Κόκκινα δάνεια: Ερχεται νέο πλαίσιο εποπτείας των servicers – Πώς θα ελέγχονται οι καταγγελίες δανειοληπτών

Σε αυστηρότερη τροχιά εποπτείας εισέρχεται ο κλάδος διαχείρισης μη εξυπηρετούμενων δανείων, καθώς το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προχωρά στη δημιουργία δομημένου μηχανισμού ελέγχου των καταγγελιών που αφορούν πρακτικές εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις.
Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία πληθαίνουν οι αναφορές πολιτών και επιχειρήσεων για συμπεριφορές που, όπως υποστηρίζουν, υπερβαίνουν τα όρια του θεσμικού πλαισίου.
Πενταμελής επιτροπή για τις καταγγελίες
Η Γενική Διεύθυνση Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους αναλαμβάνει κεντρικό ρόλο, συγκροτώντας πενταμελή επιτροπή με αποστολή την καταγραφή, διερεύνηση και αξιολόγηση κάθε αναφοράς που φτάνει στην υπηρεσία.
Η νέα δομή λειτουργεί με τυποποιημένες διαδικασίες. Κάθε καταγγελία θα λαμβάνει μοναδικό φάκελο, στον οποίο θα συγκεντρώνονται όλα τα σχετικά στοιχεία, έγγραφα και απαντήσεις των εμπλεκόμενων πλευρών.
Παράλληλα, θα τηρείται ψηφιακό αρχείο παρακολούθησης της εξέλιξης των υποθέσεων, με σαφή χρονοδιαγράμματα και ενδιάμεσους ελέγχους προόδου. Στόχος είναι να αποφεύγονται καθυστερήσεις και να διαμορφώνεται πλήρης εικόνα πριν από οποιαδήποτε διοικητική κρίση.
Ουσιαστικός έλεγχος και εισηγήσεις
Η επιτροπή δεν θα περιορίζεται σε τυπική καταγραφή. Θα εξετάζει την ουσία κάθε περίπτωσης, θα αξιολογεί εάν έχουν τηρηθεί οι υποχρεώσεις που απορρέουν από το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο και θα εισηγείται τις κατάλληλες ενέργειες.
Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν συστάσεις συμμόρφωσης προς τις εταιρείες, ενημέρωση των καταγγελλόντων για τα αποτελέσματα της εξέτασης ή περαιτέρω διοικητικές πρωτοβουλίες.
Ενισχυμένο θεσμικό πλαίσιο για τους servicers
Το θεσμικό περιβάλλον των servicers έχει ήδη μεταβληθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, ιδίως μετά την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2021/2167 στο ελληνικό δίκαιο. Οι εταιρείες διαχείρισης υποχρεούνται πλέον να λειτουργούν με αυξημένες εγγυήσεις προστασίας για τους δανειολήπτες.
Η προστασία προσωπικών δεδομένων, η αποφυγή πρακτικών πίεσης που θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως παρενόχληση και η σαφής ενημέρωση για το ύψος και τη δομή της οφειλής αποτελούν βασικές παραμέτρους του πλαισίου.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην υποχρέωση έγγραφης ενημέρωσης μετά από κάθε μεταβίβαση δανείου. Ο οφειλέτης πρέπει να γνωρίζει ποιος είναι ο νέος κάτοχος της απαίτησης, ποιο είναι το ακριβές υπόλοιπο – διαχωρισμένο σε κεφάλαιο, τόκους και λοιπές χρεώσεις – καθώς και σε ποιες αρχές μπορεί να απευθυνθεί σε περίπτωση διαφωνίας.
Επιπλέον, οι servicers οφείλουν να διαθέτουν εσωτερικούς μηχανισμούς διαχείρισης παραπόνων, χωρίς κόστος για τον πολίτη και με σαφείς διαδικασίες απάντησης.
Κώδικας Δεοντολογίας και ψηφιακή ενημέρωση
Παράλληλα, η συμμόρφωση με τον Κώδικα Δεοντολογίας της Τράπεζα της Ελλάδος παραμένει υποχρεωτική. Ο Κώδικας προβλέπει αξιολόγηση της οικονομικής δυνατότητας του δανειολήπτη και αναζήτηση βιώσιμων λύσεων ρύθμισης πριν από την κλιμάκωση μέτρων αναγκαστικής είσπραξης.
Σημαντική είναι και η διάσταση της ψηφιακής ενημέρωσης. Οι εταιρείες διαχείρισης καλούνται να παρέχουν μέσω ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας, σε μηνιαία τουλάχιστον βάση, πλήρη εικόνα της οφειλής: υπόλοιπο, δόσεις, ιστορικό πληρωμών και κρίσιμες ημερομηνίες.
Η υποχρέωση αυτή αποσκοπεί στην ενίσχυση της διαφάνειας και στη μείωση ασάφειας που συχνά δημιουργεί εντάσεις.
Κυρώσεις και μέγεθος της αγοράς
Το κανονιστικό πλαίσιο συνοδεύεται από αυστηρές κυρώσεις. Διοικητικά πρόστιμα που μπορεί να φτάσουν τις 500.000 ευρώ, εντολές άμεσης συμμόρφωσης και, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, ανάκληση άδειας αποτελούν τα βασικά εργαλεία επιβολής.
Η παρέμβαση του υπουργείου αποκτά ιδιαίτερη σημασία δεδομένου του μεγέθους της αγοράς. Οι εταιρείες διαχείρισης χειρίζονται χαρτοφυλάκια που αφορούν περισσότερους από 2,6 εκατομμύρια οφειλέτες, με συνολικό ύψος απαιτήσεων άνω των 92 δισ. ευρώ, μεγάλο μέρος των οποίων συνδέεται με τιτλοποιήσεις στο πλαίσιο του προγράμματος «Ηρακλής».
Σε ένα τόσο εκτεταμένο πεδίο δραστηριότητας, η αποτελεσματική εποπτεία και η αξιόπιστη διαχείριση καταγγελιών αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης και της ισορροπίας στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.