τσίπρα

Να επιταχύνει τους ρυθμούς του ΠΑΣΟΚ σε όλα τα επίπεδα επιχειρεί ο Νίκος Ανδρουλάκης, σε μια περίοδο κατά την οποία το πολιτικό σκηνικό αναδιατάσσεται και ο ανταγωνισμός στον χώρο της Κεντροαριστεράς αποκτά νέα χαρακτηριστικά. Η Χαριλάου Τρικούπη θέλει να εμφανιστεί ως η πιο οργανωμένη και συγκροτημένη δύναμη της αντιπολίτευσης, με διακριτό πρόγραμμα, κοινοβουλευτική αποτελεσματικότητα και στελεχιακό δυναμικό που μπορεί να υποστηρίξει την προοπτική διακυβέρνησης.
Για να το πετύχει, επιλέγει να ανοίξει ταυτόχρονα μέτωπα με την κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και με τον Αλέξη Τσίπρα, ενώ παράλληλα επιχειρεί να διευρύνει την πολιτική και οργανωτική βάση του κόμματος. Η πρόσφατη απόσυρση της επίμαχης διάταξης από το νομοσχέδιο για το ιδιωτικό χρέος αποτελεί, σύμφωνα με τη Χαριλάου Τρικούπη, ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της αντιπολιτευτικής στρατηγικής που θέλει να ακολουθήσει.
Το ΠΑΣΟΚ θεωρεί ότι η κοινοβουλευτική πίεση που άσκησε συνέβαλε στην κυβερνητική αναδίπλωση και επιχειρεί να αξιοποιήσει την εξέλιξη ως απόδειξη ότι η συστηματική δουλειά στη Βουλή μπορεί να παράγει πολιτικό αποτέλεσμα. Δεν προτίθεται, μάλιστα, να αφήσει το ζήτημα να κλείσει με την απόσυρση της διάταξης, αφού προετοιμάζει νέα κοινοβουλευτική παρέμβαση για τις προβλέψεις που αφορούν στον εξωδικαστικό μηχανισμό και ζητά εξηγήσεις για τις ρυθμίσεις που, κατά την εκτίμησή του, ενισχύουν τη θέση των πιστωτών εις βάρος των δανειοληπτών.
Η επιλογή έχει σαφή πολιτική στόχευση. Το ιδιωτικό χρέος, τα κόκκινα δάνεια και η προστασία της πρώτης κατοικίας αγγίζουν ένα ευρύ κοινωνικό ακροατήριο, από τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά μέχρι τις μικρές επιχειρήσεις. Το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να δείξει ότι διαθέτει συγκεκριμένες προτάσεις και ότι μπορεί να υποχρεώσει την κυβέρνηση να επανεξετάζει τις επιλογές της. Το πλεονέκτημα αυτής της τακτικής είναι πως μεταφέρει την αντιπαράθεση από τις γενικές καταγγελίες σε συγκεκριμένες νομοθετικές διατάξεις, κάτι που η Χαριλάου Τρικούπη θεωρεί ότι την διαφοροποιεί από την ΕΛΑΣ του Τσίπρα.
Προγραμματικές πρωτοβουλίες και κοινωνική ατζέντα
Υπάρχει, ωστόσο, και μια προϋπόθεση: να αποδεικνύεται κάθε φορά ότι οι εναλλακτικές προτάσεις είναι εφαρμόσιμες, επαρκώς επεξεργασμένες και δημοσιονομικά τεκμηριωμένες. Αυτό ακριβώς θέλει να αναδείξει ο Ανδρουλάκης και με τις επόμενες πρωτοβουλίες του. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται η θεματική εβδομάδα «Η Ελλάδα που παράγει», με περιοδείες και παρουσίαση των θέσεων του κόμματος για την παραγωγική ανασυγκρότηση, ένα τριήμερο δράσεων για τα άτομα με αναπηρία και τους ανθρώπους με χρόνιες ή σπάνιες παθήσεις, καθώς και η κατάθεση πρότασης νόμου για τη στεγαστική πολιτική.
Παράλληλα, προγραμματίζονται παρεμβάσεις για το ιδιωτικό χρέος, ενώ συγκροτείται ειδική ομάδα εργασίας υπό τον Γιάννη Μανιάτη, με συμμετοχή ευρωβουλευτών, πρώην ευρωβουλευτών και στελεχών με ευρωπαϊκή εμπειρία, για την επεξεργασία των προτεραιοτήτων ενόψει της ελληνικής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ. Η προσπάθεια αποσκοπεί στο να αποκτήσει το ΠΑΣΟΚ σταθερή παρουσία σε ζητήματα που αφορούν στην καθημερινότητα, στην οικονομία και στο κοινωνικό κράτος, χωρίς να περιορίζεται στην αντίδραση απέναντι στις κυβερνητικές πρωτοβουλίες. Η έμφαση στην παραγωγή, στη στέγαση και στην προστασία των ευάλωτων ομάδων επιδιώκει να δώσει περιεχόμενο στο αίτημα της «πολιτικής αλλαγής». Το κατά πόσο, όμως, οι πρωτοβουλίες αυτές θα αποκτήσουν απήχηση θα εξαρτηθεί από την ικανότητα του κόμματος να τις μετατρέψει σε ένα συνεκτικό και αναγνωρίσιμο κυβερνητικό σχέδιο.
Την ίδια ώρα, ο Νίκος Ανδρουλάκης επιμένει στην αντιπαράθεση με τον Αλέξη Τσίπρα. Η στρατηγική αυτή επιλογή έχει δύο όψεις. Από τη μία, το ΠΑΣΟΚ θέλει να κατοχυρώσει ότι αποτελεί τον βασικό αντίπαλο της Νέας Δημοκρατίας και να αποτρέψει την ανασυγκρότηση του προοδευτικού χώρου γύρω από έναν νέο πολιτικό φορέα υπό τον πρώην πρωθυπουργό. Από την άλλη, επιδιώκει να υπενθυμίσει ότι η πολιτική του ταυτότητα δεν ταυτίζεται με την προηγούμενη κυβερνητική εμπειρία του ΣΥΡΙΖΑ.
Η αναφορά Ανδρουλάκη στην κυβέρνηση Τσίπρα-Καμμένου, με αφορμή το ιδιωτικό χρέος και τα κόκκινα δάνεια, εντάσσεται ακριβώς σε αυτή την προσπάθεια να διατηρηθούν διακριτές πολιτικές και ιστορικές γραμμές. Η αντιπαράθεση αυτή, πάντως, δεν είναι χωρίς ρίσκο, καθώς το ΠΑΣΟΚ χρειάζεται να πείσει ότι ο βασικός του προσανατολισμός παραμένει η αμφισβήτηση της κυβερνητικής πολιτικής και όχι ένας διαρκής ανταγωνισμός με την ΕΛΑΣ για το ποιος θα εκπροσωπήσει τον ευρύτερο προοδευτικό χώρο.
Η επιλογή της αυτόνομης πορείας έχει ξεκάθαρη λογική: ο Ανδρουλάκης θέλει να διεκδικήσει την πρωτιά και να μην εμφανιστεί ως συμπληρωματική δύναμη σε ένα σχήμα συνεργασίας που θα διαμορφωθεί από άλλους. Ωστόσο, η επιμονή στην αυτονομία θα πρέπει να συνοδεύεται από πειστικές απαντήσεις για το πώς θα μπορούσε να προκύψει πολιτική αλλαγή σε ένα κατακερματισμένο κοινοβουλευτικό περιβάλλον.
Το στοίχημα της οργανωτικής διεύρυνσης
Στο οργανωτικό πεδίο, η διεύρυνση αποτελεί ένα ακόμη κρίσιμο στοίχημα. Το προσκλητήριο του ΠΑΣΟΚ απευθύνεται σε πρόσωπα από διαφορετικές πολιτικές και κοινωνικές διαδρομές, από τον χώρο του πρώην ΣΥΡΙΖΑ και του Ποταμιού μέχρι την αυτοδιοίκηση, τον συνδικαλισμό και τον πολιτισμό. Η επιστροφή ή προσχώρηση στελεχών, όπως η Μυρτώ Κοροβέση, ο Πέτρος Παππάς και η Ράνια Θρασκιά, αλλά και οι συζητήσεις για επόμενες παρόμοιες κινήσεις, δείχνουν ότι η προσπάθεια δεν περιορίζεται σε μια συμβολική διεύρυνση, αντίθετα συνδέεται με την ενίσχυση της κοινοβουλευτικής ομάδας και την προετοιμασία των ψηφοδελτίων.
Η διεύρυνση, όμως, μπορεί να προσφέρει στο κόμμα νέα πρόσωπα, εμπειρία και πρόσβαση σε κοινωνικά ακροατήρια που σήμερα δεν το επιλέγουν, αλλά μπορεί και να δημιουργήσει εσωτερικές τριβές, εάν οι επιστροφές παλαιών στελεχών εκληφθούν ως προνομιακή μεταχείριση εις βάρος όσων παρέμειναν και στήριξαν το κόμμα στα δύσκολα χρόνια. Η ανανέωση και η αξιοποίηση της πολιτικής εμπειρίας δεν είναι αυτονόητο ότι συμβαδίζουν, καθώς απαιτούν ισορροπίες και σαφείς κανόνες. Στο εσωτερικό, η σχετική ηρεμία των τελευταίων μηνών και η ενεργοποίηση των κομματικών στελεχών αποτελούν θετικά στοιχεία για την ηγεσία.
Οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν μια μικρή βελτίωση της εικόνας του ΠΑΣΟΚ, ενώ η απόσταση από την ΕΛΑΣ έχει περιοριστεί σε ορισμένες μετρήσεις. Η Χαριλάου Τρικούπη αποδίδει τη μεταβολή στην πιο συστηματική αντιπολιτευτική δουλειά και στην παρουσίαση συγκεκριμένων προτάσεων. Δεν μπορεί, ωστόσο, να παραβλέπει ότι η δημοσκοπική ανάκαμψη παραμένει εύθραυστη και ότι η πτώση ενός ανταγωνιστή δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με αύξηση της δικής της εκλογικής επιρροής.
Ισορροπίες και η μάχη για την κυβερνησιμότητα
Παράλληλα, οι φιλοδοξίες κορυφαίων στελεχών εξακολουθούν να αποτελούν παράγοντα που χρειάζεται διαρκή συντονισμό. Η συμμετοχή έμπειρων πολιτικών και τεχνοκρατών στον σχεδιασμό μπορεί να ενισχύσει την πολιτική αξιοπιστία του κόμματος, αλλά η ηγεσία οφείλει να διασφαλίσει ότι η συλλογική λειτουργία δεν θα μετατραπεί σε πεδίο ανταγωνισμού για την επόμενη ημέρα.
Το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται, συνεπώς, σε μια φάση αυξημένης κινητικότητας και επιχειρεί να αξιοποιήσει το πολιτικό περιθώριο που δημιουργείται από τη φθορά της κυβέρνησης και την αναδιάταξη της αντιπολίτευσης. Διαθέτει ορισμένα συγκριτικά πλεονεκτήματα: κοινοβουλευτική εμπειρία, οργανωμένη παρουσία, στελέχη με κυβερνητική και ευρωπαϊκή διαδρομή και τη δυνατότητα να παρουσιάσει συγκεκριμένες προτάσεις. Εκείνο που δεν έχει ακόμη αποδείξει είναι ότι μπορεί να μετατρέψει αυτά τα στοιχεία σε ένα ευρύ πλειοψηφικό ρεύμα.
Η μάχη με τον Μητσοτάκη και τον Τσίπρα μπορεί να κατοχυρώσει τη θέση του στο πολιτικό σκηνικό. Η πραγματική δοκιμασία, όμως, θα είναι να πείσει τους πολίτες ότι διαθέτει όχι μόνο την καλύτερη αντιπολιτευτική παρουσία, αλλά και την πειστικότερη πρόταση για την επόμενη κυβέρνηση.