Οδοντωτός: 130 χρόνια ιστορίας «θάφτηκαν» από τις κατολισθήσεις και την αδιαφορία - Πώς φτάσαμε στο κλείσιμό του

Μόλις λίγα 24ωρα μετά τον εορτασμό των 130 ετών αδιάλειπτης λειτουργίας του οδοντωτού σιδηροδρόμου που ενώνει το Διακοπτό με τα Καλάβρυτα και ύστερα από αλλεπάλληλα συμβάντα ασφαλείας τα τελευταία χρόνια πότε με την πτώση βράχων στη γραμμή και πότε με βλάβες στο τροχαίο υλικό που οδηγούσαν σε εγκλωβισμούς επιβατών, ο ΟΣΕ αποφάσισε την επ' αορίστω αναστολή της λειτουργίας για το ιστορικό τρενάκι των Καλαβρύτων.
Η εν λόγω απόφαση που φημολογούνταν εδώ και καιρό, επανέφερε στο προσκήνιο ένα ζήτημα που τα τελευταία χρόνια προκαλεί ανησυχία σε κατοίκους, φορείς και επιβάτες: την ασφάλεια μιας από τις πιο γνωστές σιδηροδρομικές διαδρομές της χώρας, καταδεικνύοντας ταυτόχρονα ότι η Πολιτεία εδώ και πολλά χρόνια δεν κατάφερε να βρει τη λύση που θα διέσωζε την ιστορική διαδρομή. Η απόφαση για το κλείσιμο της γραμμής έρχεται ύστερα από μια σειρά περιστατικών, τεχνικών προβλημάτων και κατολισθήσεων που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια, δημιουργώντας ένα σκηνικό συνεχούς αβεβαιότητας για τη λειτουργία του ιστορικού τρένου.
Έτσι, από τις κυβερνητικές εξαγγελίες του 2022 ότι η γραμμή του Οδοντωτού θα επεκτεινόταν έως την Αγία Λαύρα, φτάσαμε πλέον στο κλείσιμό του για λόγους ασφαλείας. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΟΣΕ, η απόφαση αποδίδεται αποκλειστικά στα φυσικά φαινόμενα και τις κατολισθήσεις, χωρίς να γίνεται καμία απολύτως αναφορά στις συχνές βλάβες των συρμών, που ευθύνονται για την πλειονότητα των καταγεγραμμένων περιστατικών.
Παράλληλα στην ανακοίνωση μνημονεύεται με σαφή καθυστέρηση η δικαστική διαδικασία διερεύνησης που έχει εκκινήσει ύστερα από προσφυγές, οι οποίες όμως όχι μόνο δεν υποβλήθηκαν τώρα, αλλά ανέρχονται συνολικά σε 13 τα τελευταία χρόνια, χωρίς καν να υπάρχει ένα καταληκτικό πόρισμα. Η καθυστέρηση αυτή προκαλεί επιπλέον ερωτήματα, καθώς - όπως σημείωνε σε δηλώσεις του στο «Έθνος» πριν λίγες εβδομάδες ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αιγίου, Γιώργος Μπέσκος η διερεύνηση εκκρεμεί εδώ και περίπου δύο χρόνια, με τις αρμόδιες υπηρεσίες να μεταθέτουν συχνά τις ευθύνες η μία στην άλλη.
Βάσει των στοιχείων του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, το 2025 καταγράφηκαν συνολικά 25 περιστατικά. Από αυτά:

• 11 οφείλονταν σε αστοχίες του τροχαίου υλικού.
• 1 σε αστοχία της υποδομής.
• 7 σε αντικείμενα που κατέπεσαν εντός περιτυπώματος της γραμμής μεταξύ των οποίων φερτά υλικά ακόμα και βράχοι.
• 6 που οφείλονταν σε άλλους λόγους.

Όπως σημειώνει ο Οργανισμός, το τελευταίο χρονικό διάστημα έχουν ενταθεί τα φυσικά φαινόμενα σε τμήματα της διαδρομής του Οδοντωτού, με αποτέλεσμα την εκδήλωση κατολισθήσεων και πτώσεων μεγάλων βράχων από τις δασικές εκτάσεις του όρους Χελμού προς τη σιδηροδρομική γραμμή. Οι εξελίξεις αυτές, όπως σημειώνεται, δημιουργούν αυξημένους κινδύνους για την ασφαλή κυκλοφορία των συρμών.
Η διοίκηση του ΟΣΕ υποστηρίζει ότι έχουν ήδη ληφθεί προληπτικά μέτρα για την παρακολούθηση των φαινομένων και τη διατήρηση της υποδομής σε ασφαλή κατάσταση. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η επιθεώρηση και ο καθαρισμός της γραμμής από βοηθητική μηχανή έργου πριν από κάθε δρομολόγιο σε περιπτώσεις έντονων βροχοπτώσεων, η παρουσία τεχνικού προσωπικού σε κάθε διαδρομή για την άμεση αντιμετώπιση πιθανών προβλημάτων, καθώς και η εγκατάσταση σεισμογραφικών και μετεωρολογικών σταθμών για τη συνεχή καταγραφή των φυσικών φαινομένων.
Ωστόσο, η ένταση των κατολισθήσεων και η αυξημένη συχνότητα πτώσης μεγάλων βράχων στη γραμμή οδήγησαν τελικά στην απόφαση για την πλήρη αναστολή λειτουργίας της διαδρομής Διακοπτό - Καλάβρυτα, μέχρι να ολοκληρωθεί νέα αξιολόγηση της κατάστασης και να πραγματοποιηθούν γεωλογικές μελέτες στον περιβάλλοντα χώρο του Χελμού, χωρίς να καθορίζεται το χρονικό διάστημα της αναστολής.
Σύμφωνα με πληροφορίες του «ethnos.gr», της ανακοίνωσης του ΟΣΕ είχε προηγηθεί συνάντηση της διοίκησης του Οργανισμού με τον αναπληρωτή υπουργό Μεταφορών, Κωνσταντίνο Κυρανάκη στο υπουργείο κατά τη διάρκεια της οποίας οριστικοποιήθηκε η απόφαση.
Ο κ. Κυρανάκης άλλωστε είχε αναφέρει σε πρόσφατη συνάντηση με δημοσιογράφους ότι είχε αποστείλει επείγουσα επιστολή στο τοπικό Δασαρχείο με την οποία ζητούσε να γίνουν επείγουσες εργασίες για τις κατολισθήσεις: «Δυστυχώς όμως από εργασίες που έχουν γίνει στο βουνό και για τον οδικό άξονα βλέπουμε ότι ακόμα και αυτά τα πλέγματα δεν είναι αρκετά. Γιατί οι βράχοι είναι πολύ μεγάλοι. Άρα πρέπει να εκτελεστούν οι εργασίες στον βαθμό που είναι εφικτό, και αν δούμε ότι υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος, θα το κλείσουμε», είχε σημειώσει.
Αντιδράσεις για την εγκατάλειψη και τα συμβάντα
Η ανακοίνωση περί αναστολής της λειτουργίας ωστόσο, αντί να κατευνάσει τις αντιδράσεις, άνοιξε έναν νέο κύκλο έντονης κριτικής. Τοπικοί φορείς και εκπρόσωποι της κοινωνίας υποστηρίζουν ότι το σημερινό αποτέλεσμα δεν είναι μια «απρόβλεπτη εξέλιξη», αλλά η κατάληξη μιας μακράς περιόδου αδράνειας και καθυστερήσεων.
Ο πρώην πρόεδρος και βουλευτής Αχαΐας του ΠΑΣΟΚ, Γιώργος Παπανδρέου ο οποίος παραβρέθηκε στην εκδήλωση για τα 130 χρόνια της λειτουργίας του οδοντωτού προ ολίγων ημερών ανέφερε ότι πρώτο μέλημα είναι η διασφάλιση της ασφαλούς λειτουργίας του Οδοντωτού. «Όμως η ασφάλεια δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για να κλείσει. Η Πολιτεία όφειλε να έχει εγγυηθεί τη συντήρηση και τον εκσυγχρονισμό του», σημείωσε με νόημα.
Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε σε χθεσινή ανάρτησή του και ο κ. Μπέσκος, ο οποίος υποστηρίζει ότι το κλείσιμο του Οδοντωτού «δεν είναι ατυχία ούτε απλώς αποτέλεσμα φυσικών φαινομένων», αλλά συνέπεια ετών αδιαφορίας και πολιτικής ανευθυνότητας.
Όπως επισημαίνει, οι προειδοποιήσεις για τους κινδύνους της γραμμής είχαν διατυπωθεί επανειλημμένα τα προηγούμενα χρόνια, χωρίς όμως να υπάρξει η αναγκαία κινητοποίηση για την υλοποίηση έργων προστασίας. «Για χρόνια κάποιοι επέλεγαν να λένε ότι δεν υπάρχει πρόβλημα και να παρουσιάζουν όσους μιλούσαν για την ασφάλεια της γραμμής ως κινδυνολόγους», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Την ίδια στιγμή, τα περιστατικά στη γραμμή συνέχιζαν να συσσωρεύονται. Το πιο πρόσφατο σημειώθηκε τον Φεβρουάριο, όταν συρμός του δρομολογίου Καλάβρυτα - Διακοπτό ακινητοποιήθηκε κοντά στην περιοχή Νιάματα λόγω σοβαρής τεχνικής βλάβης. Στην αμαξοστοιχία επέβαιναν 77 επιβάτες, οι οποίοι παρέμειναν εγκλωβισμένοι για ώρες σε δύσβατο σημείο της διαδρομής.
Η προσπάθεια σύνδεσης με εφεδρική αμαξοστοιχία δεν απέδωσε, καθώς η βλάβη ήταν ιδιαίτερα σοβαρή. Τελικά, χρειάστηκε η επέμβαση της ΕΜΑΚ για να οργανωθεί ο απεγκλωβισμός των επιβατών από το φαράγγι του Βουραϊκού.
Το περιστατικό αυτό δεν αποτελεί εξαίρεση. Μόλις στις 29 Ιανουαρίου, συρμός της ίδιας γραμμής συγκρούστηκε με βράχο που αποκολλήθηκε από το πρανές της διαδρομής. Ευτυχώς, δεν υπήρξαν τραυματισμοί, ωστόσο το συμβάν ανέδειξε για ακόμη μία φορά τον κίνδυνο των κατολισθήσεων.
Παρόμοια συμβάντα έχουν καταγραφεί επανειλημμένα τα τελευταία χρόνια. Μόνο μέσα στο 2025 καταγράφηκαν δύο σοβαροί εγκλωβισμοί επιβατών μέσα σε διάστημα μικρότερο των δύο μηνών, με περισσότερους από 200 ανθρώπους να παραμένουν για ώρες σε δύσβατα σημεία της γραμμής μέχρι να οργανωθεί η απομάκρυνσή τους.
Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι από τις αρχές του 2023 έως το πρώτο τρίμηνο του 2025 ακυρώθηκαν συνολικά 889 δρομολόγια του Οδοντωτού. Από αυτά, τα 816 συνδέονται άμεσα με κατολισθήσεις και πτώσεις φερτών υλικών στη γραμμή.
Πέρα από τα προβλήματα της υποδομής, ανησυχία προκαλούν και οι δυσλειτουργίες στο τροχαίο υλικό. Οι αυτοκινητάμαξες που εξυπηρετούν τη γραμμή κατασκευάστηκαν το 2007 και ορισμένα κρίσιμα ηλεκτρονικά συστήματα δεν υποστηρίζονται πλέον από την κατασκευάστρια εταιρεία, γεγονός που δυσκολεύει την εξεύρεση ανταλλακτικών.
Το επιχείρημα αυτό, ωστόσο, δεν πείθει όλους τους εμπλεκόμενους φορείς. Εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης επισημαίνουν ότι παρόμοιοι συρμοί λειτουργούν κανονικά σε άλλα σιδηροδρομικά δίκτυα της Ευρώπης, υποστηρίζοντας ότι η έλλειψη ανταλλακτικών δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμη δικαιολογία για τις συνεχείς βλάβες.
Στο ζήτημα έχουν παρέμβει επανειλημμένα και οι δήμοι Καλαβρύτων και Αιγιαλείας, ζητώντας από το υπουργείο Μεταφορών σαφείς δεσμεύσεις για την αναβάθμιση της υποδομής και την υλοποίηση έργων αντιδιαβρωτικής προστασίας κατά μήκος της διαδρομής.
Όσον αφορά την επ' αόριστον αναστολή λειτουργίας της γραμμής, οι τοπικές αρχές της περιοχής έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι σε περίπτωση παρατεταμένης διακοπής λειτουργίας θα υπάρξει άμεση και δυναμική αντίδραση από τους δήμους, την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας και τους τοπικούς φορείς, προαναγγέλλοντας ακόμη και με προσφυγές στη Δικαιοσύνη.