Υπόμνημα με προτάσεις κατέθεσε ο ΣΑΣΟΕ στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και στην ΑΑΔΕ για το Ελαιοκομικό Μητρώο

Υπόμνημα του Συνδέσμου Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων Ελλάδος (Σ.Α.Σ.Ο.Ε.), κατατέθηκε στο ΥΠΑΑΤ και στην ΑΑΔΕ το οποίο περιλαμβάνει τις θέσεις και τις προτάσεις του σχετικά με το υπό διαμόρφωση πλαίσιο για το Ελαιοκομικό Μητρώο και την ψηφιακή διακίνηση του ελαιοκάρπου και του ελαιολάδου.
Ο Σ.Α.Σ.Ο.Ε. υποστηρίζει τον ψηφιακό μετασχηματισμό της ελληνικής ελαιοκομίας, επισημαίνοντας παράλληλα την ανάγκη οι νέες ψηφιακές διαδικασίες να σχεδιαστούν με τρόπο που να ενισχύει τη διαφάνεια, την ιχνηλασιμότητα και την αποτελεσματικότητα της Δημόσιας Διοίκησης, χωρίς να επιβαρύνει με πρόσθετη γραφειοκρατία τους παραγωγούς, τους συνεταιρισμούς και τις επιχειρήσεις.
Όπως επισημαίνεται, οι προτάσεις του Σ.Α.Σ.Ο.Ε. φιλοδοξούν να συμβάλλουν ουσιαστικά στον δημόσιο διάλογο που βρίσκεται σε εξέλιξη και στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου, λειτουργικού και διαλειτουργικού πλαισίου για την ελληνική ελαιοκομία.
Θέσεις για τον Ψηφιακό Μετασχηματισμό της Ελληνικής Ελαιοκομίας
Ελαιοκομικό Μητρώο – Ψηφιακή Ταυτότητα Αγροτικής Εκμετάλλευσης – Ψηφιακή Διακίνηση Ελαιοκάρπου και Ελαιολάδου
Ο Σύνδεσμος Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων Ελλάδος (Σ.Α.Σ.Ο.Ε.) υποστηρίζει τον ψηφιακό μετασχηματισμό του πρωτογενούς τομέα και θεωρεί ότι η δημιουργία ενός σύγχρονου Ελαιοκομικού Μητρώου και ενός αποτελεσματικού συστήματος ψηφιακής διακίνησης του ελαιοκάρπου και του ελαιολάδου μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη διαφάνεια, την ιχνηλασιμότητα, τη χάραξη τεκμηριωμένων πολιτικών και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής ελαιοκομίας.
Η επιτυχία αυτών των μεταρρυθμίσεων προϋποθέτει ότι η ψηφιοποίηση θα λειτουργήσει ως εργαλείο απλούστευσης των διαδικασιών και όχι ως μηχανισμός επιβολής νέων γραφειοκρατικών υποχρεώσεων στους παραγωγούς, τους συνεταιρισμούς και τις επιχειρήσεις.
Θεμελιώδεις αρχές
Ο Σ.Α.Σ.Ο.Ε. θεωρεί ότι κάθε νέο πληροφοριακό σύστημα στον αγροτικό τομέα πρέπει να στηρίζεται στις ακόλουθες αρχές:

• Μηδενική πρόσθετη γραφειοκρατία για τον παραγωγό.
• Εφαρμογή της αρχής της «Μίας Δήλωσης» (Once Only Principle), σύμφωνα με την οποία κανένα στοιχείο δεν πρέπει να υποβάλλεται εκ νέου όταν είναι ήδη διαθέσιμο στη Δημόσια Διοίκηση.
• Πλήρης διαλειτουργικότητα μεταξύ όλων των πληροφοριακών συστημάτων του Δημοσίου.
• Ενιαία καταχώριση δεδομένων και πολλαπλή αξιοποίησή τους για όλες τις διοικητικές και ελεγκτικές ανάγκες.
• Ψηφιακές υπηρεσίες που απλοποιούν τη ζωή του παραγωγού και δεν μεταφέρουν σε αυτόν το διοικητικό βάρος της Δημόσιας Διοίκησης.
• Σεβασμός στις ιδιαιτερότητες της ελληνικής γεωργίας, όπου κυριαρχούν μικρές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις, παραγωγοί με περιορισμένες ψηφιακές δεξιότητες και περιοχές με ελλιπή τηλεπικοινωνιακή κάλυψη.
• Αξιοποίηση της Δήλωσης ΟΣΔΕ ως Ψηφιακής Ταυτότητας της Αγροτικής Εκμετάλλευσης

Ο Σ.Α.Σ.Ο.Ε. προτείνει την αξιοποίηση και τη διεύρυνση της λειτουργικότητας της υφιστάμενης Δήλωσης Ο.Σ.Δ.Ε., ώστε να λειτουργήσει ως ο βασικός επιχειρησιακός ψηφιακός πυλώνας καταγραφής, επικαιροποίησης και διαλειτουργικής αξιοποίησης των στοιχείων των αγροτικών εκμεταλλεύσεων της χώρας.
Στόχος είναι η Δήλωση Ο.Σ.Δ.Ε. να μην αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως εργαλείο διαχείρισης των ενισχύσεων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, αλλά να αξιοποιηθεί, με τον κατάλληλο θεσμικό και τεχνικό σχεδιασμό, ως βασική πηγή ενημέρωσης του υφιστάμενου Μητρώου Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων (Μ.Α.Α.Ε.), του Ελαιοκομικού Μητρώου, του Αμπελουργικού Μητρώου, του Μελισσοκομικού Μητρώου και κάθε άλλου ειδικού πληροφοριακού συστήματος του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Για τους παραγωγούς που ήδη υποβάλλουν Δήλωση Ο.Σ.Δ.Ε. δεν πρέπει να δημιουργηθεί καμία πρόσθετη διοικητική υποχρέωση. Τα στοιχεία που δηλώνονται μία φορά θα πρέπει να αξιοποιούνται αυτόματα από όλα τα διασυνδεδεμένα πληροφοριακά συστήματα, σύμφωνα με την αρχή της «Μίας Δήλωσης», χωρίς επαναλαμβανόμενες καταχωρίσεις και χωρίς την υποβολή παράλληλων δηλώσεων.
Παράλληλα, ο Σ.Α.Σ.Ο.Ε. θεωρεί ότι η Πολιτεία μπορεί να εξετάσει, σε δεύτερο χρόνο, την επέκταση της λειτουργικότητας της Δήλωσης Ο.Σ.Δ.Ε., ώστε να καλύπτει, με απλουστευμένη διαδικασία, και αγροτικές εκμεταλλεύσεις που δεν συμμετέχουν στα καθεστώτα ενίσχυσης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Με τον τρόπο αυτό, κάθε αγροτική εκμετάλλευση θα μπορεί να αποκτήσει μία μοναδική Ψηφιακή Ταυτότητα, η οποία θα ενημερώνεται δυναμικά μέσω της διαλειτουργικότητας των πληροφοριακών συστημάτων, χωρίς πολλαπλές δηλωτικές υποχρεώσεις για τον παραγωγό.
Επανεκκίνηση του Ελαιοκομικού Μητρώου
Ο Σ.Α.Σ.Ο.Ε. διαπιστώνει ότι η διαδικασία που εφαρμόζεται σήμερα για την εγγραφή και ενημέρωση του Ελαιοκομικού Μητρώου είναι εξαιρετικά γραφειοκρατική, παρουσιάζει σημαντικές δυσλειτουργίες και επιβαρύνει δυσανάλογα τόσο τους παραγωγούς όσο και τις ήδη υποστελεχωμένες Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής (Δ.Α.Ο.Κ.).
Για τον λόγο αυτό προτείνεται η άμεση αναθεώρηση της υφιστάμενης διαδικασίας και η μετάβασή της σε νέο, απλουστευμένο και πλήρως ψηφιακό μοντέλο λειτουργίας, βασισμένο στη διαλειτουργικότητα και στην αξιοποίηση των υφιστάμενων δεδομένων του Δημοσίου.
Προτάσεις για το Ελαιοκομικό Μητρώο

• Η Δήλωση Ο.Σ.Δ.Ε. να αποτελεί την κύρια πηγή ενημέρωσης του Ελαιοκομικού Μητρώου, αξιοποιώντας τα στοιχεία που ήδη δηλώνονται για τα ελαιοτεμάχια, τις καλλιέργειες και τους κατόχους τους.
• Τα στοιχεία να αντλούνται αυτόματα μέσω διαλειτουργικότητας από το Ο.Σ.Δ.Ε., το Ελληνικό Κτηματολόγιο, την Α.Α.Δ.Ε. και κάθε άλλο διαθέσιμο δημόσιο πληροφοριακό σύστημα.
• Να δημιουργηθεί Ψηφιακός Φάκελος Ελαιοπαραγωγού, στον οποίο θα συγκεντρώνονται με διαλειτουργικότητα τα στοιχεία του Ελαιοκομικού Μητρώου, οι δηλώσεις καλλιέργειας, οι δηλώσεις συγκομιδής, οι παραδόσεις, οι ζημιές, οι αποζημιώσεις και κάθε συναφής πληροφορία.
• Οι μεταβολές να ενημερώνουν αυτόματα τα διασυνδεδεμένα μητρώα χωρίς επανυποβολή στοιχείων από τον παραγωγό.
• Όλες οι βεβαιώσεις και τα πιστοποιητικά να εκδίδονται ηλεκτρονικά.
• Οι έλεγχοι να πραγματοποιούνται κατά προτεραιότητα βάσει ανάλυσης κινδύνου και δειγματοληπτικών διαδικασιών.

Θέσεις για την ψηφιακή διακίνηση ελαιοκάρπου και ελαιολάδου
Ο Σ.Α.Σ.Ο.Ε. θεωρεί ότι η ψηφιακή παρακολούθηση της διακίνησης μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο διαφάνειας και ελέγχου, υπό την προϋπόθεση ότι θα προσαρμοστεί στις ιδιαιτερότητες της ελληνικής παραγωγής.
Ειδικότερα προτείνει:

• Η έκδοση ή η τεχνική δημιουργία του ψηφιακού δελτίου διακίνησης ελαιοκάρπου να πραγματοποιείται, κατά κανόνα, στο οργανωμένο σημείο παραλαβής, δηλαδή στο ελαιοτριβείο, στον αγροτικό συνεταιρισμό ή σε άλλο πιστοποιημένο φορέα παραλαβής, για λογαριασμό του παραγωγού, ώστε να διασφαλίζεται η ορθή καταχώριση των στοιχείων χωρίς να επιβαρύνεται ο παραγωγός με σύνθετες ψηφιακές διαδικασίες.
• Οι δηλώσεις συγκομιδής να δημιουργούνται αυτοματοποιημένα από τα στοιχεία παραλαβής του ελαιοκάρπου.
• Με μία μόνο καταχώριση να ενημερώνονται ταυτόχρονα το Ελαιοκομικό Μητρώο, η δήλωση συγκομιδής και κάθε άλλη συναφής διοικητική ή φορολογική υποχρέωση.
• Η διακίνηση του ελαιολάδου να βασίζεται στα ήδη υφιστάμενα ψηφιακά φορολογικά παραστατικά και στις καταχωρίσεις των ελαιοτριβείων, με τις απολύτως αναγκαίες πρόσθετες πληροφορίες για σκοπούς ελέγχου και ιχνηλασιμότητας.
• Τα πληροφοριακά συστήματα να είναι πλήρως διαλειτουργικά, ώστε να αποφεύγονται οι πολλαπλές καταχωρίσεις των ίδιων δεδομένων.

Ψηφιακές δεξιότητες, υποδομές και διοικητική ικανότητα
Η επιτυχία κάθε ψηφιακής μεταρρύθμισης προϋποθέτει την ύπαρξη κατάλληλων υποδομών και την προσαρμογή στις πραγματικές δυνατότητες των χρηστών.
Σημαντικό μέρος των παραγωγών διαθέτει περιορισμένες ψηφιακές δεξιότητες, ενώ σε πολλές αγροτικές περιοχές εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα πρόσβασης σε αξιόπιστα δίκτυα επικοινωνιών.
Παράλληλα, οι Δ.Α.Ο.Κ. λειτουργούν με σημαντικές ελλείψεις προσωπικού και δεν είναι δυνατόν να υποστηρίξουν αποτελεσματικά ένα μοντέλο που βασίζεται σε μαζικές χειροκίνητες καταχωρίσεις και ελέγχους.
Για τον λόγο αυτό απαιτούνται:

• απλές και φιλικές ψηφιακές εφαρμογές,
• δυνατότητα υποστήριξης των παραγωγών μέσω συνεταιρισμών και ελαιοτριβείων,
• ανοικτές και ασφαλείς διεπαφές (APIs) για τη διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων,
• πρόβλεψη λειτουργίας ακόμη και σε περιπτώσεις περιορισμένης συνδεσιμότητας ή τεχνικών προβλημάτων.

Μεταβατική περίοδος εφαρμογής
Ο Σ.Α.Σ.Ο.Ε. θεωρεί αναγκαία:

• την πιλοτική εφαρμογή των νέων συστημάτων πριν από την καθολική υποχρεωτική λειτουργία τους,
• την παροχή επαρκούς χρόνου προσαρμογής σε όλους τους εμπλεκόμενους,
• την εκπαίδευση παραγωγών, συνεταιρισμών και επιχειρήσεων,
• τη μη επιβολή διοικητικών κυρώσεων όταν η αδυναμία συμμόρφωσης οφείλεται σε τεχνικές δυσλειτουργίες ή σε αποδεδειγμένη έλλειψη συνδεσιμότητας.

Ο Σ.Α.Σ.Ο.Ε. πιστεύει ότι η Ελλάδα χρειάζεται ένα ενιαίο, διαλειτουργικό και σύγχρονο ψηφιακό οικοσύστημα για τον πρωτογενή τομέα, στο οποίο η αξιοποιημένη Δήλωση Ο.Σ.Δ.Ε. θα λειτουργεί ως βασικός πυλώνας καταγραφής των αγροτικών εκμεταλλεύσεων και θα ενημερώνει αυτόματα τα ειδικά μητρώα, όπως το Ελαιοκομικό Μητρώο, χωρίς πρόσθετες υποχρεώσεις.
Η επιτυχία της μεταρρύθμισης δεν θα κριθεί από τον αριθμό των νέων δηλώσεων που θα απαιτηθούν, αλλά από την ικανότητα της Πολιτείας να καταργήσει περιττές διαδικασίες, να αξιοποιήσει τα ήδη διαθέσιμα δεδομένα και να δημιουργήσει ένα απλό, αξιόπιστο και λειτουργικό σύστημα που θα υπηρετεί τον παραγωγό, θα ενισχύει τη διαφάνεια και θα στηρίζει την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής αγροτικής οικονομίας.