ΚΕΦΙΜ: Γιατί οι Έλληνες δουλεύουν τον μισό χρόνο για φόρους και εισφορές

Η σημερινή ημέρα (29η Ιουνίου) αποτελεί για το 2026 την Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας στην Ελλάδα, σύμφωνα με τη νέα μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), γεγονός που σημαίνει ότι οι πολίτες θα έχουν αφιερώσει τις πρώτες 179 ημέρες του έτους στην κάλυψη των φορολογικών και ασφαλιστικών τους υποχρεώσεων προς το κράτος. Πρόκειται για μία μικρή βελτίωση σε σχέση με το 2025, όταν η αντίστοιχη περίοδος έφθανε τις 180 ημέρες.
Παρά τη θετική αυτή μεταβολή, η συνολική εικόνα δεν αλλάζει ουσιαστικά. Η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει μία από τις υψηλότερες φορολογικές επιβαρύνσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καταλαμβάνοντας την ένατη θέση μεταξύ των κρατών-μελών. Παράλληλα, οι Έλληνες φορολογούμενοι εργάζονται δύο ημέρες περισσότερο από τον μέσο Ευρωπαίο μόνο και μόνο για να εξοφλήσουν τις υποχρεώσεις τους προς το Δημόσιο, καθώς ο ευρωπαϊκός μέσος όρος αντιστοιχεί σε 177 ημέρες.
Η μελέτη του ΚΕΦΙΜ δείχνει ότι η αποκλιμάκωση της φορολογικής επιβάρυνσης τα τελευταία χρόνια υπήρξε περιορισμένη. Από το 2019 έως σήμερα η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας μετακινήθηκε μόλις κατά δύο ημέρες, καθώς οι πολίτες εργάζονταν τότε 181 ημέρες για φόρους και ασφαλιστικές εισφορές, έναντι 179 ημερών σήμερα.
Η εκτίμηση βασίζεται στις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με τις οποίες τα συνολικά δημόσια έσοδα από φόρους και ασφαλιστικές εισφορές θα προσεγγίσουν φέτος τα 108 δισ. ευρώ, ενώ το Καθαρό Εθνικό Εισόδημα της χώρας αναμένεται να διαμορφωθεί στα 221,4 δισ. ευρώ.
Ένα ακόμη στοιχείο που αναδεικνύει η έρευνα είναι η αυξανόμενη εξάρτηση των δημόσιων εσόδων από την έμμεση φορολογία. Για το 2026 εκτιμάται ότι τα έσοδα από έμμεσους φόρους θα είναι περίπου 1,6 φορές υψηλότερα από εκείνα των άμεσων φόρων, επιβεβαιώνοντας ότι μεγάλο μέρος των φορολογικών βαρών συνεχίζει να μεταφέρεται στην κατανάλωση.
Ο ΦΠΑ αντιστοιχεί στο 71,5% των έμμεσων φόρων
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η εξέλιξη του ΦΠΑ, ο οποίος αναμένεται να αντιστοιχεί στο 71,5% του συνόλου των έμμεσων φόρων, έναντι 70,4% το προηγούμενο έτος. Η τάση αυτή, σύμφωνα με τους συντάκτες της μελέτης, επηρεάζει δυσανάλογα τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα, καθώς οι έμμεσοι φόροι επιβάλλονται ανεξάρτητα από το εισόδημα και απορροφούν μεγαλύτερο μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού.
Τα στοιχεία για την εκτέλεση του προϋπολογισμού δείχνουν επίσης ότι τα φορολογικά έσοδα συνέχισαν να κινούνται πάνω από τους αρχικούς στόχους. Ειδικότερα, το 2025 τα έσοδα από φόρους αγαθών και υπηρεσιών εκτιμάται ότι ξεπέρασαν τον στόχο κατά 3,9%, ενώ τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος ήταν αυξημένα κατά 5,3%.
Η σημαντικότερη υπέρβαση καταγράφηκε στη φορολογία φυσικών προσώπων, όπου οι εισπράξεις διαμορφώθηκαν περίπου 5% υψηλότερα από τις προβλέψεις.
Παρά τη μικρή αποκλιμάκωση της φορολογικής επιβάρυνσης, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις λίγες ευρωπαϊκές χώρες που πέτυχαν βελτίωση την περίοδο 2019-2026. Σύμφωνα με τη μελέτη, η χώρα παρουσιάζει την πέμπτη καλύτερη επίδοση στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης, αν και η συνολική μεταβολή παραμένει περιορισμένη.
Σχολιάζοντας τα ευρήματα, ο πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, επισημαίνει ότι η μετακίνηση της Ημέρας Φορολογικής Ελευθερίας κατά μία ημέρα νωρίτερα αποτελεί θετική αλλά μάλλον συμβολική εξέλιξη, καθώς οι πολίτες εξακολουθούν να εργάζονται σχεδόν το μισό έτος για την κάλυψη φόρων και ασφαλιστικών εισφορών.
Όπως τονίζει, η ενίσχυση των δημοσίων εσόδων μέσω της αποτελεσματικότερης αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής θα πρέπει να αξιοποιηθεί για τη δημιουργία δημοσιονομικού χώρου που θα επιτρέψει τη μείωση των φορολογικών συντελεστών και την ελάφρυνση των συνεπών φορολογουμένων. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι η χώρα χρειάζεται ένα απλούστερο και πιο σταθερό φορολογικό πλαίσιο, με μικρότερη εξάρτηση από τους έμμεσους φόρους και προσαρμογή των φορολογικών κλιμάκων στον πληθωρισμό, ώστε οι αυξήσεις των ονομαστικών εισοδημάτων να μην οδηγούν αυτόματα σε μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση.