
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η ανοδική τους πορεία δεν ανακόπηκε μετά το ξέσπασμα της νέας ενεργειακής κρίσης στα τέλη Φεβρουαρίου, καθώς έως τον Σεπτέμβριο οι καταθέσεις αυξήθηκαν κατά 3,2 δισ. ευρώ, έναντι 2,1 δισ. ευρώ το αντίστοιχο περυσινό διάστημα.
Παρά την αύξηση των καταθέσεων, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά την αποταμίευση των νοικοκυριών, με τις καταναλωτικές δαπάνες να υπερβαίνουν συνολικά το διαθέσιμο εισόδημά τους.
Η χαμηλή αποταμίευση αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της ολοκλήρωσης του Ταμείου Ανάκαμψης, καθώς μία από τις βασικές προκλήσεις για την ελληνική οικονομία τα επόμενα χρόνια θα είναι η εξασφάλιση των αναγκαίων κεφαλαίων για τη συνέχιση των επενδύσεων, την ώρα που η ακρίβεια περιορίζει τα περιθώρια των νοικοκυριών να αποταμιεύουν.
Πώς κινήθηκαν οι καταθέσεις μετά το ξέσπασμα της ενεργειακής κρίσης
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ), οι καταθέσεις των νοικοκυριών και των ιδιωτικών μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων αυξήθηκαν από 147,1 δισ. ευρώ τον Σεπτέμβριο του 2024 σε 151,2 δισ. ευρώ τον αντίστοιχο μήνα του 2025, για να φτάσουν φέτος τα 157,4 δισ. ευρώ. Παράλληλα, ο ετήσιος ρυθμός αύξησής τους επιταχύνθηκε στο 3,9%, από 3,1% έναν χρόνο νωρίτερα.
Εξετάζοντας τη μηνιαία εξέλιξη των καταθέσεων μετά το ξέσπασμα της ενεργειακής κρίσης, διαπιστώνεται ότι η μοναδική υποχώρηση σημειώθηκε τον Μάρτιο, όταν τα υπόλοιπα μειώθηκαν κατά περίπου 252 εκατ. ευρώ, από 154,16 δισ. ευρώ στα τέλη Φεβρουαρίου σε 153,91 δισ. ευρώ.
Έκτοτε, οι καταθέσεις αυξάνονται για έξι διαδοχικούς μήνες, με τη μεγαλύτερη μηνιαία αύξηση να καταγράφεται τον Ιούνιο, όταν τα υπόλοιπα ενισχύθηκαν κατά περίπου 1,1 δισ. ευρώ. Στο τέλος Αυγούστου είχαν φτάσει τα 156,95 δισ. ευρώ, ενώ τον Σεπτέμβριο καταγράφηκαν καθαρές εισροές ύψους 428 εκατ. ευρώ.
Η εξέλιξη αυτή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει βελτιωθεί η οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών. Πέρα από την αύξηση της απασχόλησης και των ονομαστικών εισοδημάτων, ένας παράγοντας που ενδέχεται να συμβάλλει στη διατήρηση περισσότερων χρημάτων στους τραπεζικούς λογαριασμούς είναι η αβεβαιότητα που προκαλούν οι γεωπολιτικές εξελίξεις, καθώς ένα μέρος των καταναλωτών μπορεί να αναβάλλει μεγαλύτερες αγορές ή να περιορίζει τις μη αναγκαίες δαπάνες, προκειμένου να είναι σε θέση να ανταποκριθεί σε μελλοντικές ανάγκες.
Την ίδια ώρα, η άνοδος του συνολικού ύψους των καταθέσεων δεν αποτυπώνει τις διαφορές μεταξύ των εισοδηματικών ομάδων, καθώς νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα ενδέχεται να αναγκάζονται να αντλούν χρήματα από τις αποταμιεύσεις προηγούμενων ετών για να καλύψουν το αυξημένο κόστος διαβίωσης.
Περισσότερες καταθέσεις, μικρότερη αγοραστική δύναμη
Παρά την αύξηση των καταθέσεων, η επιτάχυνση του πληθωρισμού περιορίζει την πραγματική αξία των χρημάτων που διατηρούν οι πολίτες στους τραπεζικούς τους λογαριασμούς.
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της ΤτΕ για την πορεία του πληθωρισμού, ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή στην Ελλάδα αυξήθηκε στο 5,7% τον Οκτώβριο, από 5,1% τον Σεπτέμβριο και 3,7% τον Αύγουστο, την ώρα που στην Ευρωζώνη διαμορφώθηκε στο 4%. Ιδιαίτερα έντονες είναι οι ανατιμήσεις στην ενέργεια, όπου ο πληθωρισμός έφτασε το 26,4% στην Ελλάδα τον Οκτώβριο.
Είναι χαρακτηριστικό ότι τον Σεπτέμβριο το συνολικό υπόλοιπο των καταθέσεων ήταν αυξημένο κατά περίπου 4,1% σε ετήσια βάση, όταν ο εναρμονισμένος πληθωρισμός διαμορφωνόταν στο 5,1%, με αποτέλεσμα η συνολική αγοραστική δύναμη των καταθέσεων να έχει μειωθεί σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα.
Ενδεικτικές της ανησυχίας των νοικοκυριών για την εξέλιξη της ακρίβειας είναι και οι προσδοκίες τους για τους επόμενους μήνες. Σύμφωνα με την έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), οι Έλληνες καταναλωτές ανέμεναν τον Σεπτέμβριο πληθωρισμό 7,8% για τους επόμενους 12 μήνες, έναντι 6,2% τον Αύγουστο, όταν η αντίστοιχη εκτίμηση στην Ευρωζώνη διαμορφωνόταν στο 3,1%.
Καθώς οι αυξήσεις στο ενεργειακό κόστος μετακυλίονται σταδιακά στις τιμές αγαθών και υπηρεσιών, οι πληθωριστικές πιέσεις αναμένεται να διατηρηθούν και το 2027, επιβαρύνοντας το πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών και δυσχεραίνοντας την προσπάθειά τους να αποταμιεύσουν.
Το αποταμιευτικό έλλειμμα της Ελλάδας
Το πρόβλημα της χαμηλής αποταμίευσης, πάντως, προϋπήρχε της νέας ενεργειακής κρίσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το ποσοστό αποταμίευσης των ελληνικών νοικοκυριών διαμορφώθηκε στο -3,9% το 2025, από -2,4% το 2024, την ώρα που ο αντίστοιχος δείκτης στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανήλθε στο 14,3%.
Η απόσταση της Ελλάδας από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές οικονομίες είναι ενδεικτική, καθώς, σύμφωνα με τη Eurostat, στην Ιρλανδία το ποσοστό αποταμίευσης έφτασε το 19,9%, στην Τσεχία το 19,2%, στη Μάλτα το 19,1% και στην Ισπανία το 11,9%.
Σημειώνεται ότι η αύξηση των τραπεζικών καταθέσεων δεν συνεπάγεται απαραίτητα και βελτίωση του ποσοστού αποταμίευσης. Και αυτό γιατί, ενώ η αποταμίευση αφορά το μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος που δεν καταναλώνεται, τα υπόλοιπα των τραπεζικών λογαριασμών μπορούν να ενισχύονται και από άλλες πηγές, όπως η πώληση περιουσιακών στοιχείων ή η μεταφορά κεφαλαίων από άλλες μορφές επενδύσεων.
Στην ανάγκη ενίσχυσης της αποταμίευσης έχει αναφερθεί και ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, επισημαίνοντας ότι η χώρα δεν αποταμιεύει επαρκώς σε σχέση με τις επενδυτικές της ανάγκες, με το πρόβλημα να εντοπίζεται κυρίως στον τομέα των νοικοκυριών.
Αξιοσημείωτο είναι ότι το 2025 το ελληνικό Δημόσιο αποταμίευσε περισσότερο από το σύνολο του ιδιωτικού τομέα, με την ακαθάριστη αποταμίευση της γενικής κυβέρνησης να ανέρχεται σε 15 δισ. ευρώ, έναντι 13,3 δισ. ευρώ του ιδιωτικού τομέα, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Την ίδια στιγμή, η χώρα καταγράφει δημοσιονομικά πλεονάσματα και αξιοποιεί μέρος των ταμειακών διαθεσίμων της για την πρόωρη αποπληρωμή του δημόσιου χρέους.
Η πρόκληση μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
Καθοριστικό ρόλο στην ανάκαμψη των επενδύσεων στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει διαδραματίσει το Ταμείο Ανάκαμψης, με το ελληνικό σχέδιο να ανέρχεται συνολικά σε περίπου 36 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 18,22 δισ. ευρώ αφορούν επιχορηγήσεις και 17,73 δισ. ευρώ δάνεια. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη κατανομή πόρων ως ποσοστό του ΑΕΠ του 2021 μεταξύ των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αν και οι εκταμιεύσεις δανείων προς τους τελικούς δικαιούχους αναμένεται να συνεχιστούν έως το 2031, διευκολύνοντας τη μετάβαση στην επόμενη περίοδο, η ολοκλήρωση των εκταμιεύσεων των επιχορηγήσεων από την ΕΕ το 2026 αναμένεται να περιορίσει σταδιακά την ώθηση που δίνει το Ταμείο στην επενδυτική δραστηριότητα.
Ήδη, για τη διετία 2027–2028 προβλέπεται περαιτέρω επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης, με την ιδιωτική κατανάλωση να παραμένει βασικός μοχλός αύξησης του ΑΕΠ, καθώς περιορίζεται η συμβολή των επενδύσεων.
Την ίδια στιγμή, το επενδυτικό κενό της Ελλάδας έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αν και έχει περιοριστεί περίπου στο ένα τρίτο του επιπέδου του 2019, παραμένει σημαντικό, με τις μεγαλύτερες αποκλίσεις να εντοπίζονται στις κατοικίες, στις λοιπές κατασκευές και στις επενδύσεις σε προϊόντα διανοητικής ιδιοκτησίας.
Η ανεπαρκής εγχώρια αποταμίευση σε σχέση με τις επενδυτικές ανάγκες της χώρας εντείνει την εξάρτησή της από την εξωτερική χρηματοδότηση, με τις άμεσες ξένες επενδύσεις και τους ευρωπαϊκούς πόρους να συμβάλλουν σημαντικά στην κάλυψη αυτού του κενού.
Στη χρηματοδότηση των επενδύσεων σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και οι ελληνικές τράπεζες, καθώς η ισχυρή καταθετική τους βάση εξασφαλίζει μια σταθερή και σχετικά χαμηλού κόστους πηγή χρηματοδότησης, στηρίζοντας τη δυνατότητά τους να χορηγούν νέα δάνεια σε επιχειρήσεις.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σχόλια
Δεν βρέθηκαν σχόλια γι'αυτό το άρθρο.
Γίνε ο πρώτος που θα σχολιάσει το άρθρο χρησιμοποιώντας την παρακάτω φόρμα