Ταμείο Ανάκαμψης: Αγώνας δρόμου για ορόσημα και εκταμιεύσεις πριν από το τελευταίο αίτημα πληρωμής

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η νέα αξιολόγηση της πορείας υλοποίησης του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», με υψηλόβαθμα στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να πραγματοποιούν σειρά επαφών στην Αθήνα με εκπροσώπους της ελληνικής κυβέρνησης.
Οι συναντήσεις αναμένεται να διαρκέσουν έως και  Παρασκευή 13 Μαρτίου και εντάσσονται στο πλαίσιο της τακτικής παρακολούθησης της προόδου του προγράμματος, σε μια περίοδο που θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη. Η πίεση εντείνεται, καθώς απομένουν λιγότεροι από έξι μήνες μέχρι το τέλος Αυγούστου, προθεσμία κατά την οποία θα πρέπει να υποβληθεί το τελευταίο αίτημα πληρωμής προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Κατά τη διάρκεια των επαφών, τα στελέχη της Κομισιόν εξετάζουν αναλυτικά τα στοιχεία που έχουν καταθέσει οι ελληνικές αρχές, με βασικό αντικείμενο την πρόοδο των οροσήμων και των μεταρρυθμίσεων που προβλέπει το πρόγραμμα. Συνολικά, για να ολοκληρωθεί επιτυχώς το σχέδιο απαιτείται η υλοποίηση 177 επιπλέον οροσήμων, ώστε να διασφαλιστεί ότι η χώρα θα απορροφήσει πλήρως τους διαθέσιμους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης.
Πιθανές προσαρμογές στο πρόγραμμα
Παράλληλα, στο τραπέζι των συζητήσεων βρίσκεται και το ενδεχόμενο προσαρμογών στο πρόγραμμα. Αυτές θα μπορούσαν να αφορούν είτε μεταφορά πόρων μεταξύ δράσεων είτε αλλαγές σε ορισμένα ορόσημα. Ωστόσο, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, μια εκτεταμένη αναθεώρηση του σχεδίου δεν αποτελεί βασική επιλογή της ελληνικής πλευράς.
Πιθανότερο θεωρείται να υπάρξουν τεχνικές παρεμβάσεις, όπως η απλούστευση των περιγραφών ορισμένων στόχων, προκειμένου να μειωθεί το διοικητικό βάρος και να επιταχυνθεί η διαδικασία υλοποίησης.
Ένα ακόμη ζήτημα που απασχολεί τις συζητήσεις αφορά το σκέλος των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης. Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχει παρατηρηθεί περιορισμένη ζήτηση για τα συγκεκριμένα χρηματοδοτικά εργαλεία, με αποτέλεσμα να έχουν γίνει αναπροσαρμογές στα αντίστοιχα προγράμματα.
Στην ελληνική περίπτωση, ωστόσο, το κύριο βάρος του σχεδίου δίνεται στις επιχορηγήσεις. Σύμφωνα με πρόσφατο ενημερωτικό σημείωμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η χαμηλότερη αξιοποίηση των δανείων μπορεί να περιορίσει την αναπτυξιακή ώθηση που θα μπορούσε να προκύψει τα επόμενα χρόνια.
Η πορεία των εκταμιεύσεων
Όσον αφορά την πορεία των εκταμιεύσεων, μέχρι σήμερα η Ελλάδα έχει λάβει συνολικά 23,4 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 65% του συνολικού πακέτου χρηματοδότησης.
Με το διπλό αίτημα πληρωμής που υποβλήθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο, οι εκταμιεύσεις αναμένεται να αυξηθούν στα 24,57 δισ. ευρώ, ποσοστό που ξεπερνά το 68% των διαθέσιμων πόρων.
Μέχρι σήμερα έχουν ολοκληρωθεί 204 ορόσημα, τα οποία αντιστοιχούν περίπου στο 53% των συνολικών δεσμεύσεων του προγράμματος. Το επόμενο, όγδοο αίτημα πληρωμής, εκτιμάται ότι θα κατατεθεί τον Απρίλιο και θα περιλαμβάνει την επίτευξη 32 νέων οροσήμων που σχετίζονται τόσο με μεταρρυθμίσεις όσο και με επενδυτικά έργα.
Έργα και μεταρρυθμίσεις της επόμενης φάσης
Μεταξύ των σημαντικών δράσεων που εντάσσονται σε αυτή τη φάση ξεχωρίζει η δημιουργία του εργοστασίου τεχνητής νοημοσύνης «Pharos», η ενίσχυση των θεσμικών πλαισίων που αφορούν την ποιότητα και την ασφάλεια στο σύστημα υγείας, καθώς και η ολοκλήρωση του έργου του Κτηματολογίου.
Στον επενδυτικό τομέα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, έργα που αφορούν τον ψηφιακό μετασχηματισμό του συστήματος υγείας, την ανακαίνιση 19 νοσοκομείων, τη βελτίωση των ψηφιακών υπηρεσιών του Δημοσίου μέσω της πλατφόρμας Gov.gr, αλλά και τη χρηματοδότηση περίπου 100.000 μικρομεσαίων επιχειρήσεων για την απόκτηση ψηφιακών εργαλείων.
Το τελευταίο και πιο απαιτητικό αίτημα
Το τελευταίο αίτημα πληρωμής, που αναμένεται να υποβληθεί στα τέλη Αυγούστου, θα είναι και το πιο απαιτητικό, καθώς θα περιλαμβάνει συνολικά 133 ορόσημα.
Μεταξύ των βασικών μεταρρυθμίσεων που θα πρέπει να ολοκληρωθούν είναι η μείωση των καθυστερήσεων στις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης, η κατάρτιση Εθνικής Στρατηγικής για τη Στέγαση, η λειτουργία Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών και η ολοκλήρωση ειδικών χωροταξικών πλαισίων για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τον τουρισμό και τη βιομηχανία.
Στο σκέλος των επενδύσεων ξεχωρίζουν έργα υποδομών και ψηφιακού μετασχηματισμού, όπως η παράδοση του βόρειου τμήματος του αυτοκινητοδρόμου Ε-65, η ένταξη σε κυκλοφορία 425 ηλεκτρικών λεωφορείων, η ηλεκτρική διασύνδεση των Κυκλάδων, καθώς και η ολοκλήρωση εκτεταμένων παρεμβάσεων σε 80 νοσοκομεία και 156 κέντρα υγείας.
Παράλληλα, προχωρά και η ψηφιοποίηση περίπου ενός δισεκατομμυρίου σελίδων κρατικών αρχείων, ένα έργο που αναμένεται να βελτιώσει σημαντικά τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης.
Το επόμενο εξάμηνο θεωρείται καθοριστικό για την πορεία του προγράμματος, καθώς από την ταχύτητα υλοποίησης των έργων και των μεταρρυθμίσεων θα εξαρτηθεί η πλήρης αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων που έχουν διατεθεί στην Ελλάδα.