Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026

Ελλάδα και άλλες τέσσερις χώρες της ΕΕ ανοίγουν συνομιλίες με τη Ρουάντα για επιστροφές μεταναστών

Η Ελλάδα, η Γερμανία, η Αυστρία, η Ολλανδία και η Δανία ανακοίνωσαν ότι σχεδιάζουν να δημιουργήσουν στη Ρουάντα πιλοτικό κέντρο επιστροφών για άτομα που δεν έχουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το σχέδιο έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις για τις εγγυήσεις προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ αξιωματούχοι αναμένουν ότι θα υπάρξουν νομικές προσφυγές.
Οι πέντε χώρες είναι οι πρώτες που επιδιώκουν να εφαρμόσουν το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις επιστροφές. Η ρύθμιση προβλέπει τη μεταφορά σε τρίτη χώρα ατόμων που έχουν εξαντλήσει τα περιθώρια προσφυγής κατά της απόφασης απομάκρυνσής τους.
Στην κοινή ανακοίνωσή τους, οι κυβερνήσεις ανέφεραν ότι «θα ξεκινήσουν συγκεκριμένες διαπραγματεύσεις με τη χώρα-εταίρο, τη Ρουάντα, για την υλοποίηση του σχεδίου». Εκτιμούν επίσης ότι το πρόγραμμα θα συμβάλει «σημαντικά στον περαιτέρω περιορισμό της παράτυπης μετανάστευσης, στην εξάρθρωση του επιχειρηματικού μοντέλου των διακινητών και στην ελάφρυνση των πιέσεων στον πληθυσμό μας».
Οι αξιωματούχοι θέτουν ως στόχο να μεταφερθούν στη Ρουάντα τα πρώτα 100 άτομα από τις αρχές του 2027, ώστε να δοκιμαστεί το μοντέλο. Το πρόγραμμα θα αφορά ενήλικες των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί οριστικά, καθώς και άλλα άτομα που δεν έχουν νόμιμο δικαίωμα διαμονής στην ΕΕ.
Πώς θα λειτουργεί το κέντρο επιστροφών
Όπως μεταδίδει η Guardian, επικαλούμενη διπλωματικές πηγές, όσοι μεταφερθούν στη Ρουάντα προβλέπεται να παραμείνουν για λίγους μήνες σε κέντρο υποδοχής. Στη συνέχεια, θα μπορούν να επιλέξουν αν θα εγκατασταθούν στη χώρα ή αν θα επιστρέψουν στον τόπο καταγωγής τους.
Εκτός του προγράμματος θα μείνουν όσοι έχουν εκκρεμείς αιτήσεις ασύλου. Σε αυτό το σημείο το σχέδιο των πέντε χωρών διαφέρει από το εγχείρημα που είχε προωθήσει η βρετανική κυβέρνηση των Συντηρητικών στη Ρουάντα, το οποίο δεν υλοποιήθηκε, καθώς και από τη συμφωνία της Ιταλίας με την Αλβανία.
Οι πέντε κυβερνήσεις περιγράφουν το κέντρο ως ανοιχτή δομή προσωρινής υποδοχής, σχεδιασμένη να δέχεται διαδοχικές αφίξεις. Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι οι χώρες της ΕΕ δεν σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν τις εγκαταστάσεις που κατασκευάστηκαν στο Κιγκάλι με βρετανική χρηματοδότηση.
Οι χώρες που συμμετέχουν υποστηρίζουν ότι το σχέδιο θα προστατεύσει το ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου και θα αποθαρρύνει την παράτυπη είσοδο στην ΕΕ. Ο υπουργός Μετανάστευσης της Δανίας, Μόρτεν Μπόντσκοφ, χαρακτήρισε την πρωτοβουλία «τεράστια πρόοδο». Η Δανία έχει υιοθετήσει αυστηρή μεταναστευτική πολιτική, στοιχεία της οποίας έχουν ακολουθήσει και άλλες χώρες της ΕΕ.
Ο Γερμανός υπουργός Εσωτερικών, Αλεξάντερ Ντόμπριντ, δήλωσε ότι «Τα κέντρα επιστροφών προσφέρουν μια θετική προσέγγιση για ανθρώπους που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής και δεν έχουν καμία προοπτική στην Ευρώπη, καθώς οι χώρες καταγωγής τους δεν συνεργάζονται στη διαδικασία επαναπατρισμού».
Η στάση του Λονδίνου και οι αντιδράσεις
Ο Άντι Μπέρναμ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν είχε απευθείας συνομιλίες με τις κυβερνήσεις που μετέχουν στο σχέδιο. Πρόσθεσε ότι «Θα παρακολουθήσουμε με ενδιαφέρον τις εξελίξεις, αντλώντας διδάγματα από όσα συνέβησαν στο παρελθόν. Η κοινή γνώμη θέλει να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να αντιμετωπίσουμε την παράνομη μετανάστευση».
Οι επικριτές του σχεδίου αμφισβητούν κατά πόσο η Ρουάντα μπορεί να εγγυηθεί την προστασία των ανθρώπων που θα μεταφερθούν εκεί. Το 2024, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε ότι μέλη των δυνάμεων ασφαλείας και κρατικοί αξιωματούχοι μπορούσαν να διαπράττουν παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων χωρίς κυρώσεις. Ανησυχίες έχουν διατυπωθεί επίσης για την ελευθερία της έκφρασης και την καταναγκαστική εργασία.
Η Γαλλίδα ευρωβουλευτής των Πρασίνων Μελίσα Καμάρα χαρακτήρισε την πρωτοβουλία «συμφωνία ντροπής» και «σοβαρή ηθική αποτυχία». Δήλωσε επίσης ότι «Βάσει αυτής της συμφωνίας, άνθρωποι θα απελαύνονται σε απόσταση χιλιάδων χιλιομέτρων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, χωρίς καμία εγγύηση ότι θα γίνονται σεβαστά τα δικαιώματά τους».
Ο γενικός γραμματέας του Συμβουλίου της Ευρώπης, Αλέν Μπερσέ, ανέφερε ότι δεν είναι δυνατόν «να είμαστε τόσο συγκεκριμένοι εκ των προτέρων» για το τι συνεπάγεται κάθε πρόταση δημιουργίας κέντρων επιστροφών.
Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και οι προσφυγές
Μιλώντας στην Guardian πριν από την ανακοίνωση, ο Μπερσέ υπενθύμισε ότι όλα τα μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης δεσμεύονται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και ότι «αυτή πρέπει να αποτελεί τον φάρο» στις συζητήσεις για τα κέντρα επιστροφών.
«Όσον αφορά τις συγκεκριμένες περιπτώσεις, θα πρέπει να εξετάσουμε κατά πόσον συνάδουν με τη Σύμβαση», δήλωσε. Πρόσθεσε ότι «όλες οι χώρες πρέπει να είναι σε θέση να καθορίζουν τη μεταναστευτική πολιτική τους».
Οι αξιωματούχοι που συμμετέχουν στον σχεδιασμό του προγράμματος αναμένουν ότι θα κατατεθούν νομικές προσφυγές. Οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι το πρόγραμμα στηρίζεται στο δίκαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Οργανώσεις προάσπισης των δικαιωμάτων εκτιμούν ότι το σχέδιο θα αποτύχει. Η Κιάρα Κατέλι της Picum, πανευρωπαϊκής οργάνωσης για τα δικαιώματα των μεταναστών χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα, δήλωσε ότι «Τα κράτη-μέλη μπορεί να τα αποκαλούν “κέντρα επιστροφών” ή ακόμη και “κέντρα υποδοχής”, όμως κανένας ευφημισμός δεν μπορεί να αποκρύψει τη βία που συνεπάγεται ο ξεριζωμός ανθρώπων από τη ζωή που έχουν οικοδομήσει στην Ευρώπη και η αποστολή τους σε μια χώρα που δεν γνωρίζουν καν, χωρίς οικογένεια, δίκτυα υποστήριξης ή ουσιαστικές προοπτικές».

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σχόλια
Δεν βρέθηκαν σχόλια γι'αυτό το άρθρο.
Γίνε ο πρώτος που θα σχολιάσει το άρθρο χρησιμοποιώντας την παρακάτω φόρμα