Ένα ενοχλητικό έντομο που ονομάζεται Αουγκούστο Σέζαρ Σαντίνο έχει τρελάνει τον γίγαντα κατακτητή· σκοτώστε το!

Γράφει ο Εντουάρντο Γκαλεάνο στους «Καθρέφτες» του: «Ένα πλατύγυρο καπέλο του σκέπαζε το πρόσωπο. Από το 1926 ένα ενοχλητικό έντομο που ονομάζεται Αουγκούστο Σέζαρ Σαντίνο έχει τρελάνει τον γίγαντα κατακτητή. Χιλιάδες πεζοναύτες βρίσκονται εδώ και χρόνια στη Νικαράγουα όμως η βαριά στρατιωτική μηχανή των Ηνωμένων Πολιτειών δεν καταφέρνει να νικήσει τους πατριώτες αγρότες που παίζουν κρυφτό μαζί της. “Ο Θεός και τα βουνά είναι σύμμαχοι μας”, λέει ο Σαντίνο. Λέει επίσης πως η Νικαράγουα και αυτός έχουν την τύχη να υποφέρουν από την ίδια ασθένεια οξείας μορφής λατινοαμερικανίτιδας…Αποκαλούν τον Σαντίνο ληστή. Αυτός τους ευχαριστεί για το αστείο. “Ώστε ήταν ληστής και ο Τζορτζ Ουάσινγκτον που πολεμούσε για το ίδιο πράγμα;”. Επίσης τους ευχαριστεί για τα δώρα: τα τουφέκια Browning, τα πολύτιμα Thompson και όλα τα όπλα και τα πυρομαχικά που εγκαταλείπουν και το βάζουν στα πόδια. Το κατόρθωμα του Σαντίνο απλώθηκε πάνω από τον κόσμο, δείχνοντας σε όλους ότι ακόμα και ένας μικρός αντάρτικος στρατός μπορεί να αμφισβητήσει, να αποκρούσει, ακόμη και να νικήσει τη στρατιωτική υπεροχή μιας υπερδύναμης!
“Ελάτε, σκοτώστε μας στη χώρα μας όσοι πολλοί κι αν είσαστε! Θα σας περιμένω σαν αρχηγόςγνήσιων πατριωτών. Κι αν μας σκοτώσετε, το αίμα μας θα κυλίσει πάνω στους άσπρους τοίχους του Λευκού σας Οίκου, αυτής της φωλιάς μέσα στην οποία εξυφαίνονται εγκληματικά σχέδια”, είχε διαμηνύσει στους Αμερικανούς.
Το 1933 οι πεζοναύτες έφυγαν ταπεινωμένοι από τη Νικαράγουα. Έφυγαν; Όχι ακριβώς. Άφησαν στη θέση τους τον Αναστάσιο Σομόζα και τους στρατιώτες του, που είχαν εκπαιδευτεί από τους εισβολείς να πάρουν τη σκυτάλη.
»Ο Σαντίνο, νικητής του πολέμου, ηττήθηκε από προδοσία. Το 1934 έπεσε θύμα των προδοτών της Εθνικής Φρουράς, στενών συνεργατών των Αμερικανών, που με δέλεαρ μια συνάντηση ειρήνης θα τον απαγάγουν και θα τον δολοφονήσουν άνανδρα. Σε τρεις μήνες θα έκλεινε τα 39 και θα πατούσε τα 40. Τον πρόλαβαν οι δολοφόνοι».
Ο Αουγκούστο Σέζαρ Σαντίνο ήταν νικαραγουανός επαναστάτης και επικεφαλής εξέγερσης μεταξύ 1927 και 1933 κατά των Ηνωμένων Πολιτειών. Παρά το γεγονός ότι έχει καταγραφεί ως «ληστής» από την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών, τα κατορθώματά του τον έχουν αναγάγει σε ήρωα σε σχεδόν ολόκληρη τη Λατινική Αμερική , όπου έγινε σύμβολο αντίστασης στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Δολοφονήθηκε μια μέρα σαν σήμερα, (21 προς) 22 Φεβρουαρίου του 1934. Τα λείψανα του Σαντίνο δεν βρέθηκαν ποτέ. Οι Σαντινίστας τίμησαν τη μνήμη του· κυβερνούν τη Νικαράγουα εδώ και 20 χρόνια.