Στον βρεφονηπιακό σταθμό μεταδίδεται και το… μικροβίωμα του εντέρου

Ενα μεγάλο μέρος του αναπτυσσόμενου μικροβιώματος των μικρών παιδιών ουσιαστικά ανήκει στους… φίλους τους στον παιδικό σταθμό! Για την ακρίβεια ένας μόνο μήνας στον βρεφονηπιακό σταθμό είναι αρκετός για την «αναδιαμόρφωση» του εντερικού μικροβιώματος, σύμφωνα με μια νέα ανάλυση ερευνητών του Πανεπιστημίου του Τρέντο στην Ιταλία η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature.
Εως και 20% κοινά μικρόβια του εντέρου στους πρώτους 4 μήνες
Οι ερευνητές ανέλυσαν το εντερικό μικροβίωμα βρεφών κατά το πρώτο έτος τους στον βρεφονηπιακό σταθμό. Οπως είδαν, η ποσότητα των μικροοργανισμών που μεταδίδονταν μεταξύ των μωρών αυξανόταν όσο περνούσε ο καιρός κατά τη διάρκεια του έτους. Μετά από τέσσερις μήνες, τα μωρά μοιράζονταν ήδη το 15%-20% των ειδών που απαρτίζουν το μικροβίωμα του εντέρου. «Το ποσοστό αυτό ήταν μεγαλύτερο από το σύνολο των μικροβίων του εντέρου που είχαν αποκτήσει τα παιδιά από την οικογένειά τους μέχρι τη στιγμή που πήγαν στον βρεφονηπιακό σταθμό» ανέφερε ο Νίκολα Σεγκάτα, καθηγητής Υπολογιστικής Βιολογίας, ειδικός στη μικροβιακή γενετική στο Πανεπιστήμιο του Τρέντο.
«Κλειδί» οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις εξ απαλών ονύχων
Ορισμένες από τις αλλαγές που κατεγράφησαν στο μικροβίωμα των βρεφών οφείλονταν στη διατροφή που ακολουθούσαν στον βρεφονηπιακό σταθμό, ωστόσο από τη μελέτη προέκυψε ότι η μετάδοση των μικροβιακών στελεχών μεταξύ των μωρών ήταν πολύ εκτεταμένη κατά το πρώτο έτος της κοινωνικοποίησής τους στον σταθμό. Αυτό, κατά τον δρα Σεγκάτα, δείχνει ότι οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις στην αρχή της ζωής αποτελούν «κλειδί» για τη διαμόρφωση ενός υγιούς «πολυδιάστατου» εντερικού μικροβιώματος.
Χωρίς εντερικό μικροβίωμα στη μήτρα, ταχύτατη ανάπτυξη μετά τη γέννηση
Οταν το έμβρυο βρίσκεται στη μήτρα δεν διαθέτει εντερικό μικροβίωμα, το οποίο όμως αρχίζει να αναπτύσσεται ταχύτατα μετά τη γέννηση, κυρίως μέσω της μετάδοσης μικροβίων από τη μητέρα του. Ερευνες έχουν δείξει ότι τα άτομα που ζουν κάτω από την ίδια στέγη μοιράζονται κοινά μικροβιακά στελέχη. Ωστόσο το πώς το αναπτυσσόμενο μικροβίωμα αλλάζει κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής δεν έχει μελετηθεί επαρκώς ως σήμερα.
Για να κλείσουν αυτό το κενό ο Σεγκάτα και οι συνεργάτες του ανέλυσαν το μικροβίωμα 43 βρεφών με μέση ηλικία τους 10 μήνες στην αρχή της μελέτης. Παρακολούθησαν τα μωρά πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το πρώτο έτος τους σε έναν βρεφονηπιακό σταθμό του Τρέντο.
«Παρακολουθήσαμε μωρά από τη στιγμή που συναντήθηκαν για πρώτη φορά, από την πρώτη ημέρα τους στον βρεφονηπιακό σταθμό. Αυτό είναι ένα χρονικό παράθυρο κατά το οποίο το έντερό τους είναι πολύ ‘δεκτικό’ σε μικροβιακά στελέχη άλλων μωρών αλλά και ενηλίκων επειδή το ανοσοποιητικό σύστημά τους δεν είναι καλά εκπαιδευμένο» τόνισε ο καθηγητής Σεγκάτα.
Δείγματα και από ενηλίκους και κατοικίδια
Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε δείγματα κοπράνων των μωρών, 10 ατόμων από το προσωπικό του βρεφονηπιακού σταθμού καθώς και μελών των οικογενειών των μωρών: συγκεκριμένα μελετήθηκαν 39 μητέρες, 30 πατεράδες, 7 αδέλφια, 3 σκύλοι και 2 γάτες.
Τα πρώτα δείγματα ελήφθησαν όταν τα μωρά ξεκίνησαν τον βρεφονηπιακό σταθμό ενώ οι ερευνητές συνέχισαν να λαμβάνουν δείγματα κοπράνων τους κάθε εβδομάδα μέχρι τις διακοπές των Χριστουγέννων – για ορισμένους από τους μικρούς συμμετέχοντες οι δειγματοληψίες συνεχίστηκαν ως τον Ιούλιο. Ολοι οι συμμετέχοντες έδωσαν επίσης δείγματα έναν χρόνο μετά την έναρξη της μελέτης.
Εκτεταμένη μετάδοση του μικροβιώματος από τον πρώτο μήνα
Η ανάλυση αποκάλυψε εκτεταμένη μετάδοση του μικροβιώματος μεταξύ των μωρών μέσα στον πρώτο μήνα από την έναρξη του βρεφονηπιακού σταθμού – η μετάδοση μάλιστα εξακολούθησε να αυξάνεται καθ’όλο το πρώτο έτος του σταθμού. Αν ένα μωρό είχε αδελφάκι, δεχόταν περισσότερα μικρόβια από τον αδελφό ή την αδελφή του σε σύγκριση με τα μικρόβια που του μετέδιδαν οι γονείς του ενώ συνολικά διέθετε πιο ποικίλο μικροβίωμα και λάμβανε λιγότερα βακτηριακά στελέχη από τους ««συμμαθητές» του.
Από τα μωρά στους γονείς
Στο πλαίσιο της μελέτης έγινε επίσης χαρτογράφηση της μετάδοσης μεμονωμένων μικροβιακών ειδών μεταξύ ατόμων. Ο δρ Σεγκάτα έδωσε ένα παράδειγμα του τι συνέβη με ένα στέλεχος βακτηρίου που ονομάζεται Akkermansia muciniphila.
«Είχαμε το παράδειγμα ενός στελέχους που πέρασε από μια μητέρα στο βρέφος της. Το μωρό μετέδωσε στη συνέχεια το στέλεχος σε ένα άλλο μωρό το οποίο με τη σειρά του το μετέδωσε και στους δύο γονείς του».
Ανταλλαγή βακτηρίων του εντέρου με τα κατοικίδια
Υπήρχαν ακόμη και ενδείξεις ότι μωρά και κατοικίδια αντάλλασσαν βακτηριακά στελέχη. «Ηταν ενδιαφέρον ότι η αλληλομετάδοση μικροβίων του εντέρου γινόταν μόνο μεταξύ μωρών και κατοικιδίων και όχι μεταξύ ενηλίκων και κατοικιδίων» σημείωσε ο δρ Σεγκάτα.
Η σημαντική επίδραση της χρήσης αντιβιοτικών
Πρέπει πάντως να υπογραμμιστεί ότι η πιο δραστική επίδραση στο εντερικό μικροβίωμα των μωρών οφειλόταν στη χρήση αντιβιοτικών. Η λήψη αντιβιοτικών μέσα στο πρώτο έτος ζωής φάνηκε να μειώνει σημαντικά τον αριθμό βακτηριακών στελεχών στο εντερικό μικροβίωμα των μωρών. Ωστόσο ήταν σημαντικό το γεγονός ότι παρουσιαζόταν ταχεία αναπλήρωση των βακτηριακών στελεχών μέσω της αλληλεπίδρασής τους με άλλα παιδιά η οποία οδηγούσε σε έκθεση σε πλήθος «φρέσκων» στελεχών.
Πιθανή διατήρηση ως την ενήλικη ζωή
Η μακροπρόθεσμη επίδραση της έκθεσης των μωρών στο μικροβίωμα άλλων μωρών στον βρεφονηπιακό σταθμό δεν είναι αυτή τη στιγμή γνωστή. Πιθανώς πάντως τα βακτήρια του εντέρου τα οποία λαμβάνει κάποιος από τους… βρεφικούς του φίλους να διατηρούνται και αργότερα, ίσως και ως την ενήλικη ζωή.
«Ισως σε 20 χρόνια ανακαλύψουμε ότι όσοι πήγαν από μωρά στον βρεφονηπιακό σταθμό θα πρέπει να ευχαριστούν τους φίλους που γνώρισαν εξ απαλών ονύχων για την ποικιλομορφία του εντετρικού μικροβιώματός τους» κατέληξε ο δρ Σεγκάτα.    Πηγή: Το Βήμα