Ανοίγει συζήτηση για αποτεφρωτήριο νεκρών και στην Καλαμάτα

Τα τελευταία χρόνια, με τη λειτουργία του Κέντρου Αποτέφρωσης στη Ριτσώνα, μια πρακτική που για δεκαετίες βρισκόταν στο περιθώριο- απέκτησε θεσμική και λειτουργική υπόσταση εντός της χώρας. Μέχρι πρόσφατα, η Ελλάδα ήταν η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα –μαζί με την Αλβανία– χωρίς αποτεφρωτήριο. Χιλιάδες οικογένειες αναγκάζονταν να μεταφέρουν έτσι τους ανθρώπους τους κυρίως στη Βουλγαρία, επωμιζόμενες σημαντικό οικονομικό και ψυχολογικό βάρος. Η λειτουργία της Ριτσώνας άλλαξε το τοπίο, καθιστώντας τη διαδικασία πιο άμεση και προσβάσιμη, γεγονός που έχει αυξήσει τις “φωνές” για την ανάγκη επέκτασης του εγχειρήματος αυτού. Σε τοπικό επίπεδο, σύμφωνα με τα αγγελτήρια θανάτου από γραφεία τελετών της Καλαμάτας, καταγράφεται αύξηση ενδιαφέροντος για τη διαδικασία της αποτέφρωσης, ιδίως από το 2025 και μετά. Το γεγονός αυτό επαναφέρει μια συζήτηση που μέχρι πρότινος θεωρούνταν «μακρινή», η οποία πολλές φορές συνδέεται -και- με την ανάγκη νέου κοιμητηρίου, καθώς λόγω του κορεσμένου κεντρικού νεκροταφείου της πόλης, οικογένειες τείνουν στη λύση της αποτέφρωσης ώστε να αποφύγουν δραματικές και δυσάρεστες εικόνες κατά την εκταφή.
ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ
Το νέο κοιμητήριο της Καλαμάτας συζητήθηκε στην πρόσφατη λογοδοσία της δημοτικής αρχής στο Δ.Σ., με τον δημοτικό σύμβουλο της παράταξης «Καλαμάτα Μετά» Κώστα Τσαπόγα να ασκεί κριτική για τη στασιμότητα στον σχεδιασμό. Κλείνοντας, έθεσε και το ερώτημα κατά πόσο έχουν ωριμάσει οι συνθήκες για τη δημιουργία αποτεφρωτηρίου είτε στον Δήμο Καλαμάτας είτε ευρύτερα στη Μεσσηνία, αναφερόμενος στην ιδιότητα του δημάρχου Καλαμάτας ως προέδρου της ΠΕΔ, ώστε να υπάρξουν πρωτοβουλίες. Από πλευράς δημοτικής αρχής δεν υπήρξε επίσημη τοποθέτηση κατά τη συνεδρίαση. Εκτός μικροφώνου ωστόσο, διατυπώθηκε η άποψη μέσω του εντεταλμένου συμβούλου του Δήμου Καλαμάτας Γιώργου Φάβα, ότι το ζήτημα αγγίζει βαθιά θρησκευτικά αντανακλαστικά της κοινωνίας. Για το τι μέλλει γενέσθαι σχετικά με το θέμα, η αρμόδια αντιδήμαρχος για τη διαχείριση και λειτουργία των κοιμητηρίων Πιπίνα Κουμάντου, σημείωσε στην “Ε” πως η δημιουργία αποτεφρωτηρίου θα μπορούσε θεωρητικά να εξεταστεί στο πλαίσιο χωροθέτησης νέου κοιμητηρίου, εάν και εφόσον στα κριτήρια που ορίζει η Πολιτεία συμπεριληφθεί και αυτό το σκέλος. Όπως τόνισε, σήμερα η πρόβλεψη δεν είναι υποχρεωτική, σχολιάζοντας πως ένα τέτοιο ενδεχόμενο δεν μπορεί να αποφασιστεί μονομερώς, αλλά μέσα από ευρεία διαβούλευση με την τοπική κοινωνία. Σε ερώτηση για το αν έχει εκδηλωθεί μέχρι στιγμής ιδιωτικό ενδιαφέρον για δημιουργία τέτοιας μονάδας στο Δήμο, η ίδια απάντησε αρνητικά, υπογραμμίζοντας σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πως οι προϋποθέσεις ίδρυσης νέου κοιμητηρίου, από την απαιτούμενη έκταση έως το οικονομικό σκέλος, είναι ιδιαίτερα απαιτητικές. “Εάν υπάρξει ποτέ αποτεφρωτήριο, σίγουρα ο Δήμος θα έχει λόγο, όπως έχει και τώρα για τις άδειες ταφής κ.τ.λ. Υπάρχει νομοθεσία που αναφέρει πως ο Δήμος θα πρέπει να τηρεί βιβλίο αποτέφρωσης κ.α. Γενικότερα έχουν καταγραφεί διοικητικές διαδικασίες για τους Δήμους” σημείωσε.
Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται σταθερά και η στάση της Εκκλησίας. Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει εκφράσει ξεκάθαρα την αντίθεσή της στην αποτέφρωση, χωρίς ωστόσο να μπορεί να περιορίσει το νομικά κατοχυρωμένο δικαίωμα των πολιτών να επιλέξουν διαφορετικά. Ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος, σε δημόσια τοποθέτησή του τον Οκτώβριο του 2025, ήταν σαφής: για την Εκκλησία το ζήτημα δεν είναι ούτε οικονομικό ούτε ιδεολογικό ούτε επιχειρηματικό, αλλά “πρώτιστα και αποκλειστικά θέμα πίστης”. Απαντώντας σε παρεμβάσεις του προέδρου της «Ελληνικής Κοινωνίας Αποτέφρωσης» και της εταιρείας του αποτεφρωτηρίου Ριτσώνας, ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας επισήμανε ότι η Εκκλησία δεν προσεγγίζει το θέμα με όρους αγοράς ή επενδυτικών μεγεθών. “Ο σεβασμός προς το ανθρώπινο σώμα, ως στοιχείο και αποτέλεσμα της δημιουργίας του Θεού είναι καθοριστικός παράγοντας για την στάση της Ορθόδοξης Εκκλησίας έναντι της καταστροφικής καύσης και του αφανισμού του σώματος. Η θεώρηση του ανθρωπίνου σώματος ως στοιχείου της ανθρώπινης προσωπικότητας, ως ολοκληρωμένης ψυχοσωματικής οντότητας, είναι το sine qua non για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργικά και εκκλησιαστικά καθορίζεται η τιμητική στάση της Ορθόδοξης Εκκλησίας έναντι της ταφής των νεκρών και της καύσης τους. Η εκκλησιαστική πίστη προσβλέπει στην τιμή προς τον άνθρωπο ακόμη και ως νεκρόν. Η επιχειρηματική δραστηριότητα σχοινοβατεί μεταξύ του πορισμού και του κέρδους” είχε σημειώσει μεταξύ άλλων.
ΜΙΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΟΥ ΑΝΟΙΓΕΙ
Σε πανελλαδικό επίπεδο, ήδη δρομολογείται νέα μονάδα στη Θεσσαλονίκη, καθώς προχωρούν διαδικασίες για τη δημιουργία αποτεφρωτηρίου στον χώρο των Κοιμητηρίων Αναστάσεως του Κυρίου. Στη Μεσσηνία, προς το παρόν, η συζήτηση βρίσκεται σε θεωρητικό στάδιο. Ωστόσο, η αυξανόμενη επιλογή της αποτέφρωσης από πολίτες της περιοχής δείχνει ότι το θέμα δεν είναι πλέον μακρινό ή αφηρημένο. Η Καλαμάτα, αντιμέτωπη με την ανάγκη νέου κοιμητηρίου και με μια κοινωνία που ζητά εναλλακτικές, καλείται αργά ή γρήγορα να τοποθετηθεί επίσημα. Όχι απαραίτητα με αποφάσεις άμεσες, αλλά με έναν διάλογο ώριμο, που θα ισορροπεί ανάμεσα στο δικαίωμα της ατομικής επιλογής, τη θεσμική ευθύνη της αυτοδιοίκησης και την πνευματική παράδοση της τοπικής κοινωνίας.   Τ.Αν.