Κόκκινα δάνεια νόμου Κατσέλη: Ισχυρές αναταράξεις σε servicers και τράπεζες από την απόφαση του Αρείου Πάγου - Ο κίνδυνος νέου κύκλου προσφυγών

Η αγορά διαχείρισης ιδιωτικού χρέους εισέρχεται σε μια νέα, ιδιαίτερα σύνθετη φάση μετά τη δικαστική απόφαση που αφορά τα δάνεια του νόμου Κατσέλη, με τα στελέχη τραπεζών και εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων να κάνουν λόγο για μια εξέλιξη υψηλού ρίσκου, της οποίας το πραγματικό οικονομικό αποτύπωμα δεν έχει ακόμη καταγραφεί.
Πρόκειται για μια απόφαση με δυνητικά σημαντικές επιπτώσεις στις ταμειακές ροές, στις προβλέψεις και στην απόδοση συγκεκριμένων χαρτοφυλακίων, χωρίς ωστόσο –τουλάχιστον σε αυτή τη φάση– να τίθεται θέμα συστημικής αποσταθεροποίησης.
Κοινή συνισταμένη των εκτιμήσεων της αγοράς είναι ότι οποιαδήποτε προσπάθεια ποσοτικοποίησης των επιπτώσεων θεωρείται πρόωρη. Όπως επισημαίνουν παράγοντες με άμεση γνώση των χαρτοφυλακίων, απαιτείται χρόνος ώστε να αποσαφηνιστεί πώς θα εφαρμοστεί στην πράξη η απόφαση, ποια δάνεια θα επηρεαστούν άμεσα και αν θα προκύψουν ανάγκες αναδρομικών προσαρμογών στους υπολογισμούς τόκων που είχαν γίνει τα προηγούμενα χρόνια.
Ανησυχίες για έσοδα και χαρτοφυλάκια
Η βασική ανησυχία εστιάζεται στον αντίκτυπο που μπορεί να έχει η αλλαγή στον τρόπο εκτοκισμού στα έσοδα από ρυθμισμένα δάνεια νόμου Κατσέλη, τα οποία αποτελούν ιδιαίτερη κατηγορία χαρτοφυλακίων με χαμηλές αλλά σταθερές εισπράξεις σε βάθος χρόνου.
Για τράπεζες και servicers με σημαντική έκθεση σε τέτοιου είδους δάνεια, η απόφαση ενδέχεται να οδηγήσει σε χαμηλότερες συνολικές εισπράξεις από τόκους σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στις πιθανές επιπτώσεις σε τιτλοποιήσεις, ειδικά σε εκείνες που περιλαμβάνουν μεγάλο αριθμό δανείων υπαγμένων στον νόμο Κατσέλη. Αν και προς το παρόν δεν τίθεται ζήτημα ενεργοποίησης εγγυήσεων ή ανατροπής δομών, παράγοντες της αγοράς δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο αναθεωρήσεων σε επιχειρησιακά πλάνα και στόχους απόδοσης, εφόσον οι τελικές επιπτώσεις αποδειχθούν ουσιαστικές.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη. Οι επιπτώσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με το ποσοστό συμμετοχής δανείων νόμου Κατσέλη σε κάθε χαρτοφυλάκιο, τη διάρκεια των ρυθμίσεων, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο είχαν γίνει οι λογιστικοί υπολογισμοί έως σήμερα. Σε αυτό το πλαίσιο, ορισμένοι παίκτες εμφανίζονται περισσότερο εκτεθειμένοι, ενώ άλλοι αναμένεται να επηρεαστούν οριακά.
«Ισχυρό αλλά διαχειρίσιμο ταρακούνημα»
Παρά την ένταση που προκαλεί η απόφαση, οι πιο ψύχραιμες φωνές στην αγορά μιλούν για ένα ισχυρό αλλά διαχειρίσιμο «ταρακούνημα». Το τραπεζικό σύστημα διαθέτει πλέον ισχυρότερη κεφαλαιακή βάση, αυστηρότερο εποπτικό πλαίσιο και σαφώς μειωμένο απόθεμα μη εξυπηρετούμενων δανείων σε σχέση με το παρελθόν.
Επιπλέον, η ύπαρξη ενιαίας και δεσμευτικής νομολογίας περιορίζει τον κίνδυνο παρατεταμένης νομικής αβεβαιότητας που χαρακτήριζε την αγορά επί σειρά ετών.
Για τους δανειολήπτες, η απόφαση αναμένεται να έχει άμεσο και μετρήσιμο όφελος, καθώς μειώνει το συνολικό κόστος εξυπηρέτησης των ρυθμισμένων οφειλών και ενισχύει τη βιωσιμότητα των δικαστικών ρυθμίσεων, ιδιαίτερα για νοικοκυριά που παραμένουν οικονομικά ευάλωτα.
Παράδειγμα εφαρμογής
Δανειολήπτης με οφειλή 100.000 ευρώ έχει υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη και καταβάλλει, βάσει δικαστικής απόφασης, μηνιαία δόση 300 ευρώ για 25 χρόνια.Με την παλαιά ερμηνεία, οι τόκοι μπορούσαν να υπολογίζονται επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου, με αποτέλεσμα το συνολικό ποσό που θα κατέβαλλε ο δανειολήπτης να αυξάνεται σημαντικά σε βάθος χρόνου.
Με τη νέα απόφαση, οι τόκοι υπολογίζονται αποκλειστικά επί της μηνιαίας δόσης των 300 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι οι επιβαρύνσεις παραμένουν σταθερές και προβλέψιμες, οδηγώντας σε αισθητά χαμηλότερο συνολικό κόστος αποπληρωμής, χωρίς να μεταβάλλεται η δικαστική ρύθμιση.
Η κρίσιμη απόφαση του Αρείου Πάγου
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ίδια η δικαστική κρίση λειτουργεί ως σημείο αναφοράς. Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου αποφάσισε, με ευρεία πλειοψηφία, ότι ο εκτοκισμός των δανείων που έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη πρέπει να γίνεται επί της μηνιαίας δόσης που ορίζει η δικαστική απόφαση και όχι επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου.
Η απόφαση αφορά περίπου 300.000–350.000 δανειολήπτες και κλείνει οριστικά μια πολυετή νομική εκκρεμότητα, επανακαθορίζοντας τις ισορροπίες στην αγορά διαχείρισης ιδιωτικού χρέους.
Τέλος, να σημειωθεί ότι κύκλοι της αγοράς δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να ακολουθήσει νέο κύμα δικαστικών προσφυγών, αυτή τη φορά από δανειολήπτες που δεν έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ενδέχεται να υπάρξουν προσπάθειες διεύρυνσης της εφαρμογής της απόφασης, με οφειλέτες να επιχειρούν να πείσουν τα δικαστήρια ότι εμπίπτουν στην κατηγορία των οικονομικά ευάλωτων και, ως εκ τούτου, δικαιούνται να τύχουν των ευεργετημάτων που απορρέουν από τη συγκεκριμένη νομολογιακή κρίση.