Το Ταμείο Ανάκαμψης τελειώνει 31/8/26 - Κερδίσαμε ή χάσαμε ευκαιρίες στην Πελοπόννησο;

Γράφει η Αντωνία Μπούζα
Από το Πρόγραμμα «Ελλάδα 2.0» δηλ. το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, εγκρίθηκε αρχικά στην Ελλάδα χρηματοδότηση 30,5 δισ. ευρώ και το 2023 η Χώρα μας, έλαβε τελικά 35,945 δισ. ευρώ (επιχορηγήσεις και δάνεια).
Με την ασφάλεια των πολλών δισ. η Ελλάδα κινήθηκε με άνεση τα χρόνια που ακολούθησαν μετά τη μεγάλη οικονομική και υγειονομική κρίση.
Από το 2021 μέχρι σήμερα η Ελλάδα φέρεται να έχει εισπράξει συνολικά 23,4 δισ. ευρώ. Θα έπρεπε λοιπόν, 5 χρόνια μετά την έναρξη του σημαντικού αυτού προγράμματος, να έχει γίνει ορατή η βελτίωση πολλών τομέων της καθημερινότητας των πολιτών και να παραδίδονται σωρηδόν έτοιμα έργα ή τα περισσότερα να βρίσκονται σε φάση ολοκλήρωσης, αφού ρητά και κατηγορηματικά όλα τα έργα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως τις 31-8-2026.
Δόθηκε έμφαση σε συγκεκριμένους τομείς, ώστε η Χώρα να καλύψει το χάσμα με την υπόλοιπη Ευρώπη. Οι τομείς ήσαν κυρίως, πράσινη μετάβαση, ψηφιακός μετασχηματισμός καίριων τομέων του κράτους, ηλεκτροκίνηση και υποδομές υποστήριξής της, πολιτική προστασία και άμυνα της πατρίδας μας, αναβάθμιση και εκσυγχρονισμός της δημόσιας υγείας, ψηφιακός μετασχηματισμός γεωργικού τομέα, εκσυγχρονισμός του σιδηροδρομικού δικτύου, αναδάσωση της Χώρας κ.α.
Ως γνωστόν στην Ελλάδα, εκτός από την κεντρική Κυβέρνηση, σημαντικό ρόλο στην απορρόφηση τέτοιων Προγραμμάτων διαδραματίζει η Αυτοδιοίκηση, δηλ. Δήμοι και Περιφέρειες. Η Αυτοδιοίκηση λοιπόν από το 2021 και εντεύθεν κλήθηκε να «τρέξει» κι αυτή το εν λόγω πρόγραμμα, αναλαμβάνοντας έργα υποδομών που θα βοηθούσαν τον τόπο και την οικονομία της Ελληνικής Περιφέρειας.
Ευρισκόμενοι στο τέλος του προγράμματος (31-8-2026) θα πρέπει να αναλογιστούμε, αν επετεύχθησαν οι στόχοι μας.
Στη γενική εικόνα φαίνεται πως η Χώρα βελτίωσε αρκετούς τομείς στους οποίους υστερούσε.
Ας πάρουμε όμως πιο αναλυτικά την περίπτωση της Πελοποννήσου:
Πολιτισμός, επαναλειτουργία του ιστορικού σιδηροδρομικού δικτύου, ανακαινίσεις και εκσυγχρονισμός νοσοκομείων, έργα διαχείρισης αστικών λυμάτων, αντιπλημμυρικά έργα, έργα οδικής ασφάλειας, αναπλάσεις κ.ά περιλαμβάνει κυρίως το πρόγραμμα στην Πελοπόννησο.
Ακροθιγώς θα αναφερθώ σε κάποια έργα που αφορούν τον πολιτισμό, την οδική ασφάλεια, το σιδηρόδρομο και τους βιολογικούς καθαρισμούς.
-Στον πολιτισμό εντάχθηκαν στο Πρόγραμμα έργα στις Μυκήνες, στην Αρχαία Μεσσήνη, στο Μυστρά, στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου, στα Αρχαιολογικά Μουσεία Άργους και το Κάστρο Μεθώνης κ.ά Τα περισσότερα ως φαίνεται δεν θα προλάβουν τις προθεσμίες.
Στο νέο Μουσείο της Σπάρτης το Ταμείο Ανάκαμψης θα καλύψει μόνο τις αρχικές φάσεις, ενώ στη λειτουργική αναβάθμιση του Αρχαιολογικού Χώρου της Αρχαίας Μεσσήνης, δηλ. αναψυκτήρια, πρόσβαση ΑμεΑ κ.α είχε προβλεφθεί η ολοκλήρωσή τους έως το τέλος του 2025 ή τις αρχές του 2026.
Το Κάστρο της Μεθώνης φαίνεται πως θα έχει ολοκληρωθεί τέλη 8/2026.
-Από τα έργα οδικής ασφάλειας (45 εκατ. ευρώ), για παρέμβαση σε 618 σημεία του δικτύου Πελοποννήσου, φαίνεται πως χάθηκαν οι προθεσμίες και αποφασίστηκε η μεταφορά διαφόρων έργων στο ΕΣΠΑ, όπως η βελτίωση του οδικού άξονα - κόμβου Φωτεινή – Κιτριές Μεσσηνίας (800.000) ή οδικά έργα στην Αργολίδα (700.000).
-Σε ό,τι αφορά την επαναλειτουργία της σιδηροδρομικής γραμμής Κόρινθος-Ναύπλιο, παρά την ολοκλήρωση των μελετών, ως φαίνεται δεν προλαβαίνουν μέχρι τέλος Αυγούστου τις αναγκαίες εργασίες στη σιδηροδρομική υποδομή- τροχαίο υλικό, οπότε ελλοχεύει ο κίνδυνος της απένταξης ή μεταφοράς πάλι στο ΕΣΠΑ. Τα έργα κτιριακής ανάπλασης ιστορικών σιδηροδρομικών σταθμών, ίσως οριακά καταφέρουν να ολοκληρωθούν και κάποια να απορροφήσουν τα κονδύλια.
-Στην περίπτωση των βιολογικών καθαρισμών, πχ. Πεταλίδι με φορέα υλοποίησης την Περιφέρεια Πελοποννήσου (πάνω από 5 εκατ.ευρώ), όλα δείχνουν ότι το έργο δεν θα προλάβει τις προθεσμίες, λόγω διαφόρων προβλημάτων που επηρεάζουν την ταχύτητα υλοποίησης, ενώ το Ταμείο Ανάκαμψης πιθανόν να πληρώσει μόνο το μέρος που εκτελέστηκε έως τον Αύγουστο.
Στο παρόμοιο έργο στην Κορώνη (άνω των 15 εκατ. ευρώ) η πορεία είναι ακόμη χειρότερη και το έργο θα μεταφερθεί εξ ολοκλήρου ως έργο-γέφυρα στο ΕΣΠΑ.
Αν όμως, στα σχεδιαζόμενα έργα είχε προλάβει η Περιφέρεια Πελοποννήσου τις ορισθείσες ανελαστικές προθεσμίες του Ταμείου Ανάκαμψης, θα είχαμε στη διάθεσή μας τόσο τους χρηματικούς πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης όσο και του ΕΣΠΑ, κάτι ιδιαίτερα θετικό για την Πελοπόννησο.
Λόγω των αργών ρυθμών χάνονται οριστικά χρηματοδοτικοί πόροι για τον τόπο μας, αφού τα έργα μπορεί να μη χάνονται, αλλά με το να ενταχθούν σε άλλα προγράμματα για να ολοκληρωθούν, όπως π.χ. Τομεακά ή το ΕΣΠΑ, σημαίνει πως κάποιοι δεν έδωσαν την προσοχή που έπρεπε.
Ιδίως το ΕΣΠΑ της Πελοποννήσου 2021-2027 αναμένεται να φορτωθεί αρκετά έργα του Ταμείου Ανάκαμψης, στερώντας τον τόπο από νέα, αναγκαία έργα.
Κάπως έτσι πορεύεται η αυτοδιοίκηση εδώ και πολλά χρόνια, χωρίς αυτοκριτική, χωρίς λογοδοσία και εξηγήσεις για την ανεπαρκή εμπλοκή της, με εμφανές «κουκούλωμα», ώστε να ξεγλιστρήσει των ευθυνών της.
Ευχή όλων είναι, έστω και την ύστατη ώρα, να τρέξουν οι έχοντες την ευθύνη, να προλάβουν τις προθεσμίες, ώστε να μη χαθούν χρηματοδοτήσεις που δεν μας περισσεύουν.-