Φορολογικό πλαίσιο για τα κρυπτονομίσματα: Φόρος 15%, αφορολόγητο 500 ευρώ και αναδρομική εφαρμογή

Στην τελική ευθεία εισέρχεται η νομοθέτηση της φορολόγησης των κρυπτονομισμάτων, με το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών να ολοκληρώνει έως τα τέλη Ιουλίου το σχετικό νομοσχέδιο. Για πρώτη φορά θεσπίζονται ενιαίοι κανόνες για τη φορολόγηση των κερδών, τις μεταβιβάσεις και τη δήλωση των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων.
Ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο που βάζει τέλος στη φορολογική «γκρίζα ζώνη» των κρυπτονομισμάτων ετοιμάζει το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Το σχέδιο νόμου, το οποίο σύμφωνα με πληροφορίες αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στον Ιούλιο, εισάγει συγκεκριμένους κανόνες για τη φορολόγηση των αποδόσεων από επενδύσεις σε ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, ενώ ρυθμίζει και ζητήματα που αφορούν τις δωρεές, τις γονικές παροχές και τις κληρονομιές.
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τη φορολόγηση της υπεραξίας που προκύπτει από την πώληση κρυπτονομισμάτων. Τα καθαρά κέρδη θα επιβαρύνονται με συντελεστή 15%, ενώ προβλέπεται αφορολόγητο όριο 500 ευρώ ετησίως. Αυτό σημαίνει ότι επενδυτές με μικρά κέρδη δεν θα επιβαρύνονται φορολογικά, καθώς ο φόρος θα επιβάλλεται μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το συγκεκριμένο όριο.
Η υπεραξία θα προκύπτει από τη διαφορά μεταξύ της τιμής αγοράς και της τιμής πώλησης, αφού προηγουμένως αφαιρεθούν οι δαπάνες που συνδέονται άμεσα με τη συναλλαγή, όπως οι προμήθειες που καταβάλλονται στις πλατφόρμες διαπραγμάτευσης. Με τον τρόπο αυτό ο φόρος θα υπολογίζεται στο πραγματικό οικονομικό κέρδος του επενδυτή.
Μία από τις βασικές καινοτομίες του νέου πλαισίου είναι ότι η ανταλλαγή ενός κρυπτονομίσματος με κάποιο άλλο δεν θα θεωρείται φορολογητέα πράξη. Για παράδειγμα, η μετατροπή Bitcoin σε Ethereum δεν θα δημιουργεί φορολογική υποχρέωση. Ο φόρος θα επιβάλλεται μόνο όταν το ψηφιακό περιουσιακό στοιχείο μετατρέπεται σε ευρώ ή άλλο επίσημο νόμισμα ή χρησιμοποιείται για την αγορά αγαθών και υπηρεσιών, δηλαδή όταν το οικονομικό όφελος αποκτά πραγματική αξία στην αγορά.
Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης τη δυνατότητα μεταφοράς ζημιών. Εφόσον ένας επενδυτής καταγράψει ζημία από την πώληση κρυπτονομισμάτων, αυτή θα μπορεί να συμψηφίζεται με μελλοντικά κέρδη από αντίστοιχες συναλλαγές για χρονικό διάστημα έως πέντε ετών, ακολουθώντας πρακτικές που εφαρμόζονται ήδη σε άλλες μορφές επενδύσεων.
Παράλληλα, τα κρυπτονομίσματα εντάσσονται για πρώτη φορά ρητά στο πλαίσιο φορολόγησης των κληρονομιών, των δωρεών και των γονικών παροχών. Ως αξία κτήσης θα λαμβάνεται εκείνη που χρησιμοποιήθηκε κατά την επιβολή του σχετικού φόρου ή για την εφαρμογή τυχόν φορολογικής απαλλαγής, δημιουργώντας σαφείς κανόνες και για τις μεταβιβάσεις ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η δυνατότητα αξιοποίησης των εσόδων από νόμιμες πωλήσεις κρυπτονομισμάτων για την κάλυψη τεκμηρίων και τη δικαιολόγηση της προέλευσης κεφαλαίων. Έτσι, τα ποσά που θα προκύπτουν από ρευστοποιήσεις θα μπορούν να χρησιμοποιούνται για την αγορά ακινήτων, τη συμμετοχή σε επιχειρήσεις ή άλλες επενδύσεις, χωρίς να τίθεται ζήτημα ως προς τη νομιμότητα της προέλευσής τους.
Ξεχωριστές προβλέψεις περιλαμβάνονται και για κρυπτονομίσματα που αποκτώνται μέσω staking, crypto lending ή άλλων μηχανισμών δημιουργίας αποδόσεων. Στις περιπτώσεις αυτές ο φόρος δεν θα επιβάλλεται κατά την απόκτηση των ψηφιακών στοιχείων, αλλά μόνο όταν αυτά πωληθούν. Ως τιμή κτήσης θα θεωρείται κατ' αρχήν μηδενική, εκτός εάν ο φορολογούμενος μπορεί να αποδείξει διαφορετικό πραγματικό κόστος.
Σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, οι νέοι κανόνες αναμένεται να ισχύσουν αναδρομικά από την 1η Ιανουαρίου 2025. Η πρόβλεψη αυτή θα επιτρέψει στους επενδυτές να δηλώσουν τα κέρδη τους με βάση ένα σαφές φορολογικό πλαίσιο, ενώ εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό του υπουργείου για αυστηρότερη παρακολούθηση των συναλλαγών σε κρυπτοστοιχεία, μέσω της διεύρυνσης της ανταλλαγής πληροφοριών για φορολογικούς σκοπούς.