Κίνδυνος «κοκκινίσματος» δανείων λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή

Την «απαρχή συσσώρευσης κυκλικών συστημικών κινδύνων» στη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων, στις τιμές των ακινήτων και στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών αναδεικνύει η Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας που έδωσε την Τρίτη στη δημοσιότητα η Τράπεζα της Ελλάδος.
Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, η αύξηση της αβεβαιότητας διεθνώς λόγω της γεωπολιτικής κρίσης στη Μέση Ανατολή φέρνει στην επιφάνεια τον κίνδυνο εμφάνισης στασιμοπληθωριστικών πιέσεων. Στο πλαίσιο αυτό, η ΤτΕ αποφάσισε την αύξηση του ποσοστού κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας για την αντιμετώπιση κυκλικών κινδύνων σε 0,5% από την 1η Οκτωβρίου 2026. Ειδικότερα, η ΤτΕ «βλέπει» κίνδυνο κοκκινίσματος δανείων νοικοκυριών και επιχειρήσεων, καθώς ο πληθωρισμός ειδικά στις τιμές της ενέργειας αναμένεται να ασκήσει πιέσεις στη χρηματοοικονομική τους κατάσταση.
Για τα νοικοκυριά, η ΤτΕ συστήνει ιδιαίτερη προσοχή στα στεγαστικά δάνεια, σημειώνοντας πως επιβάλλεται «στενή παρακολούθηση των πιστοδοτικών κριτηρίων, ιδιαίτερα καθώς ανακάμπτουν οι χορηγήσεις στεγαστικών δανείων». Αλλωστε, υπογραμμίζει ότι η αγορά κατοικίας έχει παρουσιάσει χαρακτηριστικά συσσώρευσης κινδύνων – με απλά λόγια, «φούσκας» – καθώς συνεχίζεται η αύξηση των τιμών λόγω της διατήρησης συνθηκών υπερβάλλουσας ζήτησης έναντι της διαθέσιμης προσφοράς.
Μάλιστα, η ΤτΕ αναφέρει ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να εφαρμόσει μέτρα για το στεγαστικό ζήτημα, με έμφαση στην παροχή κινήτρων για την αύξηση του διαθέσιμου κτιριακού αποθέματος με την ανάπτυξη νέων κατοικιών, την αναβάθμιση υφισταμένων και την επιστροφή στην αγορά των «κλειστών» ακινήτων. Εξάλλου επισημαίνει ότι τα μη εξυπηρετούμενα (κόκκινα) δάνεια των νοικοκυριών παρουσίασαν αύξηση 10,2% ή 240 εκατ. ευρώ το 2025, η οποία προήλθε κυρίως από τα στεγαστικά (177 εκατ. ευρώ) και σε μικρότερο βαθμό από τα καταναλωτικά δάνεια (63 εκατ. ευρώ).

Αντιθέτως, τα κόκκινα δάνεια των επιχειρήσεων μειώθηκαν σημαντικά κατά 15,2% ή 550 εκατ. ευρώ. Το μεγαλύτερο μέρος της μείωσης προήλθε από τα δάνεια μεγάλων επιχειρήσεων (-35,5% ή 427 εκατ. ευρώ), όμως μειωμένα ήταν και τα κόκκινα δάνεια των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (-9,2% ή 131 εκατ. ευρώ). Ορισμένοι κλάδοι επιχειρήσεων, όμως, δείχνουν πιο ευάλωτοι. Όπως λέει η Έκθεση, τα υψηλότερα ποσοστά κόκκινων δανείων καταγράφονται στους κλάδους της εστίασης (11,6%), της αγροτικής δραστηριότητας (7%), του εμπορίου (6,1%), της μεταποίησης (4,3%) και των κατασκευών (3,7%). Αντιθέτως, τα χαμηλότερα ποσοστά παρατηρούνται στους κλάδους της ναυτιλίας (0,2%), των χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων (0,5%) και της ενέργειας (0,5%).
Οι κλάδοι με υψηλή ενεργειακή ένταση ή μεγαλύτερη ευπάθεια στις γεωπολιτικές εξελίξεις, όπως οι μεταφορές και η αποθήκευση, η μεταποίηση, η ακτοπλοΐα, η γεωργία, οι κατασκευές και ο τουρισμός, είναι ιδιαιτέρως εκτεθειμένοι. «Υπό το πρίσμα αυτό, η παρακολούθηση της εξέλιξης της ποιότητας των ανοιγμάτων στους εν λόγω κλάδους κρίνεται αναγκαία, προκειμένου να εντοπιστούν έγκαιρα ενδεχόμενες εστίες συγκέντρωσης πιστωτικού κινδύνου», αναφέρει η Έκθεση.
Τεχνολογικός κίνδυνος
Συνολικά, η ΤτΕ κρίνει ότι το τραπεζικό σύστημα είναι μάλλον ανθεκτικό απέναντι στους κυριότερους άμεσους κινδύνους που απορρέουν από την κρίση, αφού η πιστωτική έκθεση των τραπεζών στην περιοχή είναι περιορισμένη (κάτω από 1% του χαρτοφυλακίου), ενώ οι δείκτες ρευστότητας, κερδοφορίας και κεφαλαίων είναι ισχυροί.
Ωστόσο, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου όσον αφορά τις κυβερνοεπιθέσεις κατά τραπεζών, που φαίνεται πως έχουν αυξηθεί σε συχνότητα και πολυπλοκότητα τα τελευταία χρόνια. Η γεωπολιτική συγκυρία, δε, αυξάνει περαιτέρω τον κίνδυνο τέτοιων επιθέσεων. Πάντως, τα στοιχεία από τις αναφορές μειζόνων συμβάντων δείχνουν ότι οι επιθέσεις που πραγματοποιήθηκαν το 2025 αντιμετωπίστηκαν ικανοποιητικά από τις υποδομές ασφάλειας των ελληνικών τραπεζών.
Όμως, η χρήση προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, όπως το Mythos της Anthropic, σε κυβερνοεπιθέσεις και εσωτερικές λειτουργίες αποτελεί μία ακόμη πρόκληση για τον χρηματοπιστωτικό κλάδο. Η ΤτΕ υπογραμμίζει ότι οι τράπεζες θα πρέπει να προχωρήσουν στην αντικατάσταση παρωχημένων συστημάτων, στη μετάπτωση σε νέες κύριες τραπεζικές εφαρμογές, στην ενοποίηση συστημάτων στο πλαίσιο της λειτουργικής συγχώνευσης τραπεζικών οργανισμών κ.ά.