Νέο ν/σ για το Δημόσιο: Σε 12 ερωταπαντήσεις οι αλλαγές στη σχέση κράτους – πολίτη

Με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας, την επιτάχυνση των διοικητικών διαδικασιών και την ενίσχυση της διαφάνειας, κατατέθηκε νομοσχέδιο που επιχειρεί να αντιμετωπίσει χρόνιες δυσλειτουργίες στη σχέση πολίτη και Δημοσίου. Οι παρεμβάσεις εκτείνονται από την απλοποίηση της έκδοσης πιστοποιητικών και τη χρήση υπεύθυνων δηλώσεων, έως νέους κανόνες για τη συμμόρφωση της Διοίκησης με δικαστικές αποφάσεις και την αποζημίωση πολιτών σε περιπτώσεις ιδιαίτερης σημασίας, όπως φυσικές καταστροφές.
Σύμφωνα με το αρμόδιο υπουργείο, το νομοσχέδιο εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική εκσυγχρονισμού της δημόσιας διοίκησης, η οποία περιλαμβάνει την ψηφιοποίηση διαδικασιών, την αξιοποίηση πιστοποιημένων επαγγελματιών και την ενίσχυση μηχανισμών ελέγχου και λογοδοσίας.
Ακολουθούν οι 12 βασικές ερωταπαντήσεις που αποτυπώνουν τις κεντρικές ρυθμίσεις και τις αλλαγές που προωθούνται.
1. Γιατί τώρα;
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το συγκεκριμένο νομοσχέδιο δεν αποτελεί αποσπασματική πρωτοβουλία, αλλά συνέχεια προηγούμενων παρεμβάσεων για τη μείωση της γραφειοκρατίας. Μεταξύ αυτών αναφέρονται η ψηφιοποίηση διαδικασιών μέσω του gov.gr, η αναβάθμιση της εξυπηρέτησης πολιτών μέσω τηλεφωνικών γραμμών και η προώθηση της αξιολόγησης στο Δημόσιο. Όπως σημειώνεται, υπάρχουν μετρήσιμα αποτελέσματα, χωρίς ωστόσο να θεωρείται ότι η προσπάθεια έχει ολοκληρωθεί.
2. Πώς επελέγησαν οι διαδικασίες που αλλάζουν;
Οι παρεμβάσεις βασίστηκαν σε εκθέσεις του Συνηγόρου του Πολίτη, προτάσεις βουλευτών και καταγγελίες πολιτών που καταγράφηκαν μέσω ψηφιακών πλατφορμών. Πρόκειται για 14 συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπου εντοπίστηκαν επαναλαμβανόμενα προβλήματα που αφορούν ευρύτερα κοινωνικά στρώματα.
3. Τι αλλάζει με τα πιστοποιητικά και τις υπεύθυνες δηλώσεις;
Η διοικητική πράξη θα εκδίδεται άμεσα με την υποβολή υπεύθυνης δήλωσης, εφόσον δεν είναι προδήλως αβάσιμη. Θα ακολουθεί εκ των υστέρων έλεγχος, ενώ σε περίπτωση ανακριβούς δήλωσης προβλέπεται ανάκληση της πράξης και αυστηρότερη ποινή, ανάλογη με το όφελος που επιδιώχθηκε. Η δυνατότητα αυτή δεν θα ισχύει για όσους έχουν καταδικαστεί στο παρελθόν για ψευδή δήλωση.
Δημόσια περιουσία, διαφάνεια και ψηφιακή παρακολούθηση υποθέσεων
4. Πότε το Δημόσιο δεν θα διεκδικεί ακίνητα;
Το νομοσχέδιο αντιμετωπίζει περιπτώσεις όπου το Δημόσιο διεκδικεί ακίνητα χωρίς τίτλο, επικαλούμενο ιδιοκτησία από την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Προβλέπεται αποχή από τη διεκδίκηση όταν οι ιδιώτες διαθέτουν τίτλο κτήσης έως το 1975, έχουν εγκατασταθεί κατόπιν υπόδειξης δημόσιας αρχής ή κατέχουν προσωρινά παραχωρητήρια. Από τη ρύθμιση εξαιρούνται αιγιαλοί, κοινόχρηστοι χώροι, αρχαιολογικοί χώροι και δασικές εκτάσεις.
5. Πώς θα παρακολουθεί ο πολίτης την υπόθεσή του;
Θεσπίζεται ηλεκτρονική πλατφόρμα μέσω της οποίας ο πολίτης θα ενημερώνεται για την πορεία της υπόθεσής του, τον αρμόδιο υπάλληλο και τον εκτιμώμενο χρόνο διεκπεραίωσης.
6. Τι αλλάζει με τη δημοσιότητα των εγκυκλίων;
Καθιερώνεται υποχρέωση ανάρτησης κάθε εγκυκλίου στην ιστοσελίδα του αρμόδιου φορέα. Εγκύκλιος που δεν έχει αναρτηθεί δεν θα ισχύει, με στόχο την αποφυγή σύγχυσης από παρωχημένες οδηγίες.
Ωράρια, ακίνητα και ο ρόλος των επαγγελματιών
7. Πώς θα ενημερώνονται οι πολίτες για τα ωράρια των υπηρεσιών;
Τα ωράρια λειτουργίας και υποδοχής κοινού θα αναρτώνται υποχρεωτικά στις ιστοσελίδες των υπουργείων και των φορέων, ώστε να αποφεύγονται περιπτώσεις πολιτών που βρίσκουν τις υπηρεσίες κλειστές.
8. Τι σημαίνει ο συμβολαιογράφος ως one-stop shop;
Στις μεταβιβάσεις ακινήτων, ο συμβολαιογράφος θα αναλαμβάνει όλη την προεργασία: συλλογή δικαιολογητικών, φορολογικές δηλώσεις, αιτήσεις στο Κτηματολόγιο και πληρωμή φόρων μέσω ειδικού λογαριασμού. Οι συμβαλλόμενοι θα περιορίζονται στην υπογραφή, με πρόβλεψη αντίστοιχης αμοιβής για τις πρόσθετες υπηρεσίες.
9. Ποια είναι η εμπειρία από τους πιστοποιημένους επαγγελματίες;
Η αξιοποίηση λογιστών, δικηγόρων και μηχανικών έχει επιταχύνει κρίσιμες διαδικασίες, όπως η απονομή συντάξεων στον ΕΦΚΑ, που πλέον ολοκληρώνεται κατά μέσο όρο σε 60 ημέρες. Αντίστοιχη πρακτική επεκτείνεται και σε δηλώσεις αγροτών για ενισχύσεις.
Δικαστικές αποφάσεις, αποζημιώσεις και επόμενα βήματα
10. Θα υπάρχει προθεσμία συμμόρφωσης στις δικαστικές αποφάσεις;
Όλες οι αποφάσεις θα διαβιβάζονται στη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου. Αν δεν υπάρξει συμμόρφωση εντός έξι μηνών, η υπόθεση θα εισάγεται στο Συμβούλιο Συμμόρφωσης, το οποίο μπορεί να επιβάλει και χρηματικές κυρώσεις.
11. Τι προβλέπεται για τις αποζημιώσεις πολιτών;
Θεσπίζεται πάγιο πλαίσιο για τη χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης ή ηθικής βλάβης σε περιπτώσεις όπως φυσικές καταστροφές, δυστυχήματα σε δημόσιες υποδομές, τρομοκρατικές επιθέσεις και ιατρικά σφάλματα σε δημόσια νοσοκομεία. Με την ενεργοποίηση της ρύθμισης, το Δημόσιο θα παραιτείται από ένδικα μέσα.
12. Ποια είναι τα επόμενα βήματα;
Η κυβέρνηση προαναγγέλλει συνέχιση των παρεμβάσεων με νέο νομοσχέδιο για την απλοποίηση αδειοδοτήσεων στη βιομηχανία, την επέκταση της αξιολόγησης στο Δημόσιο, την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας και μεταρρυθμίσεις σε κρίσιμους τομείς, όπως οι πολεοδομίες και οι μεταφορές. Παράλληλα προχωρά η πλατφόρμα ΜΙΤΟΣ, όπου έχουν ήδη καταγραφεί πάνω από 4.000 διοικητικές διαδικασίες, με στόχο την απλούστευση των σημαντικότερων.