Αναδρομικά εισοδήματα: Πώς δηλώνονται, ποια έτη αφορούν και τι πρέπει να προσέξουν οι φορολογούμενοι

Κάθε χρόνο σημαντικός αριθμός φορολογουμένων έρχεται αντιμέτωπος με το ζήτημα της φορολογικής αντιμετώπισης των αναδρομικών αποδοχών. Πρόκειται για εισοδήματα που καταβάλλονται καθυστερημένα, αλλά αφορούν προηγούμενα φορολογικά έτη.
Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται μισθοί, συντάξεις, επιδόματα ανεργίας, αγροτικές ενισχύσεις, καθώς και πρόσθετες αμοιβές ή αποζημιώσεις, όπως για παράδειγμα αμοιβές γιατρών του ΕΣΥ.
Η βασική αρχή που εφαρμόζει η φορολογική διοίκηση είναι ότι τα αναδρομικά ποσά φορολογούνται στο έτος στο οποίο δημιουργήθηκε το δικαίωμα είσπραξης και όχι στο έτος κατά το οποίο καταβλήθηκαν. Για τον λόγο αυτό οι φορολογούμενοι οφείλουν να υποβάλουν τροποποιητικές δηλώσεις για τα έτη στα οποία αντιστοιχούν τα εισοδήματα αυτά.
Η διαδικασία αυτή μπορεί να γίνει χωρίς την επιβολή προστίμων ή τόκων, αρκεί η υποβολή των δηλώσεων να πραγματοποιηθεί εντός του φορολογικού έτους κατά το οποίο εκδόθηκαν οι σχετικές βεβαιώσεις αποδοχών ή συντάξεων από τους φορείς που κατέβαλαν τα ποσά. Η δυνατότητα αυτή δίνει στους φορολογούμενους τη δυνατότητα να τακτοποιήσουν τις υποχρεώσεις τους χωρίς επιπλέον οικονομική επιβάρυνση.
Ηλεκτρονική υποβολή μέσω myAADE
Τα τελευταία χρόνια η διαδικασία έχει απλοποιηθεί σημαντικά, καθώς για τα περισσότερα φορολογικά έτη οι τροποποιητικές δηλώσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της ψηφιακής πύλης myAADE.
Συγκεκριμένα, για εισοδήματα που αφορούν το φορολογικό έτος 2015 και μετά, η υποβολή γίνεται αποκλειστικά μέσω της διαδικτυακής εφαρμογής της φορολογικής διοίκησης.
Αντίθετα, για παλαιότερα φορολογικά έτη — δηλαδή για το 2014 και πριν — οι δηλώσεις πρέπει να υποβάλλονται ή να αποστέλλονται στην αρμόδια ΔΟΥ, σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπει η φορολογική νομοθεσία.
Ιδιαίτερη μεταχείριση ισχύει και για τις περιπτώσεις αγροτικών ενισχύσεων και επιδοτήσεων που καταβάλλονται αναδρομικά ύστερα από ένσταση ή δικαστική απόφαση. Όταν ο δικαιούχος επιλέγει να φορολογηθούν στο έτος στο οποίο αφορούν, οι σχετικές τροποποιητικές δηλώσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά για τα φορολογικά έτη από το 2020 και μετά, ενώ για προηγούμενα έτη εφαρμόζεται η διαδικασία υποβολής μέσω της αρμόδιας υπηρεσίας.
Εκκαθάριση φόρου και τρόποι πληρωμής
Με την υποβολή της τροποποιητικής δήλωσης εκδίδεται νέο εκκαθαριστικό σημείωμα, στο οποίο προσδιορίζεται ο φόρος που αντιστοιχεί στα συγκεκριμένα ποσά.
Ο φόρος που θα προκύψει θα πρέπει να εξοφληθεί εφάπαξ έως τις 31 Ιανουαρίου 2026. Εναλλακτικά, οι φορολογούμενοι έχουν τη δυνατότητα να ενταχθούν στην πάγια ρύθμιση της φορολογικής διοίκησης και να αποπληρώσουν την οφειλή σε έως και 48 μηνιαίες δόσεις.
Έλεγχοι και διασταυρώσεις από την ΑΑΔΕ
Παράλληλα με τη λειτουργία της πλατφόρμας, η ΑΑΔΕ πραγματοποιεί εκτεταμένους ελέγχους και διασταυρώσεις στοιχείων, προκειμένου να εντοπίσει περιπτώσεις φορολογουμένων που δεν δήλωσαν αναδρομικά ποσά που εισέπραξαν τα προηγούμενα χρόνια.
Οι έλεγχοι βασίζονται κυρίως στα στοιχεία που αποστέλλουν εργοδοτικοί και ασφαλιστικοί φορείς μέσω των βεβαιώσεων αποδοχών και συντάξεων.
Σύμφωνα με τις οδηγίες της φορολογικής διοίκησης, όσοι έλαβαν μέσα στο 2024 αναδρομικές αποδοχές που αφορούν προηγούμενα έτη — από το 2015 έως και το 2024 — πρέπει να τις δηλώσουν στα έτη στα οποία ανάγονται.
Αυτό σημαίνει ότι αν, για παράδειγμα, ένα ποσό αφορά αποδοχές του 2019, ο φορολογούμενος θα πρέπει να υποβάλει τροποποιητική δήλωση, επιλέγοντας το αντίστοιχο φορολογικό έτος υποβολής.
Η τεκμηρίωση του έτους στο οποίο αντιστοιχούν τα αναδρομικά μπορεί να γίνει μέσω της ετήσιας βεβαίωσης αποδοχών ή συντάξεων που χορηγεί ο εργοδότης ή ο ασφαλιστικός φορέας.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί και άλλο αποδεικτικό στοιχείο, όπως δικαστική απόφαση, παλαιότερες βεβαιώσεις αποδοχών ή πιστοποιήσεις από λογιστή – φοροτεχνικό που βασίζονται σε στοιχεία ασφαλιστικών δηλώσεων.
Η σωστή δήλωση των αναδρομικών εισοδημάτων αποτελεί κρίσιμο ζήτημα για την αποφυγή φορολογικών προβλημάτων, καθώς οι ηλεκτρονικές διασταυρώσεις της φορολογικής διοίκησης καθιστούν πλέον εύκολο τον εντοπισμό εισοδημάτων που δεν έχουν δηλωθεί.
Για τον λόγο αυτό οι φορολογούμενοι καλούνται να ελέγχουν προσεκτικά τις βεβαιώσεις αποδοχών τους και να προχωρούν εγκαίρως στις απαιτούμενες τροποποιητικές δηλώσεις.