Συντάξεις αναπηρίας: Πώς καθορίζεται το ποσό και τι μπορεί να αλλάξει μετά την επανεξέταση από τα ΚΕΠΑ

Το ποσοστό αναπηρίας που πιστοποιούν τα Κέντρα Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕΠΑ) παίζει καθοριστικό ρόλο τόσο στο δικαίωμα για σύνταξη αναπηρίας όσο και στο ύψος του ποσού που λαμβάνει ο δικαιούχος.
Κατά κανόνα, για τη χορήγηση της σύνταξης απαιτείται πιστοποιημένο ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 50%, εφόσον πληρούνται και οι αντίστοιχες ασφαλιστικές προϋποθέσεις. Το δικαίωμα συνταξιοδότησης εξαρτάται επίσης από την ασφαλιστική κατηγορία, την αιτία της αναπηρίας και τον χρόνο ασφάλισης. Τα ΚΕΠΑ καθορίζουν το ποσοστό και τη διάρκεια της αναπηρίας, καθώς και το ποσοστό ασφαλιστικής αναπηρίας, όπου αυτό απαιτείται.
Το ποσοστό αναπηρίας καθορίζει τις μειώσεις στο εθνικό σκέλος της σύνταξης. Από 80% και άνω, η εθνική σύνταξη καταβάλλεται ολόκληρη. Για ποσοστό από 67% έως 79,99% μειώνεται κατά 25%, ενώ από 50% έως 66,99% η μείωση φτάνει το 50%. Οι συγκεκριμένες μειώσεις αφορούν αποκλειστικά την εθνική σύνταξη.
Από την 1η Ιανουαρίου 2026, για ασφαλισμένους με λιγότερα από 15 έτη ασφάλισης, το πλήρες ποσό της εθνικής σύνταξης λόγω αναπηρίας ανέρχεται σε 402,19 ευρώ. Το ποσό αυτό καταβάλλεται ολόκληρο σε όσους έχουν ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 80%, ενώ στις χαμηλότερες κλίμακες εφαρμόζονται οι αντίστοιχες μειώσεις.
Πότε χρειάζεται επανεξέταση και τι σημαίνει η νέα απόφαση
Η πιστοποίηση των ΚΕΠΑ μπορεί να έχει συγκεκριμένη διάρκεια ή, για ορισμένες μη αναστρέψιμες παθήσεις, να ισχύει επ’ αόριστον. Όταν υπάρχει ημερομηνία λήξης, ο ασφαλισμένος χρειάζεται να υποβάλει αίτηση επανεξέτασης για να ανανεώσει την πιστοποίησή του.
Η αίτηση παράτασης υποβάλλεται μέσω της Εθνικής Πύλης Αναπηρίας μέσα στο τελευταίο τετράμηνο ισχύος της Γνωστοποίησης Αποτελέσματος Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΓΑΠΑ). Ακολουθεί ξεχωριστή αίτηση στον e-ΕΦΚΑ για την παράταση της σύνταξης. Η καταβολή μπορεί να συνεχιστεί για έως έξι μήνες, εφόσον το προηγούμενο ποσοστό ήταν τουλάχιστον 67% και η εξέταση εκκρεμεί χωρίς υπαιτιότητα του συνταξιούχου.
Μετά την επανεξέταση, το ποσοστό αναπηρίας μπορεί να μείνει σταθερό, να αυξηθεί ή να μειωθεί. Αν η νέα κρίση κατατάξει τον δικαιούχο σε διαφορετική κλίμακα, αναπροσαρμόζεται και το ποσό της εθνικής σύνταξης. Αν το νέο ποσοστό υποχωρήσει κάτω από το ελάχιστο απαιτούμενο όριο, μπορεί να διακοπεί η σύνταξη αναπηρίας.
Επανεξέταση μπορεί να ζητηθεί και σε περίπτωση επιδείνωσης υπάρχουσας πάθησης ή εμφάνισης νέας. Κατά κανόνα, η αίτηση υποβάλλεται αφού περάσουν τουλάχιστον έξι μήνες από την έκδοση της ισχύουσας πιστοποίησης και μέχρι τέσσερις μήνες πριν από τη λήξη της. Σε περίπτωση τεκμηριωμένης νοσηλείας μετά την αξιολόγηση από τα ΚΕΠΑ, η αίτηση μπορεί να υποβληθεί νωρίτερα.
Ακόμη και μία ποσοστιαία μονάδα μπορεί να αλλάξει το ποσό. Για παράδειγμα, η μετάβαση από 66% σε 67% περιορίζει τη μείωση της εθνικής σύνταξης από 50% σε 25%.