Φορολογικό νομοσχέδιο: Αναδρομική διαγραφή προστίμων για δηλώσεις ΦΠΑ

Μικρότερα πρόστιμα για εκπρόθεσμες μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ, νέο πλαίσιο ελέγχου για συναλλαγές σε κρυπτονομίσματα και δυνατότητα εκ των προτέρων φορολογικής «καθοδήγησης» μέσω δεσμευτικών απαντήσεων περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το νέο φορολογικό νομοσχέδιο που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση. Το σχέδιο νόμου συνοδεύεται από ένα ευρύτερο πακέτο ρυθμίσεων που επηρεάζουν τόσο επιχειρήσεις όσο και φυσικά πρόσωπα, καλύπτοντας ζητήματα από τα πρόστιμα και τις συναλλαγές έως τα ακίνητα και το τεκμαρτό εισόδημα.
Πρόστιμα: Στα 100 ευρώ για μηδενικές δηλώσεις – αναδρομικές διορθώσεις
Κεντρική αλλαγή αποτελεί η οριστική αποσαφήνιση ότι για εκπρόθεσμες ή μη υποβληθείσες δηλώσεις παρακρατούμενων φόρων και ΦΠΑ, όταν δεν προκύπτει ποσό φόρου προς καταβολή, το πρόστιμο περιορίζεται στα 100 ευρώ. Η ρύθμιση αφορά υπόχρεους τήρησης βιβλίων και καλύπτει τις περιπτώσεις μηδενικών ή πιστωτικών δηλώσεων, όπου μέχρι σήμερα παρατηρούνταν διαφοροποιήσεις στην επιβολή κυρώσεων.
Παράλληλα, προβλέπεται αναδρομική εφαρμογή της ευνοϊκής αυτής ρύθμισης από τον Απρίλιο του 2024, με αποτέλεσμα πρόστιμα ύψους 250 ή 500 ευρώ που είχαν επιβληθεί για αντίστοιχες δηλώσεις να διαγράφονται, να συμψηφίζονται με άλλες οφειλές ή, εφόσον έχουν ήδη καταβληθεί, να επιστρέφονται.
Επιπλέον, εισάγεται ειδική εξαίρεση για ανηλίκους, καθώς δεν επιβάλλονται πρόστιμα για εκπρόθεσμες δηλώσεις όταν ο υπόχρεος είναι ανήλικος. Η εξαίρεση επεκτείνεται και σε δηλώσεις γονέων που περιλαμβάνουν εισοδήματα ανήλικων τέκνων και εφαρμόζεται αναδρομικά. Σε περιπτώσεις έναρξης δραστηριότητας ανηλίκου χωρίς πραγματικά έσοδα, δεν επιβάλλεται τέλος επιτηδεύματος, ενώ για τα έτη 2023 και 2024 δίνεται η δυνατότητα αμφισβήτησης του τεκμαρτού εισοδήματος.
Κρυπτονομίσματα: Υποχρεωτική ανταλλαγή πληροφοριών
Το νομοσχέδιο εισάγει για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο παρακολούθησης συναλλαγών σε κρυπτονομίσματα, με στόχο την ενίσχυση της φορολογικής διαφάνειας. Προβλέπεται υποχρεωτική αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών από παρόχους υπηρεσιών που διαμεσολαβούν σε συναλλαγές crypto, ενώ δημιουργείται και κεντρικό ευρετήριο σχετικών δεδομένων.
Στο πλαίσιο αυτό, καθορίζονται και συγκεκριμένες κυρώσεις για τους παρόχους:
· 100 ευρώ για εκπρόθεσμη υποβολή στοιχείων ανά συναλλαγή
· 300 ευρώ για ελλιπή ή ανακριβή στοιχεία
· 1.000 ευρώ για μη ανταπόκριση σε αιτήματα της διοίκησης
· 2.500 ευρώ για μη συνεργασία σε έλεγχο
· 5.000 ευρώ για μη συμμόρφωση μετά από έλεγχο
Το συνολικό ύψος των προστίμων μπορεί να φτάσει έως 500.000 ευρώ ανά έλεγχο, ενώ σε περιπτώσεις υποτροπής προβλέπεται κλιμακωτή αυστηροποίηση των κυρώσεων.
Συμπληρωματικός φόρος
Ειδικές διατάξεις αφορούν και τον συμπληρωματικό φόρο για μεγάλες επιχειρήσεις, στο πλαίσιο της ελάχιστης παγκόσμιας φορολόγησης 15%. Προβλέπεται ότι ο συγκεκριμένος φόρος δεν εκπίπτει ως επιχειρηματική δαπάνη, ενώ καθορίζεται και το πλαίσιο υποβολής και ανταλλαγής των σχετικών πληροφοριών μεταξύ των αρμόδιων αρχών.
Φορολογικές δεσμευτικές απαντήσεις: Προληπτική ασφάλεια για επενδύσεις
Ιδιαίτερη σημασία έχει η εισαγωγή του θεσμού των φορολογικών δεσμευτικών απαντήσεων. Φυσικά και νομικά πρόσωπα θα μπορούν να ζητούν εκ των προτέρων ερμηνεία της φορολογικής ή τελωνειακής νομοθεσίας για συγκεκριμένες μελλοντικές πράξεις ή επενδύσεις.
Η απάντηση θα εκδίδεται εντός 150 ημερών και θα είναι δεσμευτική για τη φορολογική διοίκηση, υπό την προϋπόθεση ότι δεν μεταβάλλονται τα πραγματικά δεδομένα ή η νομοθεσία. Η διαδικασία προϋποθέτει την καταβολή παραβόλου, το οποίο κυμαίνεται από 15.000 έως 50.000 ευρώ, ανάλογα με την πολυπλοκότητα της υπόθεσης.
Ακίνητα: Νέο μητρώο και απαλλαγές
Στον τομέα της ακίνητης περιουσίας, προβλέπεται η λειτουργία Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων, το οποίο από το 2027 θα αποτελεί βασική πηγή για την πιστοποίηση της κύριας κατοικίας, ιδίως σε μικρούς οικισμούς, στο πλαίσιο απαλλαγών από τον ΕΝΦΙΑ.
Η απαλλαγή αφορά κατοικίες σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους, με ειδικές εξαιρέσεις για παραμεθόριες περιοχές και ανώτατο όριο αξίας τα 400.000 ευρώ. Μέχρι την πλήρη λειτουργία του μητρώου, θα εξακολουθεί να ισχύει το υφιστάμενο σύστημα με βάση τις δηλώσεις εισοδήματος.
Μετρητά: Αυστηρότερο πλαίσιο και βαριά πρόστιμα
Αλλαγές προβλέπονται και στις συναλλαγές με μετρητά, με το όριο των 500 ευρώ να εφαρμόζεται πλέον στη συνολική αξία της συναλλαγής και όχι ανά παραστατικό. Σε περίπτωση παραβίασης, το πρόστιμο αντιστοιχεί στο διπλάσιο του ποσού που πληρώθηκε σε μετρητά.
Η εξόφληση συναλλαγών άνω των 500 ευρώ θα πρέπει υποχρεωτικά να γίνεται με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής, όπως κάρτα, τραπεζική μεταφορά ή ηλεκτρονικό πορτοφόλι.
Τεκμαρτό εισόδημα: Ελαφρύνσεις για λαϊκές αγορές
Το νομοσχέδιο προβλέπει και ελαφρύνσεις για τους πωλητές λαϊκών αγορών, καθώς εξαιρούνται από την προσαύξηση 5% του τεκμαρτού εισοδήματος και παράλληλα προβλέπεται μείωση 30% στο τελικό ποσό. Επιπλέον, η ανηλικότητα αναγνωρίζεται ως λόγος αμφισβήτησης του τεκμαρτού εισοδήματος.
Νέα πλατφόρμα για «κόκκινα» δάνεια
Τέλος, ιδρύεται ηλεκτρονική πλατφόρμα για συναλλαγές μη εξυπηρετούμενων δανείων, με στόχο την καταγραφή, την ενίσχυση της διαφάνειας και τη διευκόλυνση της αγοράς σχετικών χαρτοφυλακίων.
Συνολικά, το νομοσχέδιο επιχειρεί να ενισχύσει τη φορολογική συμμόρφωση, να αποσαφηνίσει κρίσιμες διαδικασίες και να προσαρμόσει το πλαίσιο στις νέες μορφές οικονομικής δραστηριότητας, με ιδιαίτερη έμφαση στη διαφάνεια και τον ψηφιακό έλεγχο των συναλλαγών.