Αύξηση κατά 1,5 έτος στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης – Ποιοι βγαίνουν κερδισμένοι και ποιοι χαμένοι

Προ των πυλών βρίσκεται η αύξηση στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης από το 2030, μετά και τη ραγδαία επιδείνωση που εμφανίζουν οι κρίσιμοι δείκτες για το Δημογραφικό στη χώρα μας. Οι εξελίξεις θα θίξουν μελλοντικά τους σημερινούς νέους (20-25 ετών) οι οποίοι θα επιβαρυνθούν με αύξηση στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης αλλά και με μειωμένες συντάξεις.
Η κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι το 2026 δεν ανοίγει θέμα αύξησης ορίων ηλικίας, παρά τις ισχυρές συστάσεις διεθνών οργανισμών λόγω της επιταχυνόμενης γήρανσης του πληθυσμού. Η σύνδεση των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής άνω των 65 ετών – μηχανισμός που έχει θεσμοθετηθεί ήδη από το 2010 – παραμένει ανενεργή και μεταφέρεται για επανεξέταση το 2029, με τυχόν αλλαγές να εφαρμόζονται από 1/1/2030.
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Αναλογιστικής Αρχής, το 2030 τα νομοθετημένα όρια ηλικίας των 62 και 67 ετών εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά περίπου 1,5 έτος.
Δύο κατηγορίες
Σήμερα τα όρια ηλικίας έχουν «κλειδώσει» σε δύο βασικές κατηγορίες:

• Στα 62 έτη, με προϋπόθεση συμπλήρωσης 40 ετών ασφάλισης (12.000 ένσημα).
• Στα 67 έτη, με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης (4.500 ένσημα).

Πηγές του υπουργείου Εργασίας αναφέρουν ότι δεν προβλέπεται άμεση αύξηση, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα έχει ήδη προχωρήσει σε μεγάλες αυξήσεις ορίων σε προηγούμενες περιόδους.
Ειδικότερα:

• από 1/1/2013 τα όρια αυξήθηκαν στα 62 και 67 έτη,
• με τον Νόμο 4336/2015 αυξήθηκαν και όλα τα ενδιάμεσα όρια ηλικίας.

Παράλληλα, ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση επισημαίνουν ότι οι αλλαγές μετά το 2029 θα εξαρτηθούν από τρεις δημογραφικούς δείκτες:

• Δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων άνω των 65 προς τον οικονομικά ενεργό πληθυσμό: εκτιμάται ότι κινείται προς το 60% από 39% σήμερα.
• Δείκτης γήρανσης: για κάθε 170 ηλικιωμένους αντιστοιχούν 100 άτομα εργάσιμης ηλικίας.
• Δείκτης γονιμότητας: από 1,3 παιδιά το 2018 αυξήθηκε οριακά σε 1,5 το 2022, παραμένοντας χαμηλότερος από το 2,1.

Στο ίδιο πλαίσιο, το ισοζύγιο γεννήσεων – θανάτων παραμένει ελλειμματικό, με τη διαφορά να διπλασιάζεται μέσα σε μία πενταετία:

• 33.856 άτομα το 2018.
• 64.706 άτομα το 2022.

Επισημαίνεται ότι η σταδιακή αύξηση σε βάθος χρόνου στα γενικά όρια συνταξιοδότησης από το 2030 θεωρείται σχεδόν σίγουρη.
Το μοντέλο που φαίνεται πιθανό για την Ελλάδα, όπως αναφέρει ο ΟΟΣΑ, είναι η αναλογία 1 προς 1, δηλαδή για κάθε 1 έτος που θα αυξάνει το προσδόκιμο, θα αυξάνονται κατά 1 έτος και τα όρια ηλικίας. Με το 1 προς 2/3 τα όρια ηλικίας θα αυξηθούν κατά 8 μήνες για κάθε 12 μήνες αύξησης στο προσδόκιμο ζωής και με 1/3 η αύξηση των ορίων θα είναι ηπιότερη, με 4 μήνες για κάθε 1 έτος που θα αυξάνεται το προσδόκιμο ζωής.

Δεν κινδυνεύουν
Πάντως οι σχεδιαζόμενες αλλαγές δεν θα επηρεάσουν τις παρακάτω 5 κατηγορίες ασφαλισμένων, οι οποίες δεν κινδυνεύουν από μια ενδεχόμενη αύξηση στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης. Και αυτοί είναι:

• Οι ασφαλισμένοι που έχουν ήδη θεμελιωμένο δικαίωμα συνταξιοδότησης για μειωμένη ή πλήρη σύνταξη σε όλα τα Ταμεία με βάση τα όρια ηλικίας που ισχύουν από 19/8/2015 έως 31/12/2021 και από 1/1/2022 και μετά. Οσοι δηλαδή μπορούν να συνταξιοδοτηθούν οποτεδήποτε δεν επηρεάζονται.
• Ασφαλισμένοι που συνταξιοδοτούνται με διατάξεις ανάπηρου μέλους (τέκνο, σύζυγος, αδελφός).
• Οι ειδικές κατηγορίες ασφαλισμένων, όπως όσοι ανήκουν στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο τομέα.
• Οι ένστολοι, για τους οποίους οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης καθορίζονται με ειδικό νόμο.

Οσοι βρίσκονται σήμερα στην ηλικία των 57 ετών και πρόκειται να συνταξιοδοτηθούν με πλήρη σύνταξη στο 62ο έτος, έχοντας συμπληρώσει 40 έτη ασφάλισης, ή μαζί με αναγνώριση πλασματικών ετών.
Αντίθετα οι αλλαγές στα όρια ηλικίας θα αφορούν:

• Τους ασφαλισμένους με ηλικίες 50 ως 55 ετών σήμερα, που βρίσκονται σε απόσταση 12 ως 7 έτη για να συμπληρώσουν τα 62 και να αποκτήσουν δικαίωμα είτε για μειωμένη σύνταξη είτε για πλήρη, αν έχουν και 40 χρόνια ασφάλισης. Αυτή η κατηγορία είναι η πιο «επίφοβη» να εγκλωβιστεί σε μία ή και δύο αυξήσεις ορίων ηλικίας, που σημαίνει ότι για κάποιους – και πιθανότατα τους 50άρηδες ή και τους 55άρηδες – τα 62 έτη για σύνταξη θα είναι παρελθόν μετά το 2027.

Με βάση τα ως τώρα δεδομένα αλλά και τις προσαρμογές που έγιναν στα όρια ηλικίας μετά τις 19/8/2015 (Νόμος 4336/2015), οι ασφαλισμένοι που δεν θα θεμελιώσουν δικαίωμα συνταξιοδότησης εντός της τριετίας 2027, 2028 και 2029 θα επιβαρυνθούν με όλη την αύξηση που θα προκύψει. Ετσι όσοι κλείνουν το 62ο έτος μετά το 2030 το πιθανότερο είναι ότι, αν αυξηθούν τα όρια ηλικίας όπως δείχνουν οι μελέτες, θα συνταξιοδοτηθούν στα 63,6 χρόνια τους.

• Τους ασφαλισμένους με ηλικίες 35 ως 50 ετών, οι οποίοι μέχρι να συνταξιοδοτηθούν θα επωμιστούν 2 έως 3 διαδοχικές αυξήσεις στα όρια ηλικίας.
• Τους νέους ασφαλισμένους που διανύουν τα πρώτα χρόνια του εργασιακού τους βίου και από τώρα θα πρέπει να συμβιβαστούν με την ιδέα ότι θα πάρουν σύνταξη μετά τα 64 και με 42 χρόνια ασφαλιστικού βίου, ή κοντά στα 70 αν έχουν λιγότερα έτη εργασιακού βίου.

Την ίδια ώρα η έξοδος των ασφαλισμένων στη σύνταξη είναι μαζική. Περισσότεροι από 140.000 εργαζόμενοι αναμένεται να υποβάλουν φέτος αίτηση συνταξιοδότησης, με τα όρια ηλικίας να κυμαίνονται μεταξύ 58,5 και 61,6 ετών, εφόσον είχαν προνοήσει να κατοχυρώσουν δικαίωμα πριν από το 2018.
Παράλληλα στους 225.803 ασφαλισμένους «έκλεισε» το 2025 από πλευράς συνταξιοδοτήσεων, σημειώνοντας ρεκόρ από συστάσεως ΕΦΚΑ. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η αυξημένη ροή συνταξιοδοτήσεων θα συνεχιστεί έως το 2027-2028, όταν αναμένεται να έχει αποχωρήσει από την αγορά εργασίας η γενιά των baby boomers. Το προηγούμενο ρεκόρ αιτήσεων απονομής σύνταξης κατέγραψε ο ΕΦΚΑ το 2021 με 212.151 αιτήσεις, έναντι 211.135 το 2022 και 190.368 το 2023. Στο Δημόσιο, η έξοδος των παλαιών ασφαλισμένων πραγματοποιείται κυρίως από τους κρίσιμους τομείς της Υγείας, της Παιδείας και της Ασφάλειας.